प्रसृत

prasṛtaपुं · masc.

In 15 kośas: 18 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.88

प्रवृद्धप्रसृते न्यस्तनिसृष्टे गुणिताहते ॥ ८८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

प्रवृद्धवि प्रसृतवि न्यस्तवि निसृष्टवि गुणितवि आहतवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.353 · p. 42

लोलुभं लोलुपं लोलं लालसं लम्पटं विदुः ।प्रतूर्णस्त्वरितस्तूर्ण उत्सुकः प्रसृतः स्मृतः ॥ ३५३ ॥

अनुष्टुप्

लोलुभवि लोलुपवि लोलवि लालसवि लम्पटवि प्रतूर्णवि त्वरितवि तूर्णवि उत्सुकवि प्रसृतवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.364 · p. 43

तृष्णाभिलाषो लिप्साशा धनाया गर्धनोच्यते ।अधरो हीनवादी स्यात्प्रसक्तः प्रसृतः स्मृतः ॥ ३६४ ॥

अनुष्टुप्

तृष्णास्त्री अभिलाषपुं लिप्सास्त्री आशास्त्री धनायास्त्री गर्धनास्त्री अधरवि हीनवादिन्वि प्रसक्तवि प्रसृतवि

genderविadj.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 181 · p. 69

अङ्गुलीमङ्गुलिं चाहुरङ्गुरीमङ्गुरिं तथा ।प्रदेशिनी(?)प्रदेशिन्यौ प्रसृतिः प्रसृतः समौ ॥ १८१ ॥

अनुष्टुप्

अङ्गुलीस्त्री अङ्गुलिस्त्री अङ्गुरीस्त्री अङ्गुरिस्त्री प्रदेशिनीस्त्री प्रादेशिनीस्त्री प्रसृतिस्त्री प्रसृतपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.150 · p. 230

उत्पाटितं प्रवृद्धे तु प्रसृतं शाततेजिते ।न्यस्तं निसृष्टं निर्दिष्टं पूजितोपचिते समे ॥ १५० ॥

अनुष्टुप्

उत्पाटितवि प्रसृतवि शातवि तेजितवि न्यस्तवि निसृष्टवि निर्दिष्टवि पूजितवि उपचितवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.90 · p. 218

संपीडिताङ्गुलौ पाणौ खटकस्त्वर्द्धमुष्टिकः ।प्रसृतिः प्रसृतः पुंसि पाणौ संकुचिताङ्गुलौ ॥ ९० ॥

अनुष्टुप्

खटकपुं अर्धमुष्टिकपुं प्रसृतिस्त्री प्रसृतपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.10 · p. 292

शतमानं तु न स्त्री स्याद्दशती राजतं पलम् ।पलद्वयं तु प्रसृतः प्रसृतिः स्त्री च कथ्यते ॥ १० ॥

अनुष्टुप्

शतमानपुंक्ली दशतीस्त्री प्रसृतपुं प्रसृतिस्त्री

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.34 · p. 25

मुषितं मूषितं च स्यात्स्तेनितं चोरितं च तत् ।प्रवृद्धं प्रसृतं स्फीतं न्यस्तं निहितमाहितम् ॥ ३४ ॥

अनुष्टुप्

मुषितवि मूषितवि स्तेनितवि चोरितवि प्रवृद्धवि प्रसृतवि स्फीतवि न्यस्तवि निहितवि आहितवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.259 · p. 133

मीलिताङ्गुलिहस्ते तु मुस्तुः स्यान्मुचुटी स्त्रियाम् ।प्र[73]सृतौ प्रसृत आख्यातोऽथाञ्जलिर्द्वौ करौ युतौ ॥ २५९ ॥

अनुष्टुप्

मुस्तुपुं मुचुटीस्त्री प्रसृतपुं अञ्जलिपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.151 · p. 44

