भीम
bhīmaपुं · masc.In 21 kośas: 44 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
शालिनी
शम्भुपुंशर्वपुंस्थाणुपुंईशानपुंईशपुंरुद्रपुंउड्डीशपुंवामदेवपुंवृषाङ्कपुंकण्ठेकालपुंशंकरपुंनीलकण्ठपुंश्रीकण्ठपुंउग्रपुंधूर्जटिपुंभीमपुंभर्गपुंमृत्युंजयपुंपञ्चमुखपुंअष्टमूर्तिपुंश्मशानवेश्मन्पुंगिरिशपुंगिरीशपुंषण्ढपुंकपर्दिन्पुंईश्वरपुंऊर्ध्वलिङ्गपुंएकदृश्पुंत्रिदृश्पुंभालदृश्पुंएकपादपुंमृडपुंअट्टहासिन्पुंघनवाहनपुंअहिर्बुध्नपुंविरूपाक्षपुंविषान्तकपुंमहाव्रतिन्पुंवह्निरेतस्पुंहिरण्यरेतस्पुंशिवपुंअस्थिधन्वन्पुंपुरुषास्थिमालिन्पुंव्योमकेशपुंशिपिविष्ठपुंभैरवपुंदिग्वासस्पुंकृत्तिवासस्पुंभवपुंनीललोहितपुंसर्वज्ञपुंनाट्यप्रियपुंखण्डपर्शुपुंमहादेवपुंमहानटपुंमहेश्वरपुंहरपुंपशुपतिपुंप्रमथपतिपुंभूतपतिपुंउमापतिपुंपिङ्गजटपुंपिङ्गेक्षणपुंपिनाकभृत्पुंशूलभृत्पुंखट्वाङ्गभृत्पुंगङ्गाभृत्पुंअहिभृत्पुंइन्दुभृत्पुंकपालभृत्पुंगजासुहृद्पुंपूषासुहृद्पुंपुरासुहृद्पुंअनङ्गासुहृद्पुंकालासुहृद्पुंअन्धकासुहृद्पुंमखासुहृद्पुं
genderपुंmasc.
भयंकरं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयानकम् ॥ ३०२ ॥भीषणं भैरवं घोरं दारुणं च भयावहम् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
अजातशत्रुः शल्यारिर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।कङ्कोऽजमीढो भीमस्तु मरुत्पुत्रो वृकोदरः ॥ ७०७ ॥किर्मीरकीचकबकहिडम्बानां निषूदनः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्रन्थिकस्तु सहदेवो नकुलस्तन्तिपालकः ।मोद्रेयाविमौ कौन्तेया भीमार्जुनयुधिष्ठिराः ॥ १३८ ॥द्वयेऽपि पाण्डवेयाः स्युः पाण्डवाः पाण्डवायनाः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 मौ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शम्भुरीशः पशुपतिः शिवः शूली महेश्वरः ।ईश्वरः शर्व ईशानः शङ्करश्चन्द्रशेखरः ॥ ३० ॥भूतेशः खण्डपरशुर्गिरीशो गिरिशो मृडः ।मृत्युञ्जयः कृत्तिवासाः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ३१ ॥उग्रः कपर्दी श्रीकण्ठः शितिकण्ठः कपालभृत् ।वामदेवो महादेवो विरूपाक्षस्त्रिलोचनः ॥ ३२ ॥कृशानुरेताः सर्वज्ञो धूर्जटिर्नीललोहितः ।हरः स्मरहरो भर्गस्त्र्यम्बकस्त्रिपुरान्तकः ॥ ३३ ॥गङ्गाधरोऽन्धकरिपुः क्रतुध्वंसी वृषध्वजः ।व्योमकेशो भवो भीमः स्थाणू रुद्र उमापतिः ।अहिर्बुध्न्योऽष्टमूर्तिश्च गजारिश्च महानटः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
शम्भुपुंईशपुंपशुपतिपुंशिवपुंशूलिन्पुंमहेश्वरपुंईश्वरपुंशर्वपुंईशानपुंशङ्करपुंचन्द्रशेखरपुंभूतेशपुंखण्डपरशुपुंगिरीशपुंगिरिशपुंमृडपुंमृत्युञ्जयपुंकृत्तिवासस्पुंपिनाकिन्पुंप्रमथाधिपपुंउग्रपुंकपर्दिन्पुंश्रीकण्ठपुंशितिकण्ठपुंकपालभृत्पुंवामदेवपुंमहादेवपुंविरूपाक्षपुंत्रिलोचनपुंकृशानुरेतस्पुंसर्वज्ञपुंधूर्जटिपुंनीललोहितपुंहरपुंस्मरहरपुंभर्गपुंत्र्यम्बकपुंत्रिपुरान्तकपुंगङ्गाधरपुंअन्धकरिपुपुंक्रतुध्वंसिन्पुंवृषध्वजपुंव्योमकेशपुंभवपुंभीमपुंस्थाणुपुंरुद्रपुंउमापतिपुंअहिर्बुध्न्यपुंअष्टमूर्तिपुंगजारिपुंमहानटपुं
genderपुंmasc.
