घ्राण
ghrāṇaक्ली · neut.In 17 kośas: 21 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
गन्धज्ञा नासिका नासा घ्राणं घोणा विकूणिका ॥ ५८० ॥नक्रं नर्कुटकं शिङ्घिन्योष्ठोऽधरो रदच्छदः ।दन्तवस्त्रं च तत्प्रान्तौ सृक्कणी असिकं त्वधः ॥ ५८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ध (wrong syllable)
genderक्लीneut.
क्लीबे घ्राणं गन्धवहा घोणा नासा च नासिका ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
सिङ्घिनी नासिका नासा घ्राणं घोणा च कथ्यते ।रसज्ञा रसना जिह्वा तालु काकुदमुच्यते ॥ ५२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गन्धनाडी गन्धवहा गन्धज्ञा गन्धनालिका ।विकूणिका नभाः क्लीबे घ्राणं नो नर्कनर्कुटे ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पिङ्गाणतीक्ष्णद्रविणपुराणानामृणस्य च ।घ्राणपर्याणहरिणलवणानां शणस्य च ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नासा नर्क्कुटकं नक्रं घ्राणं न स्त्री नासिक्यमन्यवत् ।चिकिनं चिपिटं चिक्क निबिडं निबिरीसवत् ।अवटीटावनाटावभ्रटान्यपि नतेन सः ।ओष्ठाधरौ तु रदनच्छदौ दशनवाससी ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
घ्राणं घ्रातं निष्कुषितं पुनर्निष्कुषितवत् समम् ।अवकीर्णं त्ववध्वस्तमपध्वस्तं विचूर्णितम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
घ्राणं कार्मण-कारणोष्ण-लवण-श्रीपर्ण-पारायणंशिङ्घाणं शरण-प्रमाण-करणक्षुस्माणदौर्वीणवत् ।श्राणं कौङ्कण-पूरणे च हरिणं स्याद्धोरणं बृंहणंप्रादेशान्तनितान्तवृत्तसुरतामन्तानि भूतं तथा ॥ ९९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।स्तनः पयोधरकुचौ वक्षोज इति वर्णितः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिङ्घिनी नासिका नासा नक्रं घोणा विकूणिका ।गन्घज्ञा घ्राणमाख्यातं तद्वन्नर्कुटकं स्मृतम् ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुराणं हिरणं क्षूणं घोरणोष्णोर्णमित्यपि ।श्रीपर्णघ्राणपर्याणप्रादेशान्तान्यृणं शणम् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गोधिर्ललाटमलिकं निटिलं भालमर्द्धकम् ।घ्राणं गन्धेन्द्रियं घोणा नासिका गन्धवाहिनी ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्णः श्रोत्रं श्रवणं च शब्दग्राहः श्रुतिः श्रवः ।नक्रं तु नासिका नासा घ्राणं घोणा च शिङ्घिनी ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नासिका च नसा नासा नस्या च गन्धनालिका ।नक्रं नर्कुटकं घ्राणं घोणा गन्धवहा तथा ॥ ९३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
घोणा घ्राणञ्च नासिकयं नस्या नासा च नासिका ॥
genderक्लीneut.
घ्राणञ्च शिङ्घितं घ्राते दिग्धं लिप्तं विलेपिते ।समुदक्तमुद्धृते स्याद् भग्नं रुग्ने निगद्यते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क्त (wrong syllable)
genderविadj.
