गुहा
guhāस्त्री · fem.In 17 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
दरी स्यात्कन्दरोऽखातबिले तु गह्वरं गुहा ॥ १०३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
दरी तु कन्दरो वा स्त्री देवखातबिले गुहा ।गह्वरं गण्डशैलास्तु च्युताः स्थूलोपला गिरेः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी चित्रपर्ण्यङ्घ्रिवल्लिका ॥ ९२ ॥क्रोष्टुविन्ना सिंहपुच्छी कलशिर्धावनिर्गुहा ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुहा पाषाणसन्धिः स्यात्कन्दरः कन्दरा दरी ।निकुञ्जं गह्वरं प्रोक्तं पादाः प्रत्यन्तपर्वताः ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दरी गुहा नितम्बश्च कन्दरः कटकोऽपि च ।पाषाण उपलोऽश्मा च प्रस्तरश्च शिला मणिः ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विदारिगन्धा सुमतिर्दीर्घपत्री गुहा ध्रुवा ।कुमुदा पिच्छिरा सौभ्या नद्याम्रस्तूपदंशकः ॥ ४५२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुमान्स्नुः स्यादथ गुहा दरी स्त्री कन्दरस्त्रिषु ।दरिर्विलं देवखातमखातं गह्वरी स्त्रियाम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वाहा स्वाहा गुहा भङ्गी वसतिर्विपणी द्युतिः ।पेश्यायनी त्रोटिनाभ्यौ नालिर्वासिश्च वर्वरिः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दरी गुहा कन्दरी च कन्दरास्त्रिषु कन्दरः ।कटीरं गह्वरं त्वस्त्री स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियौ ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुहा गाहा सहा वाहा स्वाहा सिंही जुहूः कुहूः ।आ[227a]मिक्षा कक्षया रिक्षा लिक्षा लाक्षा च राक्षया ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः पुंसि स्युः । अयं पुञ्जः सङ्घातः । अद्रिः पर्वतः । कोणो गृहादीनाम् । करीषो गोमयविकारः । [रत्नपिण्याकव्याख्यानं नास्ति] ।गर्भ औदर्यः । दर्भः कुशः । अर्भो बालः । पत्तनादीनां ये पर्यायाः शब्दास्तेषां नपुंसकता । इदं पत्तनं नगरं पुरमित्यादि । शुल्बं म्लेच्छमुखम् । ताम्रमुदुम्बरमित्यादि । चापं धनुः कार्मुकमित्यादि ।विडव[बिट्व]र्णा स्त्री ज्ञेया सा[स]स्नावीथ्यौ च नीविभेर्यौ च ।मञ्जूषा गण्डूषा मूषा परिषद्गुहा चैव ॥ ६६ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
पृष्णिपर्ण्यां पृथक्पर्णी लाङ्गली क्रोष्टुपुच्छिका ।शृगालविन्ना कलशिर्घृतिला धावनी गुहा ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रैवते तूज्जयन्तः स्याद्गुहायां गह्वरं मतम् ।देवखातबिले च स्याद्दरी स्त्री कन्दरोऽस्त्रियाम् ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अजिनं चर्म कृत्तिस्त्वक्चीरं वल्कं च वल्कलम् ।वितर्दिर्वेदिका वेदी गुहा स्यात्कन्दरा दरी ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुहा च गह्वरं नामाऽखातबिले हि कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अकृत्रिमे कृत्रिमे वा गिरिरन्ध्रे निगद्यते ।देवादिखाते रन्ध्रे वा गह्वरी गह्वरं गुहा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अनन्ता च समुद्रान्ता दुरालभ्भा च रोदिनी ।पृश्निपर्णी पृश्निपर्णिः धारणिर्धारणी गुहा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वज्रो वज्रद्रुमो वज्रा सिहुन्तश्च गुडा गुहा ।अस्त्री विडङ्गं वेणुश्च तण्डुलाश्चित्रतण्डुलाः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सन्ध्या समस्या व्रज्या च कारणा च सनापि च ।जरा धरा भिदा हारा पाठालेखा गुहादयः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अब्धिद्रोणीरसाला श्रुतिविरतिगुहाशुक्तिमुक्तावडभ्यः ।आदौ भूम्निस्थलीज्यानियतितरलिकावेदिभित्तिश्रुचोपि ।वल्यवल्लीविदारीत्रुटिधमनिशिखामल्लिकायूषिकात्वक् ।दृष्टिजिह्वाऽटवीद्राः सनिविकृतिकणादेहलीमृत्तिकाश्च ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
