पुर्
purस्त्री · fem.In 20 kośas: 20 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
नगरी पूः पुरी द्रङ्गः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ९७१ ॥निवेशनमधिष्ठानं स्थानीयं निगमोऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पत्तनं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमोऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम् ॥ १ ॥तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पत्तनं स्यादधिष्ठानं निगमः पुटभेदनम् ।नगरं नगरी द्रङ्गः स्थानीयं पूः पुरी पुरम् ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नगरी नगरं च स्यात् पूः पुरी च पुरिः पुरम् ।पत्तनं पट्टनं च स्यात् पट्टनी च समं त्रयम् ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तदर्द्धं निगमः पुंसि तदर्द्धं तु निवेशनम् ।स्त्रियां पुरीपूःपुरयः पुरं वा नगरं च वा ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्याधिपर्यायस्थानार्थं स्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः ।पुरी पूरस्त्रियां पुंसि पञ्जरो घन इत्यपि ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पुरं त्रिलिङ्ग्यां नगरी न पुंसिद्रङ्गो नृलिङ्गो निगमः स्त्रियां पूः ।निवेशनं पत्तन-पट्टने चस्थानीयमुक्तं पुटभेदनं च ॥ १ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
दरिः शरारिर्मरी-मारि-पार्योदर्द्रूस्तरिः पूरपि वास्तुभूम्निहारा च होरा च परंपरा चतारापि देव्यां च वरा वरी द्वाः ॥ ६६ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
genderस्त्रीfem.
रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन "वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥
metre not recognised
त्सरुपुंभरुपुंमरुपुंचरुपुंशत्रुपुंतरुपुंमेरुपुंकेतुपुंसेतुपुंहेतुपुंतन्तुपुंधातुपुंकशेरुक्लीदारुक्लीजतुक्लीवस्तुक्लीमस्तुक्लीग्रन्थिपुंप्रस्थपुंसर्पिस्क्लीहविस्क्लीबर्हिस्क्लीवपुस्क्लीआयुस्क्लीधनुस्क्लीसौकुमार्यक्लीशौक्ल्यक्लीकार्ष्ण्यक्लीदाक्ष्यक्लीपाटलिपुंस्त्रीगोपुंस्त्रीमुष्टिपुंस्त्रीअशनिपुंस्त्रीबाहुपुंस्त्रीसिन्धुपुंस्त्रीमणिपुंस्त्रीआशिस्स्त्रीधुर्स्त्रीपुर्स्त्रीक्षुध्स्त्रीतृष्स्त्रीगिर्स्त्रीमुद्स्त्रीरुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः पुंसि स्त्रियां भवन्ति । अयं पाटलिः इयं पाटलिः वृक्षविशेषः । अयं गौः इयं गौः । अयं मुष्टिरियं मुष्टिः । अयमशनिरियमशनिः । अयं बाहुरियं बाहुः । अयं सिन्धुरियं सिन्धुः । अयं मणिरियं मणिः । एते शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयमाशी इष्टाशं[सं]सा । इयं धूः भारः कीलश्च । इयं पूः पुरी । इयं क्षुद्बुभुक्षा । इयं तृट् पिपासा । इयं गीर्वाणी । इयं मुत् हर्षः । इयं रुट् रोषः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
राष्ट्रं जनपदो निर्गो जनान्तो विषयः स्मृतः ।पूः पुरी नगरं चैव पट्टनं पुटभेदनम् ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वम्रीकूटं शक्रमूर्धा पूः पुरी नगरी पुनः ।द्रङ्गोद्रङ्गौ समौ तत्र पत्तनं पुटभेदनम् ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दर्द्रुपर्शू ऋचा? नौश्च वार्दृशौ गीः पूरा सह ।सपर्यायाः सभेदाश्चेत्यादयः स्युः स्त्रियां घनाः? ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 पू (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पूः पुरी नगरी गेहि नगरं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमो वासो गोपुरं पत्तनं पुरम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पूः पुरं नगरं द्रङ्गो निवेशो नगरी पुरी ।स्थानीयं निगमो ग्रामः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुरी पुरिश्च पूश्चैवं पट्टनं पुटभेदनम् ।अधिष्ठानं पत्तनञ्च निवेशश्च निवेशनम् ॥ १६६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पूः स्त्री पुरी च नगरी पुरं नगरपत्तनम् ।स्थानीयं कटकं पट्यं निगमः पुटभेदनम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नगरे नगरी द्रङ्ग-द्राङ्गौ पत्तन-पट्टने ।पुरस्त्रिषु पूः पुरिश्च, कन्याकुब्जं तु गाधिपूः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 षु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आगूयवागूवाक्सृ(स्र?)क्त्वक्स्फिग्ज्योग्नौदिगृगुष्णिहः ।संध्या कथा[शीः] कन्था द्वाः पूर्धूर्गी[र्विट्] पिपीलिका ॥ २३११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुर्यना नगरी पूः स्त्री स्थानीयं नगरं पुटः ।पुर्याः शाखापुरी गृह्या पुरेऽल्पे खेटमस्त्रियाम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुर् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश संयमनीसंयमनं तु नियमः संयमनी यमस्य पूः । गवादनीन्द्रवारुण्यां गवां घासादनालया ॥ Dharaṇikośa 19.2.89
- कोषकल्पतरु पुरिपूज्येऽन्यवत्स्यादथ राज्ञि पुंसि नदीपुरोः स्त्री च पुरिः प्रदिष्टः । शिरिः पुमान्स्याच्छलभे शरारौ विशेष्यवद्वारि तु बालकेऽन्त्ये ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.71
- कोषकल्पतरु दशपुरदशपुरं पुरि मुस्तकदेशयोः प्रतिसरस्त्रिषु मण्डनमाल्ययोः । करगतेऽपि च मङ्गलसूत्रके व्रणविशोधनकङ्कणवाचकः ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षेत्रक्षेत्रं पृथिव्यामाकाशे शरीरे योनिवृन्दयोः । केदारदारागारेषु नक्षत्रे पुरि राशिषु ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.19
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रेरित्वरीपेलवं तु त्रिषु मृदौ मरिचे तु नपुंसकम् । प्रेरित्वा तु समुद्रे ना स्त्री तु प्रेरित्वरी पुरि ॥ १२१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1214
- परमानन्दीयनाममाला पून्यग्नीचकार्त्स्न्ययोर्निम्ने पोऽम्भःपाने च पातरि । समीरमार्गयोः प्रौढे पूस्तु देहपुरोरपि ॥ ३० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.30
- तन्त्राभिधान ऋऋः पुर्दीघमुखी रुद्रो देवमाता त्रिविक्रमः । भाव(र)भूतिः क्रिया क्रूरा रेचिका नासिका धृतः ॥ २३ ॥ Tantrābhidhāna 2.8.23
- त्रिकाण्डशेष खइन्दुलेखा गुडूच्यां च पूः सुखं स्वर्न्नभश्च खम् । गोमुखं लेपने वाद्यभाण्डे सर्पेऽपि दुर्मुखः ॥ ४९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.49