निगम
nigamaपुं · masc.In 18 kośas: 29 synonym verses, 12 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
नगरी पूः पुरी द्रङ्गः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ९७१ ॥निवेशनमधिष्ठानं स्थानीयं निगमोऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पदव्येकपदी पद्या पद्धतिर्वर्त्म वर्तनी ।अयनं सरणिर्मार्गोऽध्वा पन्था निगमः सृतिः ॥ ९८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पत्तनं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमोऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम् ॥ १ ॥तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्वा पन्थाः पद्धतिरेकपदी वर्त्म वर्तनी सरणिः ।अयनं पदवी मार्गः पद्या च निगद्यते निगमः ॥ २६० ॥
आर्या
genderपुंmasc.
पत्तनं स्यादधिष्ठानं निगमः पुटभेदनम् ।नगरं नगरी द्रङ्गः स्थानीयं पूः पुरी पुरम् ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृक्षे स्यान्निगमो भूपः पन्नगो विष्टरो वसुः ।कानने द्रौमकं द्रौम्यं सौमनस्यं वनोदरे ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तदर्द्धं निगमः पुंसि तदर्द्धं तु निवेशनम् ।स्त्रियां पुरीपूःपुरयः पुरं वा नगरं च वा ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मार्गोऽध्वा निगमः पन्था विवधः पुंसि बीवधः ।अपि द्वयोः स्यात्पदवी सरणिः सरणी सृतिः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एते स्युर्वेः सार्थवाहः स्याद्वैदेशिक इत्यपि ।पण्याजीवश्चापणिके व्यापारी निगमोऽपि सः ॥ ४७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निगमश्च पुनः क्लीबे छन्दो ब्रह्माथ बह्वृचः ।ऋग्वेदः पुंस्यथ क्लीबे यजुः सामापि न द्वयोः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओंकारो वेदादिः प्रणवो वेदस्त्वृषिर्निगमः ।आम्नाय-स्वाध्यायागमाः श्रुतिः[39a] छन्दः ॥ ६७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पन्थाः पत्सल-चारौ निगमो मार्गः पथोध्व-पद्वाजाः ।पद्या-पद्धति-पदवी-सृति-वर्तन्येकपद्यश्च ॥ ५५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
पुरं त्रिलिङ्ग्यां नगरी न पुंसिद्रङ्गो नृलिङ्गो निगमः स्त्रियां पूः ।निवेशनं पत्तन-पट्टने चस्थानीयमुक्तं पुटभेदनं च ॥ १ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
अट्टोऽस्त्री निगमो द्वंद्वे विपणिः स्याद्वणिक्पथः ।क्रयस्थली पण्यवीथी वासनी विपणिर्द्वयोः ।बहुमानवसंकीर्णं निर्मुटं च कचङ्गनम् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
निगमो निवेशनं च स्थानीयं च निगद्यते ।दुर्गं कोट्टं स्कन्धावारराजधान्यौ महीयसि ॥ २५६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 नि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आवेष्टको वृतिर्वाटो मार्गोऽध्वा सरणिः सृतिः ।निगमः पद्धतिः पद्या पन्था एकपदी पुनः ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रधानपट्टणे रम्यं स्थानीयं निगमस्तथा ।समस्तमोद्यं सरसं मोदकं पुटभेदनम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूः पुरी नगरी गेहि नगरं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमो वासो गोपुरं पत्तनं पुरम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ध्वजश्च केतनं केतुः पताका चिह्नमेव च ।मार्गोऽध्वा निगमः पन्था पदवी वर्त्म पद्धतिः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूः पुरं नगरं द्रङ्गो निवेशो नगरी पुरी ।स्थानीयं निगमो ग्रामः पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उद्रङ्गो निगमोद्रङ्गः स्थानीयं नगरी पुनः ।नामान्येतानि मन्यन्ते पण्डितैर्नगरस्य वै ॥ १६६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कार्वटस्यार्द्ध तुल्यं पत्तनं पुटभेदनम् ।निगमः पत्तनार्द्धं स्यात् निगमार्द्धं निवेशनम् ॥ १६६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एकपदी च मार्गोऽध्वा वर्त्तनी वर्त्तनिः सृतिः ।सरणिः सरणी वर्त्म शरणी निगमस्तथा ॥ १६८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वेद आम्नायनिगमौ छन्दो ब्रह्म श्रुतिः स्त्रियाम् ।अथ वेदविधिर्यः स्यात् त्रयीधर्मस्तु स स्मृतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूः स्त्री पुरी च नगरी पुरं नगरपत्तनम् ।स्थानीयं कटकं पट्यं निगमः पुटभेदनम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओंकारः प्रणवो ब्रह्मच्छन्दसी तु श्रुतिस्त्रयी ।निगमो वेद आम्नाय आगमानुश्रवावपि ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवालीर्भट्टिगेहाली निगमस्तु वणिक्पथः ।द्वाः स्त्री द्वारं प्रतीहारः पक्षद्वारे तु पक्षकः ॥ ८५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निगमस्तु पत्तनार्धे तदर्धे तु निवेशनम् ।कर्वटादधमो द्रङ्गः पत्तनादुत्तमश्च सः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वाचा छन्दस्तु निगमः साम्न्युक्थं स्वरपत्तनम् ।ब्रह्माक्षरं स्यादोंकारः प्रश्नदूती प्रहेलिका ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करणं कायेऽपि स्यादुष्णीषो मूर्धवेष्टनेऽप्युक्तः ।मात्रा परिच्छदेऽपि क्षुद्रः क्रूरे श्रुतौ निगमः ॥ ७९६ ॥
metre not recognised
meaningsश्रुति
वेदे च निश्चये मार्गे पदानामर्थशासके ।ग्रन्थभेदेऽथ रभसो वणिज्यपि कटेऽपि च ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नगो भूध्रे तरौ नाम कुत्साख्यामन्त्रणेष्वथ ।निर्वेशो मूर्च्छने स्तूपभोगेऽथ निगमः पुरे ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपुर
वणिङ्मार्गे श्रुतौ मार्गे निकायो गणलक्षयोः ।निसर्गस्तु स्वरूपे स्याद्विश्वनिर्माण एव च ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
निगम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु प्रवचननिधुवनं सुरतेऽपि च कम्पने प्रजननं प्रगमे भगजन्मनोः । प्रवचनं निगमेऽप्यतिभाषिते प्रभव उत्पतनं च तथोद्गतौ ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.8