विस्मयोऽद्भुतमाश्चर्यं चित्रमप्यथ भैरवम् ॥ १९ ॥दारुणं भीषणं भीष्मं घोरं भीमं भयानकम् ।भयङ्करं प्रतिभयं रौद्रं तूग्रममी त्रिषु ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्थाणुः स्रष्टा धूर्जटिर्वामदेवः,कामध्वंसी व्योमकेशः कपाली ।नीलग्रीवो वह्निरेताः पिनाकी,भीमो भर्गः कृत्तिवासा वृषाङ्कः ॥ १२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
घोरं प्रतिभयं भीमं दारुणं स्याद्भयानकम् ।आभीलं भीषणं भीष्मं भैरवं च भयावहम् ॥ ७०५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बीभत्सो विकृतं चित्रं त्वाश्चर्यं फुल्लमद्भुतम् ।भयानकं प्रतिभयं भीमं भीष्मं च भीषणम् ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गर्गो दक्षाध्वरारातिः कामारिः प्रमथाधिपः ।भीमः परशुहस्तश्च मृगपाणिर्जटाधरः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भीमो हिडिम्बकिर्मीरबककीचकसूदनः ।सौवलीतनयार्थारिः पाकपर्यायकारकः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अम्लो रसाम्लो राजाम्लः शतवेध्यम्लनायकः ।अम्लसारो रक्तसारो भीमः स्याद्वीरवेतसः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनाधृष्यो वपुर्वामः कामो भीमः सहो द्युतिः ।क्षिपो विमुक्त एकान्नपञ्चाशो गणआनिलः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इत्याद्यप्सरसो यक्षा मेघवर्णः क्षमाकरः ।यमो दण्डरथो भीमः पद्मचन्द्रश्च मौलिमान् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केदारश्चन्दिलो भीमो भैरवो गजदैत्यभित् ।शितिकण्ठो गुडाकेशः श्रीकण्ठः पांशुचन्दनः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चास्येश्वर-शंकर-प्रमथपा-भालाङ्क-उड्डीश्वरो-ऽप्युग्रो धूर्जटिरिन्दुशेखर-जटाटीरौ कपाली मृडः ।रुद्र-त्र्यम्बक-वामदेव-शिपिविष्टा अष्टमूर्त्तिर्महा-देवो दिग्वसनः श्मशानसदनो भीमो गिरीशः शिवः ॥ ६५ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
अत्याहितं महाभीतिरथ पुंसि रसार्थकाः ।भीषणो भैरवो भीमो भीष्मो घोरो भयंकरः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भीमः सहस्रवेधी स्याच्छतवेधी च वेधकः ।रक्तस्रावो द्रावकश्च न स्त्री चुक्रीमथापरः (?) ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृष्ठशृङ्गी भीमसेनो भीमो मारुतनन्दनः ।वृकोदरो हिडिम्बेशो धृतराष्ट्रसुतान्तकः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथाम्लचेतसे भीमो भेदनो रक्तपूरकः ।रुधिरस्रावकश्चुक्रं मांसारिर्वातिकप्रियः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चतुर्थकालाशिनि च भिदुस्तु नरि मन्मथे ।वज्रे च घुणसंज्ञे तु क्रिमौ द्वे ना तु भीमवाक् ॥ ९०८ ॥
अनुष्टुप्
genderPV
अहिर्बुध्नो विरूपाक्षो नीलकण्ठोऽष्टमूर्तिरुः ।भर्गो भीमो वृषाङ्कोऽपि कपर्दी घनवाहनः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भीमं भयानकं घोरं भैरवं च भयावहम् ।करवीरं प्रेतवनं स्मशानं प्रेतधाम च ॥ २१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्रे (wrong syllable)
genderविadj.
