नारी
nārīस्त्री · fem.In 16 kośas: 20 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 18 as a meaning of another word.
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिदबला योषा नारी सीमन्तिनी वधूः ।प्रतीपदर्शिनी वामा वनिता महिला तथा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रामा वामा वामनेत्रा पुरन्ध्री,नारी भीरुर्भामिनी कामिनी च ।योषा योषिद्वासिता वर्णिनी स्त्री,स्यात्सीमन्तिन्यङ्गना सुन्दरी च ॥ ४८१ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
मृगारिमृगराट् सिंहो मृगेन्द्रः केसरी हरी ।नारी स्त्री युवती योषित्कन्या च प्रमदाङ्गना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जम्बूस्त्रिसारा विरुजा तत्फलं रक्तखण्डकम् ।चिञ्चा नारी कपिपुरोवृक्षाम्लं तत्फलं मतम् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तृतीयप्रकृतिश्चाथ नारी योषा च योषिता ।प्रतीपदर्शिनी योषिद्वनिता महिलापि च ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन्तिनी स्त्री वनिता च वामानारी वधूः स्यादपि वर्णिनी च ।योषा च जोषा पुरुषी च योषीदशाऽबला स्यान्महिला महेला ॥ ४ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
मातापितृभ्यां यः शून्यश्छेमण्डः स प्रकीर्तितः ।नरौ नरश्च नारी च युवानौ युवतिर्युवा ॥भ्राता स्वसा च गदितौ भ्रातरावथ सोदरः ।सहोदरः सगर्भ्यश्च समानोदर्य इत्यपि ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता मुग्धा भामिनी भीरुरङ्गना ।ललना कामिनी योषिद् योषा सीमन्तिनीति च ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नरः पुंस्यर्जुने विष्णोरवतारान्तरे नये ।मनुष्यजातौ तु द्वे स्यात् स्त्र्यर्थे नारीति तत्र च ॥ ६६४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी ललना योषा मुग्धा सीमन्तिनी वधूः ।भामिनी वनिता भीरुरङ्गना वामलोचना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता योषा ललना महिलाबला ।कामिनी भामिनी रामा रमणी च नितम्बिनी ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता वामा योषा योषित् च योषिता ।वधूर्वशा वर्णिनी च महेला महिलाऽबला ॥ ७८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्यात् पुमान् पुरुषो ना च पूरुषः पुंसि कीर्तितः ।मानुषी मनुषी नारी मानवी मानुषस्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जनो जनपदो जानपदश्चैते समार्थकाः ।स्त्री वधूरवला नारी प्रिया रामा जनिर्जनी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
याता माता स्वसा भार्या नारी नप्रीतिपादिका ।दूती ननान्दा विधवा योनिः श्रोणिः सभा वृषी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूतृणो गुह्यबीजः स्यात् सुगन्धः पुंस्त्वनाशनः ।अम्लिका तिन्त्रिणी चिञ्चा शुक्तिर्नारी कपिप्रिया ॥ ५१५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अङ्गना योषिदबला नारी वामा नितम्बिनी ।प्रतीपदर्शिनी योषा कामिनी वामलोचना ॥ १०३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तिंतृडीकेऽम्लिका चिञ्चा शुक्तिर्नारी कपिप्रिया ।तिंत्रिणी चाप्यथो हेमपुष्पे चांपेयचंपकौ ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिल्ललना योषा वशा सीमन्तिनी वधूः ।वनिता महिला नारी तद्भेदास्तु नितंबिनी ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कस्मिंश्चिदन्तरद्वीपे त्रि तु स्यान्नरयोगिनि ।नारीति योषित्तिन्त्रिड्योः स्त्री स्याल्लिङ्गं स्वनिश्चितम् ॥ ६८२ ॥
अनुष्टुप्
नारी as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वशावशः प्रभुत्व आयत्त इच्छायत्तत्वयोर्विदुः । वशाश्चतस्रो वन्ध्या गौः सुता नारी करेणुका ॥ Dharaṇikośa 29.3.1
- कोषकल्पतरु कान्तकान्तोऽश्मभेदे नरि तत्पटस्थ(?) प्रिये मनोज्ञे त्रितयेऽथ योषित् । नारीफलिन्योरथ पुंसि शान्तो रसेऽतिमुक्ते दमितेऽन्यवत्स्यात् ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.33