नासा नस्या नासिका च नाशिका घ्राणमाघ्रया ।घ्रा, दन्तवस्त्रे ओष्ठः स्यात् त्रिकवर्गद्वितीयवान् ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तुण्डास्ये नासिकानासाघोणागन्धवहाः स्त्रियः ।घ्राणमोष्ठाधरौ दन्तच्छदौ दशनवाससी ॥ १०८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ग्रन्थितं ग्रथितं दृब्धं घ्राणं घ्रातं धृतं भृतम् ।रोमाञ्चितं तु हृषितं विस्तृतं विसृतं ततम् ॥ १६१६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वक्रो नकुटकं घ्राणं घोणा नासा विघूणिका ।शिंघाणी नासिका चाथ धमनौ नासिकापुटौ ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धान्यांशेऽतितनौ कणो नरि युगे त्वेष स्फुलिङ्गे लवेकृष्णाजीरकयोश्च नक्तजकृमौ च स्त्री रणस्तु क्वणे ।कोणेऽस्त्री तु स संगरे नरि पुनः सत्वादिसंध्यादिक-श्वेताद्येषु वृकोदरे पचिकरे रत्यां च विद्यादिंषु ।व्यायामेन्द्रियदानपोपरगते(?)धर्मे च ना स्याद्गुणो-ऽथ व्यापारमुहूर्तपर्वसु महे सूक्ष्मेऽपि काले क्षणः ।ना द्यूतव्यवहारवित्तभृतिषु स्याच्छ्वेंतकानां मितौमूल्ये चामिषशाककेऽपि च पणः कार्षापणेऽपीरितः ।संख्यासैन्यविशेषयोः पशुपतेर्भृत्येषु संघे गणोघ्राते घ्राण[278b]मुदीरितं च परवत्तन्नासिकायां द्विमुक् ।काणो ना करटे तथैकनयने त्रय्यां स्त्रियां त्वौषधौबाणो ना दनुजे स्त्रियां कुसुमभित्काण्डाङ्गकाण्डेषु च ॥ ३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
क्लीबे घ्राणं नासिकायां घ्राते स्यादभिधेयवत् ।चूर्णो धूल्यां क्षारभेदे चूणं स्यात्पटयुक्तिषु ॥जिष्णुर्महेन्द्रार्जुनयोर्जित्वरे वाच्यलिङ्गकः ।झूणि गुवाकभेदे स्याद्दुटदैवश्रुतौ स्त्रियाम् ॥त्राणं स्यात्त्रायमाणायां रक्षिते रक्षणेऽपि च ।तीक्ष्णं स्याद्विषलौहाजिमुष्ककलवणेषु च ॥आत्मत्यागिनि तीव्रे च त्रिषु क्लीबं यवाग्रके ।द्रोणोऽस्त्रियामाढके तु भवेदाढाचतुष्टये ॥देशभेदे भारद्वाजे दग्धकाके स्त्रियां क्वचित् ।तथा काष्ठाम्बुवाहिन्यां गवादन्यामपि स्त्रियाम् ॥पणो वराटर्के मूल्ये गृहे कार्षापणेऽपि च ।क्रय्ये द्यूते भृतौ वित्ते व्यवहारेऽपि पुंस्ययम् ॥पार्ष्णि द्वयोः सैन्यपृष्ठे पादग्रन्थ्यधरेऽपि च ।स्त्रियामुन्मत्तकान्तायां पार्ष्णी पार्ष्णिरिति द्विधा ॥प्राणोऽनिले बले काव्यजीवे हृदयमारुते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 गु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 ष्क (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भा (wrong syllable)
घ्राण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नभस्नभाः स्याच्छ्रावणे मासि वर्षास्वथ नभोऽम्बरे । घ्राणे पलितशीर्षे च वयोमृणालसूत्रयोः ॥ Dharaṇikośa 31.3.7
- नानार्थार्णवसंक्षेप गन्धवहास्त्री तु गन्धवहा घ्राणे ना तु वायौ मृगे द्वयोः । गन्धवाहस्तु ना वायावत्राप्यर्थादि पूर्ववत् ॥ २०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.201
- परमानन्दीयनाममाला नभानिष्को हृद्भूषणे स्वर्णे दीनारस्नानयोरपि । नभा घ्राणे बिसे मासभेदेऽथ स्यान्नभोऽम्बरम् ॥ २६३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.263
- शब्दरत्नावली सञ्चारिकाकुटुन्यां युगले घ्राणे दूत्यां सञ्चारिका मता । सङ्घाटिका च कुटुन्यां युगले जलकण्टके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.203