पुद्गल
pudgalaपुं · masc.In 13 kośas: 15 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्लीबे वपुः संहननं पुद्गलं वर्ष्म मूर्त्तिमत् ।पुरं षडङ्गं करणं सूत्रशाखं शितं कुलम् ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
… कालपुद्गलयोरपि ।गोलाजगलवालानां तद्वत्कामलतालयोः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
करणं मूर्तिमत्क्षेत्रं गात्रं संहननं वपुः ।श्रोत्रं वर्षाङ्गुबेरं च पुद्गलं च कलेवरम् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रालिरञ्जलिः कला जगलःस्यात्पुद्गलो बहुल-तन्दुल-तालाः ।देवलो जटुलः पोटगलश्चतादृशाः कमल-कामल-वल्लाः ॥ २२ ॥
metre not recognisednearly स्वागता: pāda 1, syllable 6 लः (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रौहिषे श्यामकं पौरं पूतीकं भूरि कत्तृणम् ।सौगन्धिकं देवजग्धं शकलं धयमपुद्गले ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 शक (syllable split)
genderपुंmasc.
इन्द्रियायतनं बन्धोऽघनः ? [71] पुद्गलसंज्ञकाः ।तनुः करणमाख्यातं मृतवर्ष्म कलेवरम् ॥ २२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्धःखण्डे पुमान् स्कन्धोत्पातव्रातार्थदेवनाः ।मकरन्दकलापारकटप्रामित्रपुद्गलाः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संहननं घनो बन्धः पुरः पिण्डं च पुद्गलम् ।हृषीकमक्षं करणं ग्रहणं च खमिन्द्रियम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अङ्गं गात्रं तनुः क्षेत्रं तनूः संहननं सिनम् ।वपुश्च पुद्गलः पिण्डः कायः प्रजनुकः पुरम् ॥ ९०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तर्यामीश्वरश्चैव पुद्गलः परसंज्ञकः ।विशेषः कालिको यः स्यादवस्था परिकीर्तिता ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुलकाः पुद्गलाः शस्त्री त्वसिपुत्र्यसिधेनुका ।क्षुरिका पुत्रिका पुत्री स्यादिली करवालिका ॥ १३३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तर्कसंपर्कगल्वर्कालर्कोदर्कार्कमर्कटाः ।भर्गगर्गस्वर्गवर्गसर्गपुत्स(द्ग)लमुद्गराः ।दारबल्बजलाजायु(सु?)प्राणाः पुंसि च भूम्नि च ॥ २३२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अथात्मा कर्मभुग्देही जीवः पुरुषपुद्गलौ ।अन्तर्यामीश्वरश्चान्तःकरणं तु मनो निगु ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शस्तं वपुः पुद्गलं स्यादाङ्गमङ्गं तु कोमलम् ।पायुस्तनुह्रदो मार्ग उच्चारस्तु पुरीषणः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुद्गल as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मृत्युबन्धनभ्रमरे मधुसूदनश्च विष्णौ पुरवैरिण्यपि मृत्युबन्धनः । नरि पुद्गलबिल्वयोरथ प्रतिपादनं वितरणे च बोधने । प्रतिपत्तिवाच्यथ कुसुम्भवाचकं गदितं महारजनमत्र काञ्चने ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.57