कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

वाज

vājaपुं · masc.

In 13 kośas: 32 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.395 · p. 19
भक्तमन्नं कूरमन्धो भित्सा दीदिविरोदनः ।अशनं जीवनकं च याजो वाजः प्रसादनम् ॥ ३९५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.204 · p. 23
जङ्घालोऽतिजवो जङ्घाकरिको जाङ्घिको जवी ।जवनस्त्वरिते वेगे रयो रंहस्तरः स्यदः ॥ ४९४ ॥जवो वाजः प्रसरश्च मन्दगामी तु मन्थरः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.582 · p. 32
पक्षो वाजः पत्त्रणा तन्न्यासः पुङ्खस्तु कर्तरी ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.138 · p. 50
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
metre not recognised
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.87
प्रक्ष्वेडनास्तु नाराचाः पक्षो वाजस्त्रिषूत्तरे ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.239 · p. 29
तनूरुहं गरुत्पत्त्रं पतत्रं छदनं छदः ।पिच्छं वाजस्तथा पक्षः पक्षमूलं तु पक्षतिः ॥ २३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.443 · p. 51
रंहस्तरः स्यदः स्यात्प्रसरो वेगो रयो जवो वाजः ।पांशुः क्षोदो रेणुश्चूर्णं धूली रजश्च तुल्यार्थाः ॥ ४४३ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.468 · p. 54
पत्त्रपाली भवेद्वाजः कर्तरी पुङ्ख उच्यते ।वेध्यं लक्ष्यं शरव्यं च निमित्तं च समं विदुः ॥ ४६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.232 · p. 46
वाजं तेजः स्त्रियां शुक्रवर्द्धिनी कौशिकीत्यपि ।शुक्रमानन्दजं पुंस्त्वं तेजोवीर्यं च पौरुषम् ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.268 · p. 118
स्याद्गार्द्ध्रकङ्कयोः पत्रो वाजः प्रदर इत्यपि ।स्थूलदण्डो विपाटः स्यादस्त्रार्थात्कण्टकार्थकः ॥ २६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.275 · p. 119
खुरप्रोपि क्षुरप्रः स्यादर्द्धेन्दुप्रमुखा भिदाः ।अप्यञ्जलिक इत्याद्या वाजः पक्षश्च पिच्छकः ॥ २७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.240 · p. 159
कीलालमायुरशनमन्नाद्यं भोज्यमित्यपि ।वाजः परिस्रुतमपि दीदिविश्चास्त्रियां पुनः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.199 · p. 339
वाजः पक्षः पतत्रं स्यात्पिच्छं पत्रं तनूरुहम् ।गरुत्स्यादथ संप्रोद्भ्यो डीनान्येषां गतिक्रिया ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.53 · p. 467
मुञ्जवाजाजावटानां तथा पट्टप्रकोष्ठयोः ।कोष्ठाङ्गुष्ठघटानां च प्रगण्डस्य गुडस्य च ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.163 · p. 24
परावहस्ततोऽप्यूर्ध्वं सप्तवाह्याः समीरणाः ।तुरो जवो रयो वेगः प्रसरः स्यद-वाजवत् ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.26 · p. 265
शरवाणिः स्त्रीषुमुखं कर्तरी पुङ्खमस्त्रियाम् ।पक्षो वाजः पत्रपाली पत्रणा पत्रलं त्रिषु ॥शरसंक्रमणे पुंसि वातरायण उच्यते ।बाणमुक्तिर्व्यवच्छेदो दीप्तिर्वेगस्य तीव्रता ॥ २६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्त्री (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.100 · p. 281
भक्तौदनोन्धोमसरारनाल-[133a]प्रसादनान्नानि च जीवनं च ।याजं च वाजं कुरुरोदनोऽस्त्रीकूराशने दीदिवि चात्र भिस्सा ॥ १०० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 प्र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.1.13 · p. 95
पश्चाद्भागे पुच्छःपिच्छः पुच्छे तथा गुच्छः ।वाजो मुञ्जः पुञ्जोविषमकसंख्यार्थकश्चौजः ॥ १३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.219 · p. 79
