लक्ष्मन्
lakṣmanक्ली · neut.In 18 kośas: 15 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
षोडशोंऽशः कला चिह्नं लक्षणं लक्ष्म लाञ्छनम् ।अङ्कः कलङ्कोऽभिज्ञानं चन्द्रिका चन्द्रगोलिका ॥ १०६ ॥चन्द्रातपः कौमुदी च ज्योत्स्ना बिम्बं तु मण्डलम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कलङ्काङ्कौ लाञ्छनं च चिह्नं लक्ष्म च लक्षणम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अङ्कश्चिह्नमभिज्ञानं लाञ्छनं लक्ष्म लक्षणम् ।कलङ्कश्चेति विज्ञेया नातिनानार्थवाचकाः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भासः स्याद्भासा भासश्च रुग्रुची रुचयः समाः ।शोभा शुभा भवेदङ्के लक्ष्म लक्ष्मणलक्षणम् ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्यात् क्लीबे शकलं भित्तं शल्कं च मण्डलं त्रिषु ।कलङ्कोऽस्त्री लाञ्छनं च चिह्नं लक्ष्म च लक्ष्मणम् ॥ १७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अंशः स्याद्वण्टको भागः पादस्तु स तुरीयकः ।लक्षणं लक्ष्मणं लक्ष्म लाञ्छनं केतनोऽस्त्रियाम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कलङ्कावद्यमलिनं किञ्जल्कं लक्ष्म लाञ्छनम् ।निबोधमधमं पङ्कं मलीमसमपि त्यजेत् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभिज्ञानकलङ्काङ्काः लक्षणं लक्ष्म लाञ्छनम् ।चन्द्रिका कौमुदी चन्द्रगोलिका ज्योत्स्नया सह ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अर्कसूतेऽरुणोऽनूरुस्तार्क्ष्यभ्राताऽरुणद्युतिः ।कौमुदी चन्द्रिका ज्योत्स्ना कलङ्को लक्ष्मलाञ्छनम् ॥ ३१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दृप्तोऽभिमानी गर्विष्ठो गर्वितः स्तब्ध उन्नतः ।कलङ्को लाञ्छनं लक्ष्म चिह्नमङ्कश्च लक्षणम् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
षोडशोंऽशः कला ज्ञेया लाञ्छनं लक्ष्म लक्षणम् ।चिह्नमङ्कः कलङ्कश्चाऽभिज्ञानं तदनन्तरम् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रसन्नता प्रसादस्तु प्रसन्नर्धे (?) हि सर्वतः ।लाञ्छनं लक्ष्मणं लक्ष्म चिह्णं लक्षणमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लाञ्छने लक्ष्मणं लक्ष्म, लक्षणं चन्दिरातपे ।चन्द्रिका चन्द्रिमाऽपि स्यात्, मण्डले मण्डली मता ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जैवातृको दशहयः कलात्मा कैरवप्रियः ।प्राचीनतिलकश्चिह्नं लाञ्छनं लक्ष्म लक्षणम् ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अंकश्चिह्नमभिज्ञानं लांछनं लक्ष्म लक्षणम् ।पुष्पवन्तौ सहैवोक्त्यां सूर्याचन्द्रमसावुभौ ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लक्ष्मन् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् निमित्तकलधौतं रूप्यहेम्नोर्निमित्तं हेतुलक्ष्मणोः ॥ ७६ ॥ Amarakośa 3.3.76
- नामलिङ्गानुशासनम् पदपदं व्यवसितित्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु ॥ ९३ ॥ Amarakośa 3.3.93
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ललामभूषायां लाङ्गूले प्रधानशृङ्गप्रभावपुण्ड्रेषु । ध्वजलक्ष्मतुरङ्गेषु च नवसु ललामं प्रचक्षते प्राज्ञाः ॥ ८५५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.855
- धरणिकोश चिह्नपानं स्याद्रक्षणं पीतिश्छन्नं स्याच्छादितं रहः । रत्नं मणावुत्कृष्टे च चिह्नं लक्ष्मपताकयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.2
- धरणिकोश ललामन्ललाम कथितं रश्मिप्रधानध्वजवाजिषु । भूषाप्रभावशृङ्गेषु पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु ॥ Dharaṇikośa 19.3.24
- धरणिकोश ललामललामं स्याद्ध्वजे शृङ्गे पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु । भूषावाजिप्रभावेषु प्रधाने च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 24.3.10
- कोषकल्पतरु केतुकुमारके देवलके च नाथ केतुः पुमान्केतनरुग्ग्रहेषु । उत्पातलक्ष्मारिषु चाथ सेतुः पुंस्यावलौ स्याद्वरुणेऽपि तद्वत् ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप धामन्गेहदेहप्रभावान्नभोजनव्योमजन्मसु । स्थानेऽधिकरणे सारे धने लक्ष्मणि चाप्यथ ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.35
- शब्दरत्नाकर ललामनान्तः क्लीन्नोराबन्तोऽस्मिन् मुण्डमालाभिधे स्मृतम् । ललामवल्ललामाऽश्व-प्रधान-ध्वज-लक्ष्मसु ॥ २०९ ॥ Śabdaratnākara 3.209
- त्रिकाण्डशेष चिह्नचीनौ वस्त्रत्रीहिभेदौ चिह्नं लक्ष्मपताकयोः । चक्रिणौ विष्णु भुजगकुलालग्रामजालिनः ॥ २३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.238
- वैजयन्ती बिम्बबलो रामे बलाढ्ये च बाढं त्वनुमते दृढे । बिंबोऽस्त्री मण्डलसमप्रतिमामुखलक्ष्मसु ॥ ५५ ॥ Vaijayantī 6.5.55