तैल
tailaक्ली · neut.In 13 kośas: 11 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम् ।कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ॥ ४१५ ॥चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम् ।महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ॥ ४१६ ॥तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं च वेषवार उपस्करः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
म्रक्षणाभ्यञ्जने तैलं कृसरस्तु तिलौदनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
तच्च भूकृत्तिकन्दालं पत्रोपरिभवं तु यत् ।जलप्रसरणं तैलं चिक्कणं वह्निवल्लभम् ॥ ६१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पलालमूलमुकुलचषालानां नानस्य च ।विशालतैलतूलानां स्यात्कुद्मलतमालयोः ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ना (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
प्रवालं विशालं चषालं तमालं ।कपालं च भालं सतैलालवाले ।सजम्बाल-कङ्काल-कोलाहलानिस्मृतान्यत्र काकोलहालाहलानि ॥ ६७ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderपुंक्लीm. n.
स्नेहो तिलानां तैलं स्यादन्येषां नामपूर्वकम् ।घृतमाज्यं हविः सर्पिः कौम्भं त्वाज्यं दशाब्दकम् ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्नेहे तैलाभ्यञ्जने तु वेषवार उपस्करे ।भोजनं निघसो न्यादः खादनं स्वादनाशने ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
काकोलकोलाहलतैलतूलंजम्बाललाङ्गूलकपालमुल्वः ।कङ्कालगाण्डीवशरावभावानिष्ठेवरावौ शवदैवपूर्वाः ॥ १६० ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंक्लीm. n.
पैष्टिका काञ्जिका काञ्जी पर्पटो माषमण्डकः ।तैलं तिलद्रवः स्नेहः शाकस्तेमनतैमलौ ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
मदनस्तु मधूछिष्टं स्नेहोऽस्त्री पिच्छिले रसे ।स्नेहे तिलानां तैलं स्यादन्येषां नामपूर्वकम् ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्ली तु तस्य फले वक्त्रेऽप्यथ तैलो नृशण्डयोः ।तिलस्नेहे तिलस्य त्रिः सम्बन्धिन्यथ तोग्मवाक् ॥ ५६३ ॥
अनुष्टुप्
तैल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश स्नेहमोहो मूर्च्छाप्यविद्या च ग्राहो ग्रहावहारयोः । स्नेहस्तैलादिके प्रेम्णि वीहा स्यादुद्यमेहयोः ॥ Dharaṇikośa 32.1.1
- कोषकल्पतरु कुशिकतैले कुशिकं शिष्टे शेषे सर्जार्जयोश्चर्षौ । चषकोऽस्त्री मधुपात्रे मद्यविशेषे त[था] क्षौद्रे ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.35
- कोषकल्पतरु स्नेहगेहेऽथ ग्राहः स्यादवहारे स्याद्ग्रहे पुंसि । नाहः कूटे बन्धे स्नेहोऽस्त्री सौहृदे तैले । स्नेहुश्चन्द्रे रोगेऽथ रणे प्राह प्रहारे च ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.32.38
- नानार्थार्णवसंक्षेप सृप्रभवेत् सर्पिषि तैले वा ना तु चन्द्रे स्त्रियां पुनः । सृपा ह्युज्जयिनीपार्श्ववाहिन्यां सरिति स्मृता ॥ १५४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1549
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्नेहस्नेहस्तैलघृतादौ च प्रेम्णि चाह त्वतः पृथक् । सौहार्दै शाश्वतः क्ली तु वैजयन्ती समामनत् ॥ १५५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1557
- शब्दरत्नावली हीराहिंस्रा त्वेलावलीमांस्योः स्त्रियां स्यात्त्रिषु घातुके । हीरो ना शङ्करे वज्रे हीरा लक्ष्मयम्बुतैलयोः ॥ होरा स्त्री शास्त्रभेदे स्याल्लग्ने राश्यर्द्धरेखयोः । Śabdaratnāvalī 7.27.51
- शब्दरत्नावली षण्डालीषण्डाली तु सरस्यां स्त्री कामुकी तैलमांसयोः । सरलः पूतिकाष्ठे स्यादुदारवक्तयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.100
- वैजयन्ती चाक्रिकचङ्कुरः स्यन्दने दैत्ये चाक्रिकौ तैलघाण्टिकौ । चिकिरोऽहौ गेहबभ्रौ जसुरिः पावके शनौ ॥ २५ ॥ Vaijayantī 7.1.25