वमथु
vamathuपुं · masc.In 15 kośas: 24 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
छर्दौ प्रच्छर्दिका छर्दिर्वमथुर्वमनं वमिः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदग्रदन्नीषादन्तो बहूनां घटना घटा ।मदो दानं प्रवृत्तिश्च वमथुः करशीकरः ॥ १२२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
मूर्धपिण्डौ स्मृतौ कुम्भौ कुम्भयोरन्तरं विदुः ।करटः स्यात्कटो गण्डो वमथुः करसीकरः ॥ २१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करेणुका करिण्यां स्याद्वमथुः करशीकरः ।सौरभेयी शृङ्गिणी गौः शुभार्धा लम्बिका मही ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गजा विविधास्ते स्युर्यूकाद्याः स्युर्वमिस्त्रियाम् ।वान्तिः स्त्रियां स्याद्वमथुः प्रच्छर्दिश्छर्दिरित्यपि ॥ ३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मदो दानं प्रवृत्तिश्च वमथुः करसीकरः ।करिनासा तु हस्तार्थः शुण्डा शुण्डार इत्ययम् ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वयोस्तु हस्तिनोऽपत्यं हास्तिनायनमीरितम् ।हास्तिकं गजता वृन्दे करिणां घटना घटा ।मदो दानं प्रवृत्तिः स्त्री वमथुः करसीकरः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वमथुर्वमतिश्चाथापक्वाहारे त्वजीर्णकम् ।आमं कफाद्विदग्धं तु पित्तात्स्यादम्लपित्तकम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वारुण्डः सेकपात्रे गडु-वरुण-गुण-भ्रूण-नाडीव्रणाः स्युःकर्णो वृष्णिश्च घृष्णिर्घृणिरथ वमति-ज्ञाति-पिष्टात-पोताः ।व्रातः कुन्तोऽस्त्रवाची हरिदपि पृषत-ग्रन्थिरर्थोऽतिथिः स्या-दुद्गीथो रोमन्थ-सार्थावगद-गद-मदाः कासदः कासमर्दः ॥ १६ ॥
स्रग्धराmetre not read in every linenearly स्रग्धरा
genderपुंmasc.
मुखे पृषन्ति पद्मानि वमथुः करशीकरः ।चूला कक्ष्या वरत्रा स्यादङ्कुशोऽस्त्री शृणिः षणि ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घटा स्याद्धस्तिनां श्रेणी मदो दानं निगद्यते ।प्रवृत्तिरथ शुण्डायाः शीकरो वमथुर्मतः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वमथुः प्रच्छर्दिका छर्दिर्वमनं च वमिस्तथा ।गुदग्रह उदावर्ते मूत्रकृच्छ्रेऽश्मरी स्मृता ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 र्वम (syllable split)
genderपुंmasc.
हास्तिकं गजता वृन्दे धेनुका च वशा प्रिया ।कुम्भिमध्ये विदुः प्रोक्तो वमथुः करशीकरे ॥ २८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाम प्रच्छर्दिका छर्दिर्वमनं वमथुर्वमिः ॥ ७२१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गजशूण्डजलबिन्दौ वमथुः करशीकरः ।हस्तिनासा करो हस्तः शुण्डा च गजनासिका ॥ २२१४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रछर्दिका वमिः स्त्री तु वमथुर्वमणं तथा ।उत्कासिकायां छर्दिः स्त्री छर्दं छर्दणमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मदप्रयोगे व्यस्तारः वमथुः करशीकरः ।विदुर्णा कुम्भसन्धौ तु कम्भो मस्तकपिण्डयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वमनं वमि-वमथू, कुरण्डस्त्वण्डवर्धने ।कूरण्डोऽपि प्रमेहे तु मेहोऽपि च, चिकित्सके ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अधोभागे (अन्तराले?) मदो दानं गण्डस्तु करटः कटः ।दन्तो रदो विषाणं च वमथुर्हस्तशीकरः ॥ ७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाडीव्रणः पुमानीर्ममरुः क्लीबे व्रणोऽस्त्रियाम् ।वमिः प्रच्छर्दिका छर्दिरुद्वान्तिर्वमथुः पुमान् ॥ १०९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुखे पृषन्ति पद्मानि वमथुः करशीकरः ।प्रवृत्तिर्मद आलानं स्तंभस्तोत्रं तु वेणुकम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मंकुस्तु सिद्ध्म सिध्मं च केशघ्नं त्विन्द्रलुप्तकम् ।उद्गालो वमथूद्गारौ वान्तिः प्रच्छर्दिका वमिः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्संगतौ ना समिथो रणे चतथा कृशानावतिथिस्तु पुंसि ।कुशात्मजे रुष्यपरोपमः स्या-त्प्राघूर्णिकेऽथो वमथुर्वमौ ना ॥ ७ ॥
उपजातिः
meaningsवम
गजस्य तद्वत्करसीकरे स्या-द्विच्छा सु(?)शाकेष्वपि दृश्यते च ।संबद्धशक्तेऽपि हिते समर्थः ।सिद्धार्थ उक्तो मुनिसिंहकेऽपि ॥ ८ ॥
उपजातिः
doubtful
वहतुस्तु बलीवर्दे कालेऽग्नौ वमथुः पुनः ।वमने गजहस्तोत्थशीकरे चाथ वारिदे ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
अमोघ उत्पत्तिक्षेत्रेऽप्युक्तो वावीर इत्यथ ।व्यायामः पौरुषे व्यामे स्पर्धायां दुर्गसञ्चरे ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउत्पत्तिक्षेत्र
doubtful
ब्राह्मीगुडूचीपश्यासु स्त्रियां स्यात्तरुणे त्रिषु ।वमथुर्वमने पुंसि स्यात्कुम्भिकरशीकरे ॥विदिथः पण्डिते योगे शमथुः शान्तिमन्त्रिणोः ।षड्ग्रन्थो ना करञ्जे स्याद्वचायामपि च स्त्रियाम् ॥समर्थः शक्तहितयोः सम्बन्धे चान्यलिङ्गकः ।सिद्धार्थः शाक्यसिंहे च सार्थके श्वेतसर्षपे ॥
अनुष्टुप्
वमथु as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सिन्धुकर्पूररात्रिंचरयोरथो ना सिन्धुर्नदेऽब्धौ वमथौ च देशे । नद्यां स्त्रियां स्यात्सरिदम्बुराश्यो- स्त्वसौ द्वयोरित्यपि नाममाला ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.20.65