प्रसृतैककरे वै तु प्रसृतिः प्रसृतः स्मृतः ।उक्तपाणिद्वये प्रोक्तश्चाञ्जलिश्चाञ्ज इत्यपि ॥ १५१ ॥

अनुष्टुप्

प्रसृतिस्त्री प्रसृतपुं अञ्जलिपुं अञ्जपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.961 · p. 146

मुष्टिर्मुस्तुश्च सङ्ग्राहोऽर्द्धमुष्टिः खटकस्तु वै ।प्रसृतः प्रसृतिः पाणिः कुब्जितः कथ्यते किल ॥ ९६१ ॥

अनुष्टुप्

मुष्टिपुं मुस्तुपुं सङ्ग्राहपुं अर्धमुष्टिपुं खटकपुं प्रसृतपुं प्रसृतिस्त्री

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1488 · p. 237

उभयाञ्जलिमानं वै प्रसृतं कुडवोऽथवा ।चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रोच्यते हि महीतले ॥ १४८८ ॥

अनुष्टुप्

प्रसृतक्ली कुडवपुं प्रस्थपुं

genderक्लीneut.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.299 · p. 102

चपेटौ द्वौ करौ संहतलः संहत इत्यपि ।एकहस्तो निम्नतलं प्रसृतं प्रसृतिः स्त्रियाम् ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नि (wrong syllable)

संहतलपुं संहतपुं प्रसृतक्ली प्रसृतिस्त्री

genderक्लीneut.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.50 · p. 167

मूषितं मुषितञ्चैव चौर्यार्थे खण्डितेऽपि च ।स्यात् प्रवृद्धं प्रसृतञ्च द्वितयन्तु प्रसारिते ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सृ (wrong syllable)

मूषितवि मुषितवि प्रवृद्धवि प्रसृतवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.175 · p. 202

वितस्ति-खड्गमुष्ट्योश्च, कुब्जिताङ्गुलिके करे ।प्रसृतः प्रसृतिश्चापि गण्डूषे चलुकश्चलुः ॥ १७५ ॥

अनुष्टुप्

प्रसृतपुं प्रसृतिस्त्री चलुकपुं चलुपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव विशेष्यनिघ्नवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.1.12 · p. 83

आधार्मिकोऽधार्मिकः स्यात्प्रसृतान्तरितौ समौ ।कृपणो दृढमृष्टिः स्याद्देवयुर्धार्मिकः सुकृत् ॥ १२ ॥

अनुष्टुप्

आधार्मिकवि अधार्मिकवि प्रसृतवि अन्तरितवि कृपणवि दृढमुष्टिवि देवयुवि धार्मिकवि सुकृत्वि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.77 · p. 179

चपेटश्चर्पटस्तालः प्रहस्तः प्रतलस्तलः ।षट् ते ततांगुले हस्ते न्युब्जेऽस्मिन् प्रसृतः करे ॥ ७७ ॥

अनुष्टुप्

चपेटपुं चर्पटपुं तालपुं प्रहस्तपुं प्रतलपुं तलपुं प्रसृतपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गणाध्यायः Vaijayantī 5.1.52 · p. 190

पादिकं ताम्रकर्षं स्यादिन्दुः स्याद्रजते पले ।कुरुविस्तः पले हेम्नः प्रसृतोऽस्त्री द्विमुष्टिके ॥ ५२ ॥

अनुष्टुप्

पादिकक्ली इन्दुपुं कुरुविस्तपुं प्रसृतपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास तपादः Dharaṇikośa 15.1.22 · p. 64

उचितं न्याय्यमभ्यस्तं प्रसृतं स्फुरदुर्गतम् ।ऋन्दितं रुदितेऽऽह्वाने उषितं क्षिप्तदग्धयोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsस्फुरत्उद्गत

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास तश्लोकः Dharaṇikośa 15.3.19 · p. 85

प्रस्मृतोऽर्धाञ्जलौ ज्ञेयः प्रसृतोऽपि च वेगिते ।प्रसृता तु मता जङ्घा विनीतः प्रसृतो मतः ॥

