केशव
keśavaपुं · masc.In 18 kośas: 29 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 27 as a meaning of another word.
विष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवोदाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
विष्णुपुंजिष्णुपुंजनार्दनपुंहरिपुंहृषीकेशपुंअच्युतपुंकेशवपुंदाशार्हपुंपुरुषोत्तमपुंअब्धिशयनपुंउपेन्द्रपुंअजपुंइन्द्रानुजपुंविष्वक्सेनपुंनरायणपुंजलशयपुंनारायणपुंश्रीपतिपुंदैत्यारिपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंतार्क्ष्यध्वजपुंअधोक्षजपुंगोविन्दपुंषड्बिन्दुपुंमुकुन्दपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंपद्मेशयपुंपद्मनाभपुंवृषाकपिपुंमाधवपुंवासुदेवपुंविश्वंभरपुंश्रीधरपुंविश्वरूपपुंदामोदरपुंशौरिपुंसनातनपुंविधुपुंपीताम्बरपुंमार्जपुंजिनपुंकुमोदकपुंत्रिविक्रमपुंजह्नुपुंचतुर्भुजपुंपुनर्वसुपुंशतावर्तपुंगदाग्रजपुंस्वभूपुंमुञ्जकेशिन्पुंवनमालिन्पुंपुण्डरीकाक्षपुंबभ्रुपुंशशबिन्दुपुंवेधस्पुंपृश्निशृङ्गपुंधरणीधरपुंआत्मभूपुंपाण्डवायनपुंसुवर्णबिन्दुपुंश्रीवत्सपुंदेवकीसूनुपुंगोपेन्द्रपुंविष्टरश्रवस्पुंसोमसिन्धुपुंजगन्नाथपुंगोवर्धनधरपुंयदुनाथपुंगदाभृत्पुंशार्ङ्गभृत्पुंचक्रभृत्पुंश्रीवत्सभृत्पुंशङ्खभृत्पुं
genderपुंmasc.
मुण्डस्तु मुण्डितः केशी केशवः केशिकोऽपि च ।वलिरः केकरो वृद्धनाभौ तुण्डिलतुण्डिभौ ॥ ४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विष्णुर्नारायणः कृष्णो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।दामोदरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १८ ॥दैत्यारिः पुण्डरीकाक्षो गोविन्दो गरुडध्वजः ।पीताम्बरोऽच्युतः शार्ङ्गी विष्वक्सेनो जनार्दनः ॥ १९ ॥उपेन्द्र इन्द्रावरजश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजः ।पद्मनाभो मधुरिपुर्वासुदेवस्त्रिविक्रमः ॥ २० ॥देवकीनन्दनः शौरिः श्रीपतिः पुरुषोत्तमः ।वनमाली बलिध्वंसी कंसारातिरधोक्षजः ॥ २१ ॥विश्वम्भरः कैटभजिद्विधुः श्रीवत्सलाञ्छनः ।पुराणपुरुषो यज्ञपुरुषो नरकान्तकः ॥जलशायी विश्वरूपो मुकुन्दो मुरमर्दनः ।वसुदेवोऽस्य जनकः स एवानकदुन्दुभिः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
विष्णुपुंनारायणपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंविष्टरश्रवस्पुंदामोदरपुंहृषीकेशपुंकेशवपुंमाधवपुंस्वभूपुंदैत्यारिपुंपुण्डरीकाक्षपुंगोविन्दपुंगरुडध्वजपुंपीताम्बरपुंअच्युतपुंशार्ङ्गिन्पुंविष्वक्सेनपुंजनार्दनपुंउपेन्द्रपुंइन्द्रावरजपुंचक्रपाणिपुंचतुर्भुजपुंपद्मनाभपुंमधुरिपुपुंवासुदेवपुंत्रिविक्रमपुंदेवकीनन्दनपुंशौरिपुंश्रीपतिपुंपुरुषोत्तमपुंवनमालिन्पुंबलिध्वंसिन्पुंकंसारातिपुंअधोक्षजपुंविश्वम्भरपुंकैटभजित्पुंविधुपुंश्रीवत्सलाञ्छनपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंनरकान्तकपुंजलशायिन्पुंविश्वरूपपुंमुकुन्दपुंमुरमर्दनपुंवसुदेवपुंआनकदुन्दुभिपुं
genderपुंmasc.
genderविadj.
