वञ्जुल
vañjulaपुं · masc.In 12 kośas: 27 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
विदुलो वेतसः शीतो वानीरो वञ्जुलो रथः ॥ ११३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ ।आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ ॥ २७ ॥वानप्रस्थमधुष्ठीलौ जलजेऽत्र मधूलकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
एतस्य कलिका गन्धफली स्यादथ केसरे ।बकुलो वञ्जुलोऽशोके समौ करकदाडिमौ ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वानीरो वञ्जुलः शीतो विदुलो वेतसः स्मृतः ।गोक्षुरः स्थलशृङ्गाटः श्वदंष्ट्रा स्यात्