द्रोणीस्त्रीरसालास्त्रीश्रुतिस्त्रीविरतिस्त्रीगुहास्त्रीशुक्तिस्त्रीमुक्तास्त्रीवडभीस्त्रीस्थलीस्त्रीज्यास्त्रीनियतिस्त्रीतरलिकास्त्रीवेदिस्त्रीभित्तिस्त्रीश्रुच्स्त्रीवलीस्त्रीवल्लीस्त्रीविदारीस्त्रीत्रुटिस्त्रीधमनिस्त्रीशिखास्त्रीमल्लिकास्त्रीयूषिकास्त्रीत्वच्स्त्रीदृष्टिस्त्रीजिह्वास्त्रीअटवीस्त्रीविकृतिस्त्रीकणास्त्रीदेहलीस्त्रीमृत्तिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
मेखला कटकोऽस्त्री स्याद्गह्वरं तु गुहा दरी ।कन्दरः कन्दरा कुञ्जनिकुञ्जौ वा नपुंसकौ ॥ ४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी प्रत्यक्पर्ण्यङ्घ्रिपर्णिका ।लाङ्गूली च गुहा चाथ सा दीर्घा चित्रपत्रिका ॥ ५७८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उदयस्तूदयाद्रिः स्यादस्तस्त्वस्तमयाचलः ।दरी गुहा कन्दरोऽक्ली प्रपातस्तु तटो भृगुः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृश्निपर्ण्यां पृथक्पर्णी लांगूली पदपर्णिका ।गुहा कलशिधावन्यौ दीर्घा सा चित्रपर्णिका ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुहा दरी पृश्निपर्णी कार्तिकेयो गुहो मतः ।मही नदी मही भूमिर्मह उत्सवतेजसोः ॥
अनुष्टुप्
ईहा द्वयोरुद्यमवाञ्छ[92b]योः स्या-त्स्कन्दे गुहो योषिति सिंहपुच्छ्याम् ।दर्यां च वाहो मिथुने भुजायांना मानबाह्वश्ववृषेषु दिष्टा ॥ ४३ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
गुहा स्त्री पृश्निपर्णीति प्रसिद्धायां च वीरुधि ।गह्वरे पर्वतस्यापि स्कन्दे तु स पुमान् गुहः ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्
गुहा गर्ते सिंपुच्छी धवगह्वस्केषु च ।वाहः स्याद्वन्धने कूटे बर्हं पुच्छे दलेऽस्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
व्यूहे स्तम्बे गदे गुल्मो गदः कृष्णानुजे रुजि ।गण्डः कपोले पाषाणे गुहः स्कन्दे गुहा दरी ॥ १९१३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदरी
गुहा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु गहनदुःखेऽप्यरण्ये कलिले गुहायां वदन्ति सन्तो गहनं तथैव । मेघध्वनौ स्यात् स्त[13a]ननं ध्वनौ च स्यात्कुन्थनेऽथो निधनं स्त्रियां न ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.16
- कोषकल्पतरु बिलविशेष्यगाम्यप्रहते बिलस्तु शक्राश्वकेऽन्त्ये विवरे गुहायाम् । व्याजे द्वयोनं स्खलिते छलं स्या- द्रोमाञ्चने पुंसि पुलोऽन्यवत्तु ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप गह्वरगहनं क्ली जलेऽरण्ये दुःखगह्वरयोस्त्रि तु । दुष्प्रवेशे गह्वरं तु क्ली गुहादम्भवारिषु ॥ ६३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.634
- शब्दरत्नावली गह्वरखण्डाभ्रं न द्वयोर्दन्तक्षतभेदाभ्रलेशयोः । गणेरुः करिणीवेश्याकर्णिकारेषु च स्त्रियाम् ॥ गर्गरो मीनभेदेऽस्त्री मन्थन्यां न पुमानयम् । गह्वरन्तु गुहादम्भवने कुञ्जे तु पुंस्यपि ॥ गान्धारो रागसिन्दूरदेशभेदेषु पुंस्ययम् । घर्घरो नदभेदे ना स्यादुलूके च निर्झरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.71
- त्रिकाण्डशेष कन्दरकन्दरः स्याद्गुहास्मृण्योः कोट्टारौ कूपनागरौ । कदरः क्रकचे रोगे कदरः खदिरे सिते ॥ ३४१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.341
- त्रिकाण्डशेष गह्वरगह्वरे द्वे गुहाकुञ्जे पूर्द्वारि द्वारि गोपुरम् । नग्नकन्योमयोर्गौरी गौरः स्यादुज्ज्वलेऽपि च ॥ ३४७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.347