विष्णुः कृष्णः केशवो मञ्जुकेशी,श्रीवत्साङ्कः श्रीपतिः पीतवासाः ।विष्वक्सेनो विश्वरूपो मुरारिः,शौरिः शार्ङ्गी पद्मनाभो मुकुन्दः ॥ २१ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
यज्ञो नारायणः कुन्दो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।पीताम्बरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णौ कृष्ण-जनार्द्दनाऽच्युत-हरि-श्रीवत्सलक्ष्माऽजित-श्रीवत्स-क्रतुपूरुषाऽसुररिपु-श्रीश-स्वभू-माधवाः ।वैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मुरभिदो विश्वंभरः श्रीधरोगोविन्दो गरुडध्वजो गिरिधरः पीताम्बरः केशवः ॥ १३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
मुण्डस्तु मुण्डितोऽथ स्युः केशि-केशव-केशिकाः ।अकर्ण एडो बधिरो दुश्चर्मा तु द्विनग्नकः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वार्तस्तु वृत्तिमान्केशी केशिकः केशवानपि ।साहस्रस्तु सहस्री स्याद्गदितोऽपि सहस्रिकः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कृष्णो दामोदरो विष्णुरुपेन्द्रः पुरुषोत्तमः ।केशवश्च हषीकेशः शार्ङ्गी नारायणो हरिः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णो नारायणो विष्णुजिष्णुश्रीपतिकेशवाः ।नरायणाजपुरुषतार्क्ष्यध्वजसनातनाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशिकः केशवो मुण्डः केकरो वलिरः समौ ।वृद्धनाभौ तुण्डिलः स्यात्तुण्डिभोऽपि निरीक्षतः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शतानन्दो मुरारातिः श्रीधरो यज्ञपूरुषः ।आदिदेवो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीपतिः केशवः कृष्णो गोविन्दो माधवोऽच्युतः ।दामोदरो दैत्यरिपुर्विष्णुर्नारायणो हरिः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यदुनाथो गदाचक्रशार्ङ्गश्रीवत्सशङ्खभृत् ।दशार्हः केशवः कृष्णः विश्वभुक् शिवकीर्तनः ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशवः केशिकः केशी केशवान् कथ्यते जनः ॥ ७०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
अष्टाकर्णो हंसरथः सर्वकर्ता चतुर्मुखः ।कृष्णो विष्णुर्वासुदेवो वैकुण्ठः केशवो विधुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशवान् केशिकः केशी केशवः शस्तकेशके ।उद्दन्तुरोन्नतरदौ दन्तुरोऽत्युच्चदन्तके ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वलियुक्ते वलिनः स्याद् वलिभः, शस्तकेशके ।केशवः केशिकः केशी, तुण्डिलो वृद्धनाभिके ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 लि (wrong syllable)
genderविadj.
पुन्नागे केशरो दन्त्य-तालव्यमध्यः केशवः ।बकुले केशरस्तद्वत् केसरः सिंहकेसरः ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
विष्णुः श्रीपतिरच्युतोऽसुररिपुर्विश्वंभरः केशवोवैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मधुरिपुर्नारायणो माधवः ।शार्ङ्गी तार्क्ष्यरथः समुद्रशयनः पीताम्बरः श्रीधर-श्चक्री कैटभजित्सरोजनयनोऽनन्तो मुकुन्दो हरिः ॥ १९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
केशवः केशिकः केशी गर्ह्यवादी तु कद्वदः ।शिश्विदानो दुराचार उपक्रान्तश्चिकित्सितः ॥ १११० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
महाब्राह्मी वासुदेवो धनेशः केशवोऽमृतम् ।कीर्त्तिर्निवृत्तिर्वागीशो नरकारिर्हरो मरुत् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठः केशवः कण्ठो निवृत्तिश्च स्वरादिकः ।अ-कारो मातृकाद्यश्च वात इत्यपि कीर्त्तितः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातृकाद्यः स्वराद्यश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ।कलाद्यः केशवः कृष्णो भूतेशः प्रथमो भवेत् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वराद्यो मातृकाद्यश्च वातः कण्ठोऽमृतेश्वरः ।विश्वेश्वरो निवृत्तिश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ हरितबिन्दुश्रीकरश्रीवराहा-जितपरपुरुषश्रीगर्भषड्बिन्द्वनन्ताः ।नरकजिदृतधामा केशवो जन्मकीलः ऋतुपुरुषनृसिंहश्रन्थजह्नूच्चदेवाः ॥ २८ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी
genderपुंmasc.
