हालाहल
hālāhalaक्ली · neut.In 16 kośas: 19 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
हालाहलं तथा हालं मुस्तायां मुस्तकोऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 पि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पतङ्गः शलभः प्रोक्तः खद्योतो द्योतिरिङ्गणः ।हालाहलश्चाञ्जनिका ज्येष्ठा स्याद्गृहगोधिका ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भुजङ्गमो भुजङ्गश्च भुजगः स्यात् स्फटा फटा ।हालाहलं हालहलं हाहलं च हलाहलम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हालाहलोऽस्त्रियां चापि माधवी माधवोपि च ।मदो मध्वासवस्तुल्यौ मधु माध्वीक इत्ययम् ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अस्त्रियां विषभेदे तु हालाहलहलाहले ।हलाहलं हालहालं शौक्लिकेयं च न स्त्रियाम् ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मलशालातुलननकमलानां हलस्य च ।कङ्कालहालाहलयोः सौवर्चलमधूलयोः ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
हालाहलं हालहलं काकोलं च हलाहलम् ।कालकूटं रसस्तीक्ष्णं क्लीबे मधुरकं च तत् ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रवालं विशालं चषालं तमालं ।कपालं च भालं सतैलालवाले ।सजम्बाल-कङ्काल-कोलाहलानिस्मृतान्यत्र काकोलहालाहलानि ॥ ६७ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderपुंक्लीm. n.
विषसञ्ज्ञाः पुंसि भवन्ति । हालाहलः कालकूटः ब्रह्मपुत्रः । विषं नपुंसकम् । इदं विषं सर्पशरीरजं च । तिथिशब्दो वा विभाषया स्त्रीलिङ्गे भवति पुंल्लिङ्गश्च । यथा इयं तिथिः । अयं तिथिः । अतिथिशब्दः पुंसि भवति । अयमतिथिरभ्यागतः । शकृदित्यादिनीतरप्रकृतौ नपुंसके भवन्ति । इदं शकृत्पुरीषम् । नीतं घृतम् । शोणितं रुधिरम् ।मुक्त्वा दिनाहनी दिवसनामानि पुंसि स्त्रियां त्विडुडुताराः ।पाणियुगः पुंस्युक्तः स्त्रियां समाश्चैव वर्षाश्च ॥ ४१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
तद्विषे स्याद्ध(द्धा?)लहलो हालाहलहलो(ला?)हलौ ।रक्ताश्च रक्तस्राविण्यो गोनसाश्च बहुश्रुताः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषस्तु गरलं क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णश्च तद्भिदः ।हालाहलः कालकूटो वत्सनागः प्रदीपनः ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हालहलं चाऽहिछत्रो हालाहलं हलाहलः ।सर्षपो ब्रह्मपुत्रश्च प्रदीपनश्च नन्दनः ॥ २१६१ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
हालाहलं हालहलं हाहलञ्च हलाहलम् ।हालाहालञ्च विज्ञेयं हाहलं पञ्चरूपकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हालाहलो हालहलो हालहालोऽपि न स्त्रियाम् ।विषवैद्यो जाङ्गलिको विषविद्या तु जाङ्गलम् ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
पतंगः शलभः क्षुद्रा सरघा मधुमक्षिका ।हालाहलस्त्वञ्जलिका पुत्तिका तु पतंगिका ॥ ८२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषबीजं श्रुतिमुखं ध्रुवं हालाहलं प्रिये (च तत्) ॥
genderक्लीneut.
प्रणवो विषबीजं स्यात् ध्रुवं हालाहलं स्मृतम् ।कालः श्रुतिमुखं ज्ञेयं बहुरूपि निरञ्जनम् ॥प्रणवम्॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
माण्डपुष्पस्तु भुजगो भवेत्कौक्कुटिकन्दलः ।गोनासगोनसौ हालाहलं हालहलं विषम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स कामरूपी बिंबः स्यात् कृकवाकुः सुदुष्प्रभः ।हालाहलस्त्वंजनिका ब्राह्मणी रक्तपुच्छिका ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेणौ भवेद्यवफलः कुटजे च मांस्यांहालाहलस्तुरगलालसमाह्वसर्पे ।ज्येष्ठ्यां न योषिति विषेऽथ कुतूहलं स्या-च्छस्तेऽपि कौतुक उदीरितमेवमेव ॥ ७२ ॥
वसन्ततिलका
रतकेलिः कलालापे षिङ्गे दन्तक्षतेऽपि च ।भवेद्वायुफलं शक्रकार्मुके करकेऽपि च ॥तथा विचकिलो मल्लीप्रभेदे मदनेऽपि च ।बृहन्नलो बृहत्पोटगले दीर्घेऽर्जुनेऽपि च ॥सदाफलं स्कन्धफले नारिकेलेऽप्युडूम्बरे ।सिनीवाली दृष्टचन्द्रकलामान्दुर्गयोरपि ॥सौवर्चलं लवणभित्सर्जिकाक्षारयोरपि ।हस्तिमल्लः शङ्खनागे ऐरावतगणेशयोः ॥हरितालं धातुभेदे स्त्री दूर्वाकाशयोरपि ।हालाहलो ब्रह्मसर्प त्वञ्जनाखुभिदि स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
हालाहल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश विषविषं हालाहलं प्रोक्तं प्रोक्ता चातिविषा विषा । … झषो मत्स्य उदाहृतः ॥ Dharaṇikośa 30.2.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप अञ्जनाहालाहलाख्यजन्तौ स्याद् जनन्यां च हनूमतः । लेप्यनार्यां तु रभस ईदन्तामाह चाञ्जनीम् ॥ ७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.71
- शब्दरत्नाकर महाकालबाहुलेयो वृषे स्कन्दे भूतनाथः शिवे नृपे । महाकालो हरे हालाहले बाणासुरेऽपि च ॥ २२२० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2220