गडु
gaḍuपुं · masc.In 15 kośas: 17 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
पिटकः स्फोटको गण्डः श्वित्रं कुष्ठं च पाण्डुरम् ।श्लीपदं पादवल्मीकः पृष्ठग्रन्थिर्गडुः स्मृतः ॥ ६०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृश्निः पृष्णिश्चाल्पतनौ कुब्जो न्युब्जोऽप्यथो गडुः ।गडुलश्चाथ कुकरे कुणिः कूणिरतः पुनः ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गुल्मस्तु जाठरो ग्रन्थिः पृष्ठग्रन्थिर्गडुर्भटः ।मूत्राघातो मूत्रवर्त्मरोधेथ मूत्रकृच्छके ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कशारुका न ना पार्श्वास्थनि स्तो वङ्क्रि-पर्शुके ।पार्श्वं तु पर्शुकावृन्दे पृष्ठग्रन्थौ गडुः पुमान् ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गतिर्नाडिश्च नालिः स्त्री पृष्ठग्रन्थिः पुनर्गडुः ।उपपायु तु सीवन्यां यो व्रणः स भगंदरः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वारुण्डः सेकपात्रे गडु-वरुण-गुण-भ्रूण-नाडीव्रणाः स्युःकर्णो वृष्णिश्च घृष्णिर्घृणिरथ वमति-ज्ञाति-पिष्टात-पोताः ।व्रातः कुन्तोऽस्त्रवाची हरिदपि पृषत-ग्रन्थिरर्थोऽतिथिः स्या-दुद्गीथो रोमन्थ-सार्थावगद-गद-मदाः कासदः कासमर्दः ॥ १६ ॥
स्रग्धराmetre not read in every linenearly स्रग्धरा
genderपुंmasc.
सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । लोहादिसञ्ज्ञा नपुंसके भवन्ति । इदं लोहमायसम् । मुखं लपनं तुण्डमाननमित्यादि । इदं पर्णं पलाशमित्यादि । वनं विपिनं काननमित्यादि । इदं धनं द्रविणं वस्वित्येवमादि । शीरार्थौ शब्दौ पुंसि भवतः । अयं शीरोऽलङ्कारः । अर्थो द्रव्यम् । अटवी तूक्ता स्त्रियामेव । इयमटवी वनम् ।राशिपलाण्डुकमण्डलुगडुतूलमुहूर्त्तपरशुशङ्कूनाम् ।दृतिसीधुकङ्कटानां पुंसि च गदितः प्रयोगो हि ॥ ३५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
विपादिका पदस्फोटो पिटकः स्फोटको गडुः ।पृष्ठग्रन्थिर्मतो गण्डो रूढं व्रणपदं किणः ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरोर्ध्वजानुके प्रोक्तश्चोर्ध्वज्ञुरुपवेशनात् ।एडस्तु बधिरे वातदोषस्थौल्यस्य वक्षसः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
पृष्ठभागस्य च तथा गडुर्गडुल इत्यपि ।स्पृश्नी(पृश्नि?)स्त्वत्यल्पदेहे स्याच्छ्रोणः पङ्गौ प्रकीर्तितः ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
एडः स्याद्वधिरः कल्लः त्रितयं श्रवणापटौ ।कुब्जः न्युब्जस्तु गडुलो गडुरो गडुरित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वक्षोरुहावुरसिजौ भगस्मरगृहे समे ।समौ करङ्ककङ्कालौ पृष्ठग्रन्थौ गडुः पुमान् ॥ १८२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्ष्वेडा तु सिंहनादे स्याद्वने तु गडुरित्यपि ।शिग्रुर्मोच इति प्रोक्तो मोचा स्याच्छाल्मली द्रुमे ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गडुः किञ्चुलुकोऽथाऽम्बुर्विकिरश्चूडकश्च सः ।चुण्टा चुण्टी च लूताऽथान्धकूपः कर्करान्धुकः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्लीपदः पदवल्मीको गतिर्नाडीव्रणः पुमान् ।अर्बुदो मांसकीलः स्यात्पृष्ठग्रन्थिर्गुडो गडुः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जडोऽन्यवन्मूर्खहिमातुरेषुशूकस्य शिम्बी गदिता जडेति ।ग्रन्थौ तु पृष्ठस्य गडुश्च कुब्जेव्याडिस्तु हिंस्रेऽपि पशौ भुजंगे ॥ ६९ ॥
उपजातिः
गडुर्ना पृष्ठगग्रन्थौ ब्रूतेऽमुं शाकटायनः ।घाटामस्तकयोर्मध्ये मांसपिण्ड इति स्फुटम् ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
वाक्पतिस्त्वमुमध्यैष्ट वेश्योरःस्थकिणे भ्रमी ।कुब्जे तु त्रिरथो गन्त्री स्त्रीलिङ्गा शकटान्तरे ॥ ३३९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
गडु as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुब्जगडौ त्वेव नरि प्राहामरदत्तोऽपि सज्जनः । कुम्बा सुगहनायां स्त्री वृतौ क्ली विदलेऽथ नप् ॥ २३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.232