शतानन्दः शतावर्तो युगावर्तः सुरोत्तमः ।कालकुन्थो रन्तिदेवः केशवो गरुडध्वजः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एवं सिरालमणिलौ प्रलंबाण्डस्तु मुष्करः ।केशवः केशिकः केशी रोमशो लोमशः समौ ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्यात्केशवः[78b]केशवति त्रिलिङ्गो-ऽथो कैतवं द्यूत इहच्छले च ।स्यात्फेरवः क्रोष्टरि रक्तपे चस्याद्रौरवो भीषणनारकार्थः ॥ १९ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
meaningsकेशवत्
कितवो वञ्चके मत्ते खले च कनकाह्वये ।केशवः कृष्णपुन्नागप्रशस्तकेशवत्स्वपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्त (wrong syllable)
केशव as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वैकुण्ठप्रतिष्ठा याजनिष्पत्तावादरे स्थानमात्रके । वैकुण्ठः केशवे प्रोक्त इन्द्रो वैकुण्ठ इष्यते ॥ Dharaṇikośa 11.2.8
- कोषकल्पतरु पोतृक्षत्राङ्गनायां वृषलाच्च जाते तथा भुजिष्याभवनन्दनेऽपि । होता तु ऋत्विग्भिदि यष्टरि स्यात् पोतापि ऋत्विग्भिदि केशवे च ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.39
- कोषकल्पतरु विश्वंभरस्त्रियां तुवर्यामथ भैरवेऽद्रौ कालिञ्जरो योगसुचक्रमेले । विश्वंभरः केशवश[61b]क्रयोः स्यात् स्त्री भुव्यथ स्त्री न दु[रोद]रः स्यात् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.27.2
- कोषकल्पतरु धराधरप्रणप्तृपुत्रे तु परंपरोऽस्त्री स्त्री त्वानुपूर्व्येऽपि च संततौ च । धाराधरो वारिधरे कृपाणे धराधरो भूभृति केशवे च ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.8
- कोषकल्पतरु माधवना संश्रवक्लेशनयोर्वचःस्थे त्रये रिपौ शात्रव आदिलिङ्गः । भावे गणे च द्विषतां द्वयोनो- ऽथो माधवः केशवराधमासोः ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.29.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप यज्ञअजयस्त्वाह तन्द्रायामपि यज्ञस्तु केशवे । अग्नावात्मनि योगे च यक्ष्मस्तु व्याधिमात्रके ॥ ९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.97
- नानार्थार्णवसंक्षेप विष्णुविधिर्दैवे विरिञ्चे च काले कल्पे विधानके । विधातव्येऽप्यथो विष्णुर्मेघे यज्ञे च केशवे ॥ ११० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.110
- नानार्थार्णवसंक्षेप अक्तुस्त्रीलिङ्गमप्यन्तिमयोरर्थयोरङ्गुवाक् पुनः । द्वयोः पक्षिणि हिंसार्थे पुमानक्तुस्तु केशवे ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षित्वन्छायायां च कुठारादिशस्त्रमुष्टौ च नृस्त्रियोः । क्षित्वा ना केशवे वायौ क्षित्वरी तु स्त्रियां निशि ॥ २१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.212
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्रिन्भृत्ये भृङ्गिरिटाभिख्ये स तु चर्मवति त्रिषु । तथा फलकपाणौ च चक्री तु नरि केशवे ॥ ४०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.409
- नानार्थार्णवसंक्षेप बभ्रुबभ्रुर्ना केशवे पूर्वराजभेदर्षिभेदयोः । अग्नौ कडारवृषभे धने वर्णे च पिङ्गले ॥ ८४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.840
- नानार्थार्णवसंक्षेप वैकुण्ठवैकुण्ठः केशवे शक्रे शपथस्तु सुतादिभिः । शपने कार आक्रोगे शमथः पुनरप्सु च ॥ २०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.208