अनुष्टुप्

meaningsअर्धाञ्जलि वेगित जङ्घा विनीत

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.95 · p. 218

हर्यत उक्तस्तुरगे स्पृहणीये वाच्यलिङ्गोऽसौ ।प्राज्ये प्रभूतमुक्तं तथोद्गतेऽर्धाञ्जलौ प्रसृतः ॥ ९५ ॥

metre not recognised

meaningsअर्धाञ्जलि

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1107 · p. 144

द्विमुष्टिकेऽर्धकुडुंबमाने स्याद्वेणुपर्पटे ।निकुब्जपाणौ च त्रिस्तु वेगिते विस्तृतेऽपि च ॥ ११०७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)

meaningsद्विमुष्टिक अर्धकुडुम्बमान वेणुपर्पट निकुब्जपाणि वेगित विस्तृत

doubtful

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश तान्ताः Śabdaratnāvalī 7.16.114 · p. 221

पलितं शैलजे तापे केशपाके च कर्दमे ।प्रसृतोऽर्द्धाञ्जलौ स्त्री तु जङ्घायां वेगिते त्रिषु ॥

अनुष्टुप्

meaningsअर्धाञ्जलि जङ्घा वेगित

प्रसृत as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु चलुककटुकं कटुरोहिण्यां द्वंद्वेऽल्पे सर्षपे व्योषे । चलुकश्चुलकश्च द्वौ प्रसृतौ भाण्डप्रभेदे च ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.37
कोषकल्पतरु वर्धितगर्जित इभेऽतिमत्ते क्लीबे त्वम्भोधरध्वाने । वर्धितमुक्तं प्रसृते छिन्ने संपूरिते तद्वत् ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.86
नानार्थार्णवसंक्षेप प्रवृद्धप्रबद्धो विरतस्वापे सावधानेऽपि पण्डिते । प्रवृद्धस्त्वेधिते चापि प्रसृतेऽथ प्रसिद्धवाक् ॥ ३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.34
नानार्थार्णवसंक्षेप गण्डूषगजस्य पुष्करेऽन्ये तु प्रसृतान्मितवस्तुनि । अन्ये तु प्रसृते लिङ्गत्रयेऽसौ कीर्तितो बुधैः ॥ ६४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.644
नानार्थार्णवसंक्षेप गण्डूषप्रसृते तु द्रवाधारे गण्डूष इति यादवः । गण्डोलस्तु पुमान् पिण्डे गजस्य मुखपार्श्वयोः ॥ ६४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.645
नानार्थार्णवसंक्षेप चुलुकव्याघ्रभेदे द्रवाधारप्रसृते तु नरस्त्रियोः । चुलुकी रभसस्त्वाह भाण्डभेदे पुमानयम् ॥ ७५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.751
शब्दरत्नावली वर्धितक्लीबन्तु रक्तगोशीर्षे कुङ्कुमे चैव चन्दने । वर्द्धितं न द्वयोश्छिन्ने प्रसृते पूरितेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.131
शब्दरत्नाकर गण्डूषमत्तेभे गर्जितः पुंसि क्लीबे मेघेभनादयोः । गण्डपूर्तौ तु गण्डूषः प्रसृते करिपुष्करे ॥ २०८६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2086
वैजयन्ती प्रवृद्धप्रहतौ क्षुण्णव्युत्पन्नौ प्रयतौ पूतसंस्कृतौ । सव्यायत्तौ प्रसव्यौ द्वौ प्रवृद्धौ प्रसृतैधितौ ॥ १८ ॥ Vaijayantī 7.4.18
वैजयन्ती गण्डूषगर्जितो मत्तमातङ्गे क्ली तन्नादेंऽबुदध्वनौ । गण्डूषोऽस्त्री गण्डपूर्तौ प्रसृते गजपुष्करे ॥ ३४ ॥ Vaijayantī 7.5.34