रसाम्लः शीतभेदी च भीमश्चाप्याम्लवेतसः ।अजमोदा खराह्वा च कारवी लोमकर्कटी ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धर्मपुत्रोऽजमीढोऽथ भीमः स्यात्पवनात्मजः ।वृकोदरो हिडिम्बघ्नो बककीचकघातकः ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ष[ख]ण्डपर्शुर्विरूपाक्षो वरदो भाललोचनः ।इन्दुमौलिः स्मरारिश्च भीमो वृषभवाहनः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहिप्रियो दैत्यदेव आशुगः स्पर्शनोऽस्य तु ।पुत्रौ भीमहनूमन्तौ झञ्झा वृष्टियुतो मरुत् ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धर्मात्मजोऽजातशत्रुः शल्यारिश्च युधिष्ठिरः ।भीमोऽरिर्बककीचकयोर्वायुपुत्रो वृकोदरः ॥ ४१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 चक (syllable split)
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठो नीलकण्ठश्च गिरीशो गिरिशो हरः ।ईश ईश्वर ईशानः भीमो भर्गश्च धूर्जटिः ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वपरचक्रजं दृष्टं ज्ञेयं भीमं च भैरवम् ।दारुणं भीषणं घोरं भयानकं भयावहम् ॥ ४४२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)
genderविadj.
भीमश्च भीमसेनश्च बकनिषूदनस्तथा ।किर्मीरारिश्च किर्मीरनिषूदनो वृकोदरः ॥ ११४९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भीमः कङ्कालमाली च देवदेवो जटाधरः ।व्योमदेवः सिद्धदेवो धूर्जटिर्धरणीश्वरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दारुणो भीषणो भीष्मो भीमो घोरश्च भैरवः ।भयङ्करः प्रतिभयं त्रिष्वेते च भयानके ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अथ भीमो भीमसेनो वीरवेणुर्वृकोदरः ।वककीचककिर्मीरजरासन्धहिडिम्वजित् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भर्गो भार्गो भर्ग्यः शर्व-सर्वौ महेश्वरौ ।भीम-भीष्मौ च तच्चापे, त्वजकावमजीजकम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
भयङ्करे भीम-भीष्मे डमरं डामरं तथा ।उड्डामरमुड्डमरं, शान्तावुपशमः शमः ॥ ११९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 र (wrong syllable)
genderविadj.
शंभुः शंकर ईश्वरः पशुपतिः शर्वः शिवस्त्र्यम्बकोभूतेशः परमेश्वरः पुररिपुः शूली हरो धूर्जटिः ।ईशानः शशिशेखरस्त्रिनयनो भीमः पिनाकी मृडोरुद्रः स्थाणुरुमापतिः स्मरहरो भर्गः कपर्दी भवः ॥ ४३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
रौद्रमुग्रं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयानकम् ।भीषणं दारुणं घोरं भैरवं च भयंकरम् ॥ ९७० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अजातशत्रुः शल्यारिर्धर्मयुत्रो युधिष्ठिरः ।गुणो वायुसुतो भीमो भीमसीनो वृकोदरः ॥ १८३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
-----------------------------------निशाचरो ध्वजी भीमो विचित्रः कौषिको यमः ।लिङ्गी वत्साधिको भृङ्गी मणिभद्रो घटोत्कचः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
भो द्विरण्डो नाभि-भद्रे भीमो भाषणमेव च ।दक्षस्कन्दो महाबाहुर्भ्रमरस्तु जयाभिधः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रघटाविच्छास्त्रगण्ढो मेधावी मेधिरः समौ ।युक्तं परिमिते भीमं त्वाऽभीले प्रश्लथः श्लथः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भूतेशः खण्डपरशुः स्थाणुरन्धकसूदनः ।भगनेत्रान्तको भीमस्त्रिपुरारिर्दृगायुधः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्सो विकृतश्चित्रं त्वाश्चर्यं फुल्लमद्भुतम् ।भयानकं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयंकरम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कर्पूरे सलिले तथा स्मरहरे स्याद्यज्ञनेत्र्योषधा-विष्मः कामवसन्तयोर्नरि मतो युध्मः शरे योद्धरि ।युद्धे धन्वनि चाथ भीम उदितः शम्भौ बकद्वेषिणिस्यादम्लेऽपि च वेतसे त्रिषु पुनर्घोरेऽथ भामो रवौ ॥ ६५ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भीष्मो घोरतरेऽपि स्याद् गाङ्गेयेऽपि च पुंस्ययम् ।भीमो घोरे शिवे मध्यपाण्डवे चाम्लवेतसे ॥अथ भूमिः स्थानमात्रे पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् ।भौमस्त्रिषु भूमिभवे पुंसि स्यान्नरके कुजे ॥यमः शत्रौ च शमने काके ना यमजेऽन्यवत् ।ना देहसाधनापेक्षनित्यकर्मणि संयमे ॥यामस्तु प्रहरे पुंसि संयमावसयोरपि (?) ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 षु (wrong syllable)
भीम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पृष्ठशृङ्गिन्स्याद्व्योमचा[25a]री सुरपक्षिवाची स्यात्कामचारी चटके च कम्रे । स्वच्छन्दचारिण्यथ पृष्ठशृङ्गी भीमे च षण्ढे चलिते च दंशे । कारंधमी तु धातूक्तितत्परे कांस्यकारे च । अन्तेवासी शिष्ये चाण्डाले प्रान्तगे परवत् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.68
- कोषकल्पतरु घोरपौरः पुरोत्थे त्रिषु कत्तृणेऽन्त्ये वेरं तु वातिंगणदेहयोः स्यात् । काश्मीरके ना तु हरेऽस्ति घोरो भीमेऽन्यवद्ध्रस्वहये तु टारः ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.23
- कोषकल्पतरु उत्तालक्षौमे दुकूलं विरले च वस्त्रे जम्बूल उक्तः क्रकचच्छदेऽपि । जम्बूतरोः स्याद्विटपेऽथ भीमे- ऽप्युत्तालमू [र्ध्वो]त्कटयोः कराले ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप हनुहठः पार्ष्ण्यां बलात्कारे जलोद्भवतृणान्तरे । वारिपर्णीसमाख्येऽथ महारुग्भीममृत्युषु ॥ १३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.138
- नानार्थार्णवसंक्षेप भीषणकुलिशे भेद्यवत् तु स्याद् भेत्तर्यपि भिदेलिमे । भीषणं तु त्रिषु ज्ञेयं भीमे स्त्रीशण्डयोः पुनः ॥ १२९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1299
- नानार्थार्णवसंक्षेप भैरवस्त्रीनपोर्भेरवं तु -(-?र्मी)मे स्याद्भैरवी पुनः । सतानामापे मातृणामेकं या मातरि स्मृता ॥ १३१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1312
- परमानन्दीयनाममाला ङरुद्रे च हनने घा तु क्षुद्रघण्टौ घनध्वने । ङकारो विषये भीमे चस्तरौ चन्द्रचोरयोः ॥ १५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.15
- परमानन्दीयनाममाला गुणरज्जौ ज्याभीमयोरक्षेऽप्रधानेऽपि निरीक्ष्यते । वप्रे जीवान्तरे गोधा प्रत्यञ्चाघातवारणे ॥ १५५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.155
- शब्दरत्नावली जयन्तजयन्ती सुतागौर्य्यौः पताका वृक्षभेदयोः । जयन्तः स्यादिन्द्रपुत्रे भीमे च त्रिपुरान्तके ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.102
- शब्दरत्नावली पृष्ठशृङ्गिन्अमेरुद्रुमभिदो(?)र्ना जम्बुमाली निगद्यते । स्यात्क्लीबं दन्तशुद्धौ ना खदिरे दन्तधावनः ॥ केतुग्रहे हुताशे च स्यात्पुमान् धूमकेतनः । शिवे सुते च पक्षान्ते मित्रे ना नन्दिवर्द्धनः ॥ दाने च प्रतिपत्तौ च बोधने प्रतिपादनम् । भुजङ्गे च मयूरे च प्रचलाकी भवेत्पुमान् ॥ धनदे भास्करे विष्णौ विधौ च पद्मलाञ्छनः । वाग्देवतायां तारायां पद्मायां पद्मलाञ्छना ॥ कालीयके हरिद्रायां न द्वयोः पीतचन्दनम् । भीमे षेष्ठे च महिष पृष्ठशृङ्गी भवेत्पुमान् ॥ देवदारुणि कालीये न द्वयोर्वरचन्दनम् । स्त्रीरत्नरोचनालाक्षाहरिद्राफलिनीषु च ॥ साध्व्यां गौरीसरस्वत्योः पद्यायां वरवर्णिनी । वासुदेवे मधुकरे स्यात्पुंसि मधुसूदनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.134
- शब्दरत्नावली घोरत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
- तन्त्राभिधान भभः क्लिन्ना भ्रमरो भीमो विश्वमूर्तिर्निशाह्वयः । द्विरण्डो भूषणं मूले यज्ञसूत्रस्य वाचकः ॥ १३२ ॥ Tantrābhidhāna 2.41.132