- परमानन्दीयनाममाला जचुः कोकेऽप्यथ संस्थाने छश्चारे छेदके रवौ । छं वृत्ते निर्मले प्रोक्तं जोऽथ केशवजीवयोः ॥ १७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.17
- परमानन्दीयनाममाला नरनिभो दम्भे समाने च नरः कर्पूररामयोः । अर्जुने केशवे मर्त्ये नूनं निश्चयतर्कयोः ॥ २६८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.268
- शब्दरत्नावली कृष्णकीर्णः श्लक्ष्णे विनिक्षिप्ते हिंसिते वाच्यलिङ्गकः । कृष्णो व्यासे वायसे च केशवार्जुनयोरपि । कृष्णा च द्रौपदी द्राक्षा कणा नीलीषु च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.6
- शब्दरत्नावली सुषेणसारणी स्वल्पनद्यान्तु प्रसारण्यामपि स्त्रियाम् । सुषेणः कपिवैद्ये स्यात्करमर्दे च केशवे ॥ सुवर्णः स्वर्णकर्षे स्यात्सुष्ठुवर्णे च वाच्यवत् । रुक्मचन्दनयोः क्लीबे स्त्रियां कृष्णागुरुण्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.67
- शब्दरत्नावली नारायणनारायणयभीरु-गौर्योः केशवे पुंसि कीर्त्यते । पर्वरीणः पर्ववृन्तरसे गर्वे च मारुते ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.82
- शब्दरत्नावली अजितअजितः केशवे पुंसि त्रिषु च स्यादनिर्जिते । अच्युतः पुंसि गोविन्दे वाच्यलिङ्गे स्थिरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.73
- शब्दरत्नावली अङ्गतिअर्हन्तः पुंसि वृद्धे स्यात्सुगते च महेश्वरे । अर्वती वडवायाञ्च कुम्भदास्यामपि स्त्रियाम् । अङ्गतिर्ना ब्रह्मविष्ण्वोरग्निहोतरि केशवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.78
- शब्दरत्नावली वेदवेदः स्यात्केशवश्रुत्योः शादः कर्दमशष्पयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.7
- शब्दरत्नावली आसन्दआसन्दः केशवे पुंसि खट्वाभेदेऽपि च स्त्रियाम् । आक्रन्दस्तु नेत्राचर्याह्वाने क्रन्दनमित्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.11
- शब्दरत्नावली गोविन्दकपर्दाः स्यात्पशुपतिजटाजूटे वराटके । कर्णान्दु कर्णयाक्ष्यान्तु स्त्रियामुत्क्षिप्तिकासु च ॥ कामदा स्त्री कामधेनौ वाच्यवत्कामदातरि । कुमुदं कैरषे रक्तपद्मे पुंसि तु दिग्गजे ॥ नागे वानरभेदे स्त्रीगर्भ्भायां कुम्भिकौषधौ । गोष्पदं गोपदच्छिद्रे तथा गोगतिगोचरे ॥ गोविन्दस्तु गवाध्यक्षे केशवे च बृहस्पतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.13
- शब्दरत्नाकर बभ्रुराजदेये बलिर्दैत्यभेदे पूजोपहारयोः । कपिले त्रिषु बभ्रुर्ना नकुले केशवे मुनौ ॥ १९६४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1964
- शब्दरत्नाकर मुकुन्दराष्ट्रक्षोभेऽपि मकरो मुकुन्दौ निधिकेशवौ । मार्गणो याचके बाणेऽन्वेषणे मार्गणं न ना ॥ २१४६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2146
- तन्त्राभिधान अअ-कारः केशवो विष्णुः श्रीकण्ठोऽपि स्वरादिकः । मस्तकञ्च ललाटञ्च ह्रस्वश्च वरवर्णिनि! ॥ १ ॥ Tantrābhidhāna 1.1
- वैजयन्ती त्रिधामन्तपनो भास्करे ग्रीष्मे त्रिदिवो व्योम्नि दिव्यपि । त्रिशंकू तार्क्ष्यमार्जारौ त्रिधामा केशवेऽनले ॥ २९ ॥ Vaijayantī 7.1.29
- वैजयन्ती वैकुण्ठवासरौ नागदिवसौ वैकुण्ठाविन्द्रकेशवौ । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्र शब्दादिकेष्वपि ॥ ७२ ॥ Vaijayantī 7.1.72