- कोषकल्पतरु कन्याव्रज्या भवेत्पर्यटने च वर्गे स्यात्प्रस्थितौ, तल्पगता तु शय्या । शब्दस्य गुम्फेऽथ कुमारिकायां कन्या च नार्यौषधिराशिषु स्यात् ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.26.50
- कोषकल्पतरु शर्वरीसुन्दर्युक्ता वृक्षयोषिद्विभेदे रात्रौ नार्यां शर्वरीं प्राहुरार्याः । तुम्बर्युक्ता कुक्कुरावार्द्रयोश्च शक्वर्युक्ता मेखलायां च नद्याम् ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.84
- कोषकल्पतरु रजस्वलमहिषे रजस्वलः स्यात्स्त्रीधर्मिण्यां तथा नार्याम् । एकाष्ठीला तु स्याच्छिवमल्ल्यां स्याच्च पाठायाम् ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.82
- कोषकल्पतरु वशास्त्रियां तु वन्ध्यासुतयोश्च नार्या- मिभ्यां सुरभ्यामपि संप्रदिष्टा द्वीपे तथा रामसुते च दर्भे योक्त्रे कुशः स्याच्चरमे जले च ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.30.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेनाशते रश्मिषु मे(ध्यो?ष्यो)ऽथ मेनो ना पूर्वपार्थिवे । पृषदश्वाह्वये स्त्री तु मेना नार्यां स्त्रियां पुनः ॥ १०२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1029
- शब्दरत्नावली अन्धिकाअम्बिका जननीगौर्य्यौर्धृतराष्ट्रस्य मातरि । अन्धिका रजनी नारी द्युतभेदेऽक्षिदूषिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.30
- शब्दरत्नावली रमणमार्गणो याचके बाणे क्लीबमन्वेषणार्थयोः । यन्त्रणं स्यान्नियमने बन्धने रक्षणेऽपि च ॥ रवणः शब्दने तीक्ष्णे भण्डके चञ्चलेऽपि च । रमणं पटुमूले स्यान्नार्यां स्त्री स्यात्प्रिये पुमान् ॥ रोषणः क्रोधने हेमघर्षणाश्मनि पारदे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.57
- शब्दरत्नावली कान्ताकान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् । कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥ लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना । क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥ कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति । कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.8
- शब्दरत्नावली वासिताव्याघातः स्यादन्तराये प्रहारे योगभिद्यपि । वासिता हस्तिनीनार्य्योः क्लीबं स्याद्भाविते रुते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.133
- शब्दरत्नावली रामारेणुकातनये पुंसि त्रिषु चारुसितासिते । वास्तूककुष्ठयोः क्लीबं नारी हिङ्गुलयोः स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.19
- शब्दरत्नावली वामावामः स्तने हरे कामे पुंसि क्लीबं धनेऽपि च । चारुप्रतीपसव्येषु नार्यामपि वामा स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.21
- शब्दरत्नावली मध्यमापञ्चमी स्त्री तु पाञ्चाल्यां पञ्चानां पूरणे त्रिषु । मध्यमः स्वरभिन्मध्यदेशयोर्मध्यजेऽन्यवत् ॥ अवलग्नेऽस्त्रियां स्त्री तु नार्यां दृष्टरजस्यपि । ल्यक्षरच्छन्दसि तथा कर्णिकाङ्गुलिभेदयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.39
- शब्दरत्नावली कन्याकश्यं त्रिषु कशार्हे तु क्लीबं मध्येऽश्वमद्ययोः । कन्या नारीकुमार्योस्तु राशिभिद्योषधीभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.5
- शब्दरत्नावली मल्लामल्लः पात्रे बलवति कपोलमत्स्यभेदयोः । मल्ला नार्यां पत्रवल्ल्यां मल्ल्किायामपि क्वचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.31
- शब्दरत्नावली महिलामहिला फलिनीनार्य्योर्मदमत्तास्वपि स्त्रियाम् । मातुलो व्रीहिभेदे स्यान्मातृभ्रातरि धुस्तूरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.84
- वैजयन्ती वनितावनिता स्निग्धनार्याञ्च नार्याञ्चप्यथ वेदिका । वेदिश्चांगुलिमुद्रा च काञ्ची छन्दश्च शक्वरी ॥ २५ ॥ Vaijayantī 7.2.25