पुरुषोत्तम
puruṣottamaपुं · masc.In 14 kośas: 21 synonym verses, 3 as a meaning of another word.
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
इन्द्रवंशा
genderपुंmasc.
विष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवोदाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
विष्णुपुंजिष्णुपुंजनार्दनपुंहरिपुंहृषीकेशपुंअच्युतपुंकेशवपुंदाशार्हपुंपुरुषोत्तमपुंअब्धिशयनपुंउपेन्द्रपुंअजपुंइन्द्रानुजपुंविष्वक्सेनपुंनरायणपुंजलशयपुंनारायणपुंश्रीपतिपुंदैत्यारिपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंतार्क्ष्यध्वजपुंअधोक्षजपुंगोविन्दपुंषड्बिन्दुपुंमुकुन्दपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंपद्मेशयपुंपद्मनाभपुंवृषाकपिपुंमाधवपुंवासुदेवपुंविश्वंभरपुंश्रीधरपुंविश्वरूपपुंदामोदरपुंशौरिपुंसनातनपुंविधुपुंपीताम्बरपुंमार्जपुंजिनपुंकुमोदकपुंत्रिविक्रमपुंजह्नुपुंचतुर्भुजपुंपुनर्वसुपुंशतावर्तपुंगदाग्रजपुंस्वभूपुंमुञ्जकेशिन्पुंवनमालिन्पुंपुण्डरीकाक्षपुंबभ्रुपुंशशबिन्दुपुंवेधस्पुंपृश्निशृङ्गपुंधरणीधरपुंआत्मभूपुंपाण्डवायनपुंसुवर्णबिन्दुपुंश्रीवत्सपुंदेवकीसूनुपुंगोपेन्द्रपुंविष्टरश्रवस्पुंसोमसिन्धुपुंजगन्नाथपुंगोवर्धनधरपुंयदुनाथपुंगदाभृत्पुंशार्ङ्गभृत्पुंचक्रभृत्पुंश्रीवत्सभृत्पुंशङ्खभृत्पुं
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
विष्णुर्नारायणः कृष्णो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।दामोदरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १८ ॥दैत्यारिः पुण्डरीकाक्षो गोविन्दो गरुडध्वजः ।पीताम्बरोऽच्युतः शार्ङ्गी विष्वक्सेनो जनार्दनः ॥ १९ ॥उपेन्द्र इन्द्रावरजश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजः ।पद्मनाभो मधुरिपुर्वासुदेवस्त्रिविक्रमः ॥ २० ॥देवकीनन्दनः शौरिः श्रीपतिः पुरुषोत्तमः ।वनमाली बलिध्वंसी कंसारातिरधोक्षजः ॥ २१ ॥विश्वम्भरः कैटभजिद्विधुः श्रीवत्सलाञ्छनः ।पुराणपुरुषो यज्ञपुरुषो नरकान्तकः ॥जलशायी विश्वरूपो मुकुन्दो मुरमर्दनः ।वसुदेवोऽस्य जनकः स एवानकदुन्दुभिः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
विष्णुपुंनारायणपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंविष्टरश्रवस्पुंदामोदरपुंहृषीकेशपुंकेशवपुंमाधवपुंस्वभूपुंदैत्यारिपुंपुण्डरीकाक्षपुंगोविन्दपुंगरुडध्वजपुंपीताम्बरपुंअच्युतपुंशार्ङ्गिन्पुंविष्वक्सेनपुंजनार्दनपुंउपेन्द्रपुंइन्द्रावरजपुंचक्रपाणिपुंचतुर्भुजपुंपद्मनाभपुंमधुरिपुपुंवासुदेवपुंत्रिविक्रमपुंदेवकीनन्दनपुंशौरिपुंश्रीपतिपुंपुरुषोत्तमपुंवनमालिन्पुंबलिध्वंसिन्पुंकंसारातिपुंअधोक्षजपुंविश्वम्भरपुंकैटभजित्पुंविधुपुंश्रीवत्सलाञ्छनपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंनरकान्तकपुंजलशायिन्पुंविश्वरूपपुंमुकुन्दपुंमुरमर्दनपुंवसुदेवपुंआनकदुन्दुभिपुं
genderपुंmasc.
