काम्य
kāmyaवि · adj.In 16 kośas: 13 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderविadj.
निर्वाणे स्याच्छीतीभावः शान्तिर्नैश्चिन्त्यमन्तिकः ।शिष्ये छान्त्रो भद्रे भव्यं काम्यं सुकृतसूनृते ॥ १ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च्छी (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 भ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कामः काम्ये ग्रहे ग्राहो ग्लपनं ग्लापनं समम् ।असद्ग्राहे संसरणं संसारः संसृतिः स्त्रियाम् ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुशिकः स्यात्स्नेहकरोऽश्वकर्णस्त्वेष शैलजः ।सस्यसंवरणः शूरश्चीरिपत्रो गुरुच्छदः ॥[31b]तार्क्ष्यहृद्दीर्घपत्रः स्यात्पीतसालस्तु बीजकः ।जीवकः प्रियकः काम्यो भवेद्बन्धूकपुष्पकः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्स्ने (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनोरमं मञ्जुल-मञ्जु-वल्गु-काम्यानि सौम्यं मधुरं च हारि ।स्याच्छोभनं चारु च साधु कम्रंरम्यं सुरूपं सुषमं च दृश्यम् ॥ ६१ ॥
उपजातिः
genderविadj.
बन्धुरं चाभिरामं स्यात्सुषमं साधुसुन्दरे ।मनोहारि? काम्यकम्रे कमनीयमनोरमे ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
genderविadj.
सत्तारा रात्रिजं बिन्दु काम्यं कीरमुडुर्नना ।दाक्षायण्योऽश्विनीत्यादितारा अश्वयुगश्विनी ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अतोयं सात्विकं दानमुदपूर्वं तु पौष्टिकम् ।आशिषाशन्तिकं दानं काम्यं प्रावरणं स्मृतम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कान्तं रम्यं चारु हारि कमनीयं मनोरमम् ।हृद्यं काम्यं रमणीयं प्रशस्तं साधु शोभनम् ॥ ९७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 म (wrong syllable)
genderविadj.
प्रशस्तं सुकृतं शस्तं सूनृतं च ततः परम् ।कल्याणं मङ्गलं चैव भद्रं काम्यं तथा शिवम् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मनोज्ञं मधुरं रम्यमऽभिरामं मनोरमम् ।कमनीयं प्रियं काम्यं कम्रञ्च सुषमं पुनः ॥ २६२४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रम्यं रमणीयं सौम्यं सोमं बन्धुर-बन्धुरे ।नम्रेऽपि कमनीयं स्यात् काम्यं कम्रं मनोरमम् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 णी (wrong syllable)
genderविadj.
म्लेच्छ वरिष्ठं म्लेच्छास्यं श्रेष्ठं काम्यमुद्रुंबरम् ।रिरी तु रीतिरुत्साहा पीतलोहं सुलोहकम् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
क्ली तु ताम्रेऽथ काण्डोऽस्त्री दण्डे नाले जले शरे ।शक्तिसंज्ञबले वर्गे स्तम्बेऽध्याये च कुत्सिते ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
meaningsताम्र
doubtful
काम्य as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कामकामं काम्ये निकामे च कामस्तु मदनेच्छयोः । यत्काममभ्यनुज्ञाने तदव्ययमुदाहृतम् ॥ Dharaṇikośa 24.3.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप कामचम्पकप्रसवे तु क्ली तथा दमनके त्रि तु । प्रिये मनोज्ञे कामस्तु कन्दर्पे काम्यवाञ्छयोः ॥ १८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.188
- शब्दरत्नावली कामक्रमोऽनुक्रमशक्त्योर्ना कल्पाक्रमणयोरपि । क्षमा क्षान्तौ क्षितौ स्त्री तु क्षमं युक्ते नपुंसकम् ॥ वाच्यलिङ्गं हिते शक्ते क्षये क्षीणेऽबले त्रिषु । कामः स्मरेच्छयोः कामं काम्ये वीर्यनिकामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.4
- शब्दरत्नाकर कामओघः परंपरासंख्यप्रवाहेषु कदम्बके । कामः काम्यस्मरेच्छासु कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १८७९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1879
- त्रिकाण्डशेष कामरेतोनिकामकाम्येषु कामं पुंसि स्मरेच्छयोः । क्षौममट्टे दुकूले च ग्रामः संवसथे स्वरे ॥ २९५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.295
- वैजयन्ती कामविकल्पेऽपि च कक्षस्तु गुल्मे स्पर्धापदे तृणे । काम्यस्पृहास्मराः कामाः कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १७ ॥ Vaijayantī 6.1.17
- वैजयन्ती चेलचेलं वासोऽक्षमं काम्यं गर्हितं बर्हिचन्द्रकः । चुम्रो नाशे विषण्णे च चोक्षो गीतमनोज्ञयोः ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 6.5.31