समवाय
samavāyaपुं · masc.In 14 kośas: 13 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
आचाराङ्गं सूत्रकृतं स्थानाङ्गं समवाययुक् ।पञ्चमं भगवत्यङ्गं ज्ञातधर्मकथापि च ॥ २४३ ॥उपासकान्तकृदनुत्तरोपपातिकाद्दशाः ।प्रश्नव्याकरणं चैव विपाकश्रुतमेव च ॥ २४४ ॥इत्येकादश सोपाङ्गान्यङ्गानि द्वादशं पुनः ।दृष्टिवादो द्वादशाङ्गी स्याद्गणिपिटकाह्वया ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 द्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समूहे निवहव्यूहसंदोहविसरव्रजाः ।स्तोमौघनिकरव्रातवारसङ्घातसञ्चयाः ॥ ३९ ॥समुदायः समुदयः समवायश्चयो गणः ।स्त्रियां तु संहतिर्वृन्दं निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
निचयः प्रचयश्चैव प्रकरश्चाकरः पुनः ।समुदायः समुदयः समवायो गणश्च यः ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदायः समुदयः समवायश्चयः स्तमः ।स्तोमः कलापः कूटोऽस्त्री संहतिः स्त्री कदम्बकम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशिर्विस[र]पुञ्जौ च संदोहो व्यूहपेटके ।उत्करः समवायोऽपि यूथं तिर्यग्गणे मतम् ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदाये समुदयो व्यूहो वाह(र?)श्चयो गणः ।समवायश्च पटलं निकरश्चक्रवालकम् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदायः समवायो निकुरम्बं च संचयः ।जालः कलापः पटलः संघातः पूगमण्डलौ ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समूहः समुदायश्च समुदयोऽपि सञ्चयः ।समवायश्च सङ्घातः सन्दोहः संहतिस्तथा ॥ २५६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्लीबे तु वृन्द-पटल-मण्डलानि कदम्बकम् ।गणः समुदयो जालं जातञ्च निकुरम्बकम् ।समवायः संहतिः स्त्री विज्ञेयाः पञ्चविंशति ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्त्रीपुंसौ युगली युग्मं युगलं युगमित्यपि ।संघातसंघसमुदयसमवायस्तोमनिवहसमुदायाः ॥ ८२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पूगप्रकरसंघातविसरव्रातसंचयाः ।वारस्कन्धगणस्तोमसमवायचयव्रजाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तथा कूणयति ग्रामयति संकेतयत्यपि ।पिङ्क्तेऽवयौति सटति स्याद्बिन्दति च पिंशति ॥स्याद्भिन्दत्यप्यवयवे संस्करोति तु चोच्यति ।उपस्करोति सचते समवैति सचत्यपि ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
समवाये च सपति स्यात्सामयति सान्त्वने ।चपति स्यात्सान्त्वयते सान्त्वयत्यपि कीर्तितम् ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्सा (wrong syllable)
meaningsसपति
समवाय as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सन्नयपश्चादवस्थायि बलं समवायश्च सन्नयौ ॥ १५१ ॥ Amarakośa 3.3.151
- धरणिकोश संनयसंनयः समवाये स्यात्पृष्ठस्थायिबलेऽपि च । आशयं विदुराधारं स्यादभिप्राय आशयः ॥ Dharaṇikośa 25.2.22
- कोषकल्पतरु समवतिआदरानुमतौ तुष्टावधीनत्वनिवर्तने । समवात्समवाये स्तो विपरेस्तु व्यतिक्रमे ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.26
- कोषकल्पतरु समायुजिसमवाय उदो यत्ने उत्साहे संप्रतेऽरतेः(?) । अन्वये विप्रलम्भे तु विप्राद्विनिमये विनेः ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.25
- कोषकल्पतरु संनयनिजपृष्ठबलेऽपि संनयः समवाये प्रण[39b]यस्तु हार्द्दके । अपि विश्वसने च याचने प्रसरे तद्वदुदीरितो बुधैः ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.26.57
- नानार्थार्णवसंक्षेप सन्नयएकाहक्रतुभेदे चाप्यभिचारात्मके द्विषाम् । सन्नयः समवाये च पृष्ठस्थायिबलेऽपि च ॥ २३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.234
- शब्दरत्नावली सन्नयसन्नयः समवाये ना पृष्ठस्थायिबलेऽपि च । समयश्च क्रियाकाले निर्देशे भावकालयोः ॥ सङ्केतशपथाचारसिद्धान्तधिषणासु च । सरण्युर्ज्वलने पुंसि वारिवाहे समीरणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.51
- वैजयन्ती सन्नयसन्नयः समवाये च पृष्ठस्थायिबलेऽपि च । समयस्तु क्रियाकारे संकेते चरिते सताम् ॥ ८२ ॥ Vaijayantī 7.1.82