शकुन्तशकुनौ तुल्यौ चञ्चूस्त्रोटिः सृपाटिका ।पक्षः पत्रं पतत्रं च वाजः पिच्छं तनूरुहम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.60 · p. 108
अशनं चोदनं जीवनकं वाजः प्रसादने ।मण्डं तु दग्धिका सर्वरसाग्रं भिः सटापि सा ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.159 · p. 121
जङ्घाकरिकनामासौ त्वरितो जवनो जवी ।वेगो जवो रयो वाजस्तरो रंहः स्यदः पुनः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.385 · p. 149
प्रक्ष्वेडनश्च नाराचो विषाक्ते विषलिप्तकः ।पत्रणा पक्षवाजौ तु पुङ्खन्यासावुभौ समौ ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.362 · p. 71
प्रक्ष्वेडना तु नाराचे वाजः पक्षश्च तत्सरे ।महोत्कृष्टपृषत्के तु निरस्तः प्रहितः समौ ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति व्योमवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.2.100 · p. 11
पक्षश्छदो गरुत्पत्रं पतत्रं च तनूरुहम् ।वाजोऽस्य पक्षतिर्मूलं चञ्चुस्त्रोटिः सृपाटिका ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.770 · p. 110
जवो वाजस्तथा वेगो रयो रंहस्तथा तरः ॥ ७७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1280 · p. 201
वावल्लश्चापि भल्लश्च भेदाः ज्ञेयाः शरस्य वै ।पक्षश्च पत्रपाली स्याद् वाजश्छदावलिस्तथा ॥ १२८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्छ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2382 · p. 384
चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिः सृपाटी च सृपाटिका ।पत्रं पिच्छं पतत्रञ्च वाजः तथा तनूरुहम् ॥ २३८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.96 · p. 89
चकोरकश्चकोरः स्यादित्याद्या लोकशास्त्रतः ।पक्षपत्रपतत्राणि पक्षो वाज-गरुच्छदाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.337 · p. 133
पक्षवाजौ वाणपक्षे तीरो निष्फलसायके ॥
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.49 · p. 30
छदः पक्षो गरुद्वाजश्छदनं च तनूरुहम् ।पतत्रं च कुलायस्तु पञ्जरं नीडमस्त्रियाम् ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.185 · p. 119
स्युश्चोटलिंगकस्तालः कुलिको बिंबसारकः ।कर्तरी पुंख आराग्रं त्वग्रं वाजश्छदावलिः ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.76 · p. 165
पाजो वाजोऽप्योदनोऽस्त्री भिस्सा स्त्री दीदिविर्न षण् ।पुन्नपुंसकयोश्चोरं करमाहार्यमित्यपि ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास जार्धश्लोकः Dharaṇikośa 7.2.2 · p. 32
ध्वजः शेफसि चिह्ने च पताकायां च शौण्डिके ।वाजं पाथे मुनौ वाजो वाजो निस्वनपक्षयोः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ जान्ताः Koṣakalpataru 6.7.24 · p. 174
वाजो मुनौ निस्वनपक्षयोर्नाजवे मखान्ने तु घृते च षण्ढे ।व्याजोऽपदेशे शठकर्मणि स्या-त्पाणौ सुबाहौ च भुजो द्विलिङ्गः ॥ २४ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुल्लिँङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.109 · p. 30
वाजोऽन्ने पक्षिपक्षे च वेगे सङ्ग्रामरेतसोः ।इषुच्छदावलौ चैके व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश जान्ताः Śabdaratnāvalī 7.8.16 · p. 198
बहुत्वे पुंसि लाजाः स्युर्व्याजोऽपदेशशाठ्ययोः ।ब्रजो गोष्ठे पथिच्छन्दे वाजः पक्षे च निस्वने ।मुनौ पुमान् जले क्लीबं यज्ञे चैव घृतान्नयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line

वाज as a meaning in nānārtha verses