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः ।कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनोवेगः सत्रभुजः परान्नप्राशनाः स्थिराः ।ब्रह्मा विधाता विश्वात्मा पद्मभूः पुरुषोत्तमः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीर्थंकरस्तीर्थकरस्तापी पारगतश्च सः ।परमेष्ठा वीतरागः स्वयंभूः पुरुषोत्तमः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीवासो यज्ञपुरुषः सुषेणः पुरुषोत्तमः ।विश्वंभरो विधुर्हंसस्तमोहा विषयी हरिः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णौ कृष्ण-जनार्द्दनाऽच्युत-हरि-श्रीवत्सलक्ष्माऽजित-श्रीवत्स-क्रतुपूरुषाऽसुररिपु-श्रीश-स्वभू-माधवाः ।वैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मुरभिदो विश्वंभरः श्रीधरोगोविन्दो गरुडध्वजो गिरिधरः पीताम्बरः केशवः ॥ १३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
कृष्णो दामोदरो विष्णुरुपेन्द्रः पुरुषोत्तमः ।केशवश्च हषीकेशः शार्ङ्गी नारायणो हरिः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुकुन्दाच्युतदाशार्हगोविन्दपुरुषोत्तमाः ।इन्द्रानुजो जह्नुविष्वक्सेनश्रीधरवेधसः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जनार्दनश्चक्रपाणिर्वासुदेवश्चतुर्भुजः ।उपेन्द्रः पुण्डरीकाक्षो मुरारिः पुरुषोत्तमः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बोधिदोऽभयदो पारगतश्च पुरुषोत्तमः ।सार्वस्तीर्थाधिपश्चेमाः संज्ञाः सन्तु शिवप्रदाः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपेन्द्रः पुण्डरीकाक्षः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।पीताम्बरः पराविद्धः पुराणपुरुषस्तथा ॥ २७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वयम्भू रुद्रतनयः सोमभूः पुरुषोत्तमः ।शैवः पुरुषसिंहोपि महाशिरः समुद्भवः ॥ ११३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 शि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पीताम्बरो मधुरिपुर्मधुभिन्मधुसूदनः ।दैवकीनन्दनः कान्तः पुरुषः पुरुषोत्तमः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णुः श्रीपतिरच्युतोऽसुररिपुर्विश्वंभरः केशवोवैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मधुरिपुर्नारायणो माधवः ।शार्ङ्गी तार्क्ष्यरथः समुद्रशयनः पीताम्बरः श्रीधर-श्चक्री कैटभजित्सरोजनयनोऽनन्तो मुकुन्दो हरिः ॥ १९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
प्रतिष्ठानं पुष्पपुरमित्याद्या बहवः पुरः ।पुष्करं रुद्रकोट्याख्यं केदारं पुरुषोत्तमम् ॥ ८३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षुधा वाणी च वायुस्त्वग् हृद्गतः पुरुषोत्तमः ।यमुना यामुनेयश्च य-कारो मान्तिमः स्मृतः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्वग्गतो हृद्गतो मत्तो वाहनः पुरुषोत्तमः ।क्षुधा मृगेन्द्रो यमुना बालीशो यामुनो मरुत् ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वासुदेवः स्वभूश्चक्री वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः ।अरिष्टनेमिरजितः श्रीधरो यज्ञपूरुषः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुरुषोत्तम as a meaning in nānārtha verses
- तन्त्राभिधान ययकारः पवनः काली पुरुषोत्तम एव च । रोऽसुः पञ्चकसीशोऽग्निरङ्कुशं परगुर्विणी ॥ २५ ॥ Tantrābhidhāna 1.25
- तन्त्राभिधान ययो वाणी वसुधा वायुर्विकृतिः पुरुषोत्तमः । युगान्तः श्वसनः शीघ्रं धूम्रार्चिः प्राणिसेवकः ॥ १३९ ॥ Tantrābhidhāna 2.43.139
- तन्त्राभिधान बपृष्ठवंशो गणेशश्छगलण्डः पुरुषोत्तमः । बलवान् वज्रमुष्टिश्च सुरसो बा-र्णकः स्मृतः ॥ ४० ॥ Tantrābhidhāna 6.40