आषाढ
āṣāḍhaपुं · masc.In 17 kośas: 29 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
ज्येष्ठस्तु शुक्रोऽथाषाढः शुचिः स्याच्छ्रावणो नभाः ।श्रावणिकोऽथ नभस्यः प्रौष्ठभाद्रपरः पदः ॥ १५४ ॥भाद्रश्चाप्याश्विने त्वाश्वयुजेषावथ कार्तिकः ।कार्तिकिको बाहुलोर्जौ द्वौ द्वौ मार्गादिकावृतुः ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 कि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वैशाखे माधवो राधो ज्येष्ठे शुक्रः शुचिस्त्वयम् ।आषाढे श्रावणे तु स्यान्नभाः श्रावणिकश्च सः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कक्षापटः स्यात्कौपीनं कुण्डिका च कमण्डलुः ।आषाढो व्रतिनां दण्डो व्रतिनामासनं वृषी ॥ ४११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आषाढः स्यादषाढोऽपि द्वौ द्वौ मूर्धन्यषान्वितौ ।तालव्यशान्वितौ चैतौ दृश्यते इति केचन ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मलयस्त्रिकलाषाढौ भद्राचल इतीर्यते ।श्रीखण्डाद्रिश्चन्दनाद्रिः पाटीराद्रिरितीर्यते ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
औदुम्बरः स आषाढो वर्णः सोपि च वैणवः ।रम्भाभङ्गो गृहस्थानां व्रते स्याद्व्रतिनामपि ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि किष्किन्धकिष्किन्ध्यौ वानराणां गिरौ द्वयम् ।दक्षिणाचल आषाढो माल्यवान्मलयोऽस्त्रियाम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आषाढपूर्वजो ज्येष्ठामूलीयः शुक्रमस्त्रियाम् ।श्रावणानुज आषाढ आशाढोऽषाढ इत्यपि ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ज्यैष्ठः शुक्रोऽप्यथ शुचिः पुंस्यषाढक इत्यपि ।आषाढेऽथ श्रावणिकः श्रावणोऽत्र नभाः पुमान् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेनका तस्य कान्ताथ क्रौञ्चः क्रुञ्चोऽपि कौञ्चवत् ।मलयोऽस्त्री दक्षिणाद्रिराषाढे जकुटोऽस्त्रियाम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञोपवीतपीठे स्याच्चातुलश्च मधूरकः ।पालाशो दण्ड आषाढो व्रते राम्भस्तु वैणवः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परापरश्चक्रवालो लोकान्तो लोकवीक्षणः ।मलयस्त्रिकलाषाढौ विन्ध्यस्तु जलवालकः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैशाखे राध इत्येवं ज्येष्ठे शुक्रोऽपि कथ्यते ।आषाढे च शुचिः श्रावणिकस्तु श्रावणो नभाः ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आषाढो दक्षिणाद्रिः स्यात्क्रौञ्चक्रुञ्चौ समावुभौ ।इन्द्रकीले मन्दरोऽपि सुवेलस्त्रिककुत्तथा ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथाऽऽषाढः शुचिश्चापि श्रावणस्तु नभास्तथा ।श्रावणिकोऽथ भाद्रश्च भाद्र-प्रौष्ठपरः पदः ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 णि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रोक्तावाषाढपालाशौ व्रतपालाशदण्डके ।राम्भस्तु वैणवोऽपि स्याद् दण्डो वंशस्य वै व्रतेः ॥ १३५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्दनगिरिराषाढो मलयो दक्षिणाचलः ॥ १७७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आषाढोऽपि तथाषाढा स्यात् पूर्वोत्तरयोरपि ।स्त्रियः प्रोष्ठपदा भद्रपदा भाद्रपदा त्रये ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मयोनिर्ब्रह्मगिरिः कोलः क्रौञ्चोऽपि मन्दरः ।चन्दनाद्रिस्तथाषाढो मलयो मलयाचलः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ब्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पलाशदण्डो व्रतिनामाषाढः परिकीर्तितः ।व्रते तु वैणवो दण्डो राम्भ इत्यभिधीयते ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकवर्गद्वितीयाप्तषसंयोगाः शुचौ पुनः ।अषाढ आषाढोऽपि स्यात्, नभसि श्रावणः स्मृतः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ज्येष्ठे तु शुक्र आषाढे शुचिः श्रावणिके नभाः ।श्रावणोऽथ प्रोष्ठपदभाद्रभाद्रपदास्त्रयः ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्रो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उपाकरणमाम्नायो गुणो गुणनिका स्त्रियाम् ।दण्डः पालश आषाढो व्रते राम्भस्तु वैणवः ॥ १२२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ज्येष्ठामूलीय ईजानो ज्येष्ठश्च खरकोमलः ।ते शुक्रे स्युरथाषाढे शुचिः श्रावणिके नभाः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोकालोकश्चक्रवालो लोकांताद्रिः पराचलः ।मलये त्रिकलाषाढौ विन्ध्यस्तु जलवालकः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सौत्री तु धटिनी रंभा दण्डस्तु दमयन्तिका ।पालाशो दण्ड आषाढो व्रते रांभस्तु वैणवः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आचष्टे वैजयन्त्यां तु विद्वान् मलयभूधरे ।पालाशे व्रतिनां दण्डेऽप्यथालीढं नपुंसकम् ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आक्रन्दः क्रन्दनध्वाने भृपे रौद्ररणेऽपि च ।आषाढो मासमेदे स्याद्व्रतिदण्डे द्रुमान्तरे ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
आषाढ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शुचिशुचिरग्नौ सिते ग्रीष्मे शुद्धेऽनुपहतेऽपि च । उपधाशुद्धसचिवे शृङ्गाराषाढयोरपि ॥ Dharaṇikośa 5.3.1
- कोषकल्पतरु शुचिउरुबूके चञ्चुर्ना पक्ष्यङ्गे स्त्री शुचिस्तु रागे स्यात् । नाषाढे शृङ्गारे मन्त्रिणि शुद्धेऽनले ग्रीष्मे ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.5.4
- शब्दरत्नावली शुचिशुचिः ग्रीष्मसिताषाटज्यैष्ठशृङ्गारवह्निषु । शुद्धमन्त्रिणि शुद्धे वा तथानुपहते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.10