अवसान
avasānaक्ली · neut.In 14 kośas: 12 synonym verses, 19 as a meaning of another word.
मृतिः संस्था मृत्युकालौ परलोकगमोऽत्ययः ॥ ३२३ ॥पञ्चत्वं निधनं नाशो दीर्घनिद्रा निमीलनम् ।दिष्टान्तोऽस्तं कालधर्मोऽवसानं सा तु सर्वगा ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पाटकस्तु तदर्धे स्यादाघाटस्तु घटोऽवधिः ।अन्तोऽवसानं सीमा च मर्यादापि च सीमनि ॥ ९६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्तोवसानं स्त्री सीमा मर्यादापि च सीमनि ।ग्रामसीमा तूपशल्यं ना कठः कण्ठकश्च सः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्थितिः स्त्र्यन्तोऽवसानं च मर्यादाथ तयोज्झिते ।निःसीममपसीमं च क्लीबाव्ययमुदीरितः ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चत्वमस्तं मरणं निमीलनंतत्रावसानं निधनस्तु न स्त्रियाम् ।मारिश्च मारी मरकः स सर्वत-श्चित्या चिता स्याच्च चितिस्तथा स्त्रियाम् ॥ ७३ ॥
इन्द्रवंशा
genderक्लीneut.
क्षामं शान्तं कृशं क्षीणं हीनं जीर्णं च वैरिणाम् ।शीर्णावसानं दूनं च धैर्यं शौर्यं च पौरुषे ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मर्यादान्तोऽवसानं चोपशल्यं ग्रामसीमनि ।ग्रामन्तराटवी मालं कर्मान्तोऽपि च कर्मभूः ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मृत्युः कालो मृतिः संस्था कालधर्मो निमीलनम् ।पञ्चत्वमवसानं च तथा निधनमत्ययः ॥ ४७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आघाटोऽन्तोऽवसानं च मर्यादा चाऽवधिर्घटः ॥ १६४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हर्षस्वने किलकिला दुरभिः स्यादसद्ग्रहः ।अवसानं विरामः स्याद् हारिः पथिकसन्ततिः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महानिद्रा तु मरणं महातैलं तु शोणितम् ।विरतिस्त्ववसानं स्यादसतिर्मृतिलक्षणम् ॥ १७२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अवसानं तु विरामोऽमध्यमथो मण्डलं चक्रम् ।यादारम्भः प्रस्तावना तदामुखमपि ज्ञेयम् ॥ ३० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
अवसान as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सातिक्षयार्चयोरपचितिः सातिर्दानावसानयोः ॥ ६७ ॥ Amarakośa 3.3.67
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) निदाननिदानमवसानेऽपि स्वामिन्यपि भवेदिनः । जठरः कठिनेऽप्युक्तः प्राज्ञैः परिणतेऽपि च ॥ ८२५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.825
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) निष्ठानिष्ठा क्लेशेऽवसाने च व्यवस्थोत्कर्षयोर्व्रते । श्रेष्ठे स्थाम्नि धने शुक्रे मज्ज्ञि सार उदाहृतः ॥ ८५३ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.853
- धरणिकोश सातिशान्तिः शमे च कल्याणे कान्तिः शोभेच्छयोरपि । ऊतिः स्यूतौ च रक्षायां सातिर्दानावसानयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.4
- कोषकल्पतरु ?आप्नोतिअवसाने समाधाने शक्रत्वे वेः समाक्रमे । ख्मातौ स्यादविनाभावेऽभेर्वेः सम्मूर्छने भवेत् ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.76
- कोषकल्पतरु सातिकान्तिर्भवेत्सातिरिह प्रदाने तथावसानेऽप्यथ जातिरुक्ता । सामान्यवृत्तान्तरगोत्रजन्म- कम्पिल्लजातीफलचुल्लिकासु ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.62
- कोषकल्पतरु समाप्तिसमर्थनावसान[297b]योः स्त्रियां समाप्तिरीरिता । स्त्रियां प्रलम्बवैरिणो भमातृगा च रेवती ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.41
- कोषकल्पतरु अवसितऋद्धेऽवसानेऽवगते गतौ च संप्रोच्यतेऽत्रावसितं प्रवीणैः । सिते च पीते नरि तद्युते तु त्रये विशुद्धे प्रवरेऽवदातः ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.17.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप सातिअव्ययं तु हविर्दाने सातिर्दानावसानयोः । वेदनायां च तीव्रायामथ स्थितिरिति ध्वनिः ॥ ११७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.117
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तअन्तोऽवसाने मरणे स्वरूपे निश्चयेऽन्तिके । धर्मे प्रधाने च पुमान् केषाञ्चित् पुन्नपुंसकम् ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप जत्रुचतुष्पाज्जातिभेदेऽथ जत्रुर्ना घर्ममेघयोः । क्लीबेऽवसानेंऽससन्धौ जन्युस्तु द्वे शरीरिणि ॥ ४६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.467
- नानार्थार्णवसंक्षेप पद्वन्इक्षुवेण्वादिदण्डानां ग्रन्थौ त्वेवेति केचन । पद्वा वत्से द्वयोः पुंसि त्वन्ये गत्यवसानयोः ॥ ७४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.740
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तरविशेषविवरान्तर्धिष्ववसानविनार्थयोः । अवधौ च त्रिषु पुनस्तुल्येऽल्पपरिधानयोः ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.11
- शब्दरत्नावली सातिअवसाने तु सातिः स्यात् जवने जूतिरित्यपि । ज्वरे जूतिः स्यादुदजः पशूनां प्रेरणे मतः ॥ Śabdaratnāvalī 6.68
- शब्दरत्नावली सातिसातिर्दानेऽवसाने च स्वान्तं गह्वरचित्तयोः । स्थितमूर्द्धे गत्यभावप्रतिज्ञाते च निश्चिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.64
- शब्दरत्नावली स्थितिस्थितिर्मर्यादावसानसीमास्थानेषु च स्त्रियाम् । सीता लाङ्गलपद्धत्यां जानकीगङ्गयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.65
- शब्दरत्नावली समाप्तिसमाप्तिः स्त्रीपरिप्राप्तावनसाने समर्थने । सम्मतिः स्यादनुज्ञायामभिलाषेऽपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.147
- वैजयन्ती सातिसन्धावधौ प्रतिज्ञायां सातिर्दानावसानयोः । सीमसीमे तु कूलेऽपि स्थानमर्यादयोः स्थितिः ॥ ४४ ॥ Vaijayantī 6.2.44
- वैजयन्ती अन्तरक्ली तु मध्येऽवकाशे च तादर्थ्येऽवसरेऽवधौ । विशेषविवरान्तर्धिष्ववसानविनार्थयोः ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.5.2