पत्तन
pattanaक्ली · neut.In 18 kośas: 19 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
नगरी पूः पुरी द्रङ्गः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ९७१ ॥निवेशनमधिष्ठानं स्थानीयं निगमोऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पत्तनं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमोऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम् ॥ १ ॥तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्तनं स्यादधिष्ठानं निगमः पुटभेदनम् ।नगरं नगरी द्रङ्गः स्थानीयं पूः पुरी पुरम् ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नगरी नगरं च स्यात् पूः पुरी च पुरिः पुरम् ।पत्तनं पट्टनं च स्यात् पट्टनी च समं त्रयम् ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्त्रियां नर्मघै(४५०)श्चापि नर्मखैः(२५०) पुरमस्त्रियाम् ।तदर्द्धमस्त्रियां खेटस्तस्यार्द्धं पत्तनोऽस्त्रियाम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वा मन्दिरं पत्तनं स्यात्पट्टनं कटकोऽस्त्रियाम् ।स्यादभिष्यन्दिवमनमुपपर्यायतः पुरम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुरं त्रिलिङ्ग्यां नगरी न पुंसिद्रङ्गो नृलिङ्गो निगमः स्त्रियां पूः ।निवेशनं पत्तन-पट्टने चस्थानीयमुक्तं पुटभेदनं च ॥ १ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
भवेदुपपुरं गृह्या नौभिर्गम्यं च पत्तनम् ।नौभिर्गम्यं पट्टनं स्यात्खेटोऽर्धपुरमस्त्रियाम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एते शब्दा नपुंसके भवन्ति । इदं धान्यं सस्यम् । द्विदलं मुद्गादीनाम् । अंशुकं वस्त्रम् । वितानं वस्त्रमयमावरणम् । वलयं सुवर्णादीनाम् । रत्नं मणिः । मिथुनं स्त्रीपुंसद्वन्द्वम् । श्मशानं मृतस्थानम् । बिसं पद्ममूलम् । तिमिरं तमः । अग्रं शिखरं श्रेष्ठं वा । खमाकाशम् ।पुञ्जाद्रिकोणकरीषकषायतरत्नपिण्याकगर्भदर्भार्भकश्च पुंसि स्युः ।पतनशुल्बताम्रचापनाम्नां नपुंसकता ॥ ६५ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.doubtful
वम्रीकूटं शक्रमूर्धा पूः पुरी नगरी पुनः ।द्रङ्गोद्रङ्गौ समौ तत्र पत्तनं पुटभेदनम् ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूः पुरी नगरी गेहि नगरं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमो वासो गोपुरं पत्तनं पुरम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूः पुरं नगरं द्रङ्गो निवेशो नगरी पुरी ।स्थानीयं निगमो ग्रामः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुरी पुरिश्च पूश्चैवं पट्टनं पुटभेदनम् ।अधिष्ठानं पत्तनञ्च निवेशश्च निवेशनम् ॥ १६६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कार्वटस्यार्द्ध तुल्यं पत्तनं पुटभेदनम् ।निगमः पत्तनार्द्धं स्यात् निगमार्द्धं निवेशनम् ॥ १६६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूः स्त्री पुरी च नगरी पुरं नगरपत्तनम् ।स्थानीयं कटकं पट्यं निगमः पुटभेदनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नगरे नगरी द्रङ्ग-द्राङ्गौ पत्तन-पट्टने ।पुरस्त्रिषु पूः पुरिश्च, कन्याकुब्जं तु गाधिपूः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 षु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोलकं मरिचं कृष्णं धनं पत्तनमूषणम् ।शुण्ठिर्महौषधं विश्वं नागरं विश्वभेषजम् ॥ १४५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्वटार्धे कर्वुटिकं स्यात्तदर्धे तु कार्वटम् ।तदर्धे पत्तनं तच्च पत्तनं पुटभेदनम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पत्तनं चाप्यथानृंगे नृंगो द्रुंगं विवेशिका ।कटकोऽस्त्री संवासः स्कन्धावारश्च राजधानी स्यात् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
द्विजातिकर्मभ्यो हानौ पत्तनं तु पुरे विदुः ।पुटभेदनसंज्ञे तु क्षुद्रग्रामे परे विदुः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
क्रयविक्रयभूमौ तु केचिदन्ये तु सूरयः ।नौभिरेव तु यद्गम्यं पत्तनं तत् प्रचक्षते ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
पत्तन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पुटभेदपुटभेदो नदीवक्रे पुटभेदस्तु पत्तनम् । कुरुविन्दं पद्मरागे मुस्तासुगन्धयोरपि ॥ Dharaṇikośa 17.2.20
- कोषकल्पतरु लङ्कालङ्का तु रक्षःपुरपत्तनस्त्री शाखासु शङ्का तु भये वितर्के । राका तु कच्छ्वां प्रथमार्तवायां नद्यन्तरे पूर्णविधौ तिथौ च ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.18
- कोषकल्पतरु अधिष्ठानतथा वदन्ति प्रतिबिम्बवाचि ज्ञानेऽभिमानः प्रणये च गर्वे । वधेऽप्यधिष्ठानमिति प्रभावे- ऽप्यध्यासने पत्तनचक्रयोश्च ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.21
- कोषकल्पतरु पूबिल्वद्रुमे स्या[44a]त्सरलद्रुमेऽपि परिच्छदे धूस्तु सुरापगायाम् । भारेऽपि यानस्य मुखेऽपि सा स्या- त्स्त्रियां तु पूः पत्तनदेहयोश्च ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
- कोषकल्पतरु पुरस्यात्पत्तने पाटलिपुत्रके च गृहोर्ध्वगेहे नरि गुग्गुलौ स्यात् । क्लीबे तु देहे च पुराव्ययं स्यात् खुरः पुनः कोलदले शफे च ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप लङ्काशारिबायामपि प्राह कश्चित् तन्न विरोचते । लङ्का तु तरुशाखायां रावणस्य च पत्तने ॥ ९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.91
- परमानन्दीयनाममाला गन्धवतीगन्धवत्यचलामद्यव्यासमातृषु पत्तने । गदयित्नुः स्मरे शस्त्रे सुरायां गन्धमादनी ॥ १६९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.169
- परमानन्दीयनाममाला जनपदजलौकःकङ्कयोस्त्रौटौ लोके जनपदो मतः । पत्तने विषये मार्गे जर्जरीको जरत्तरे ॥ २०९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.209
- शब्दरत्नावली पुटभेदपीठमर्दो नायके स्यात्सचिवे चातिधृष्टके । पुटभेदो नदीवक्रे आतोद्ये पत्तने पुमान् ॥ महानादो वर्षुकाब्दे कुञ्जरे स्यान्महास्वने । मेघनादस्त्विन्द्रजिति प्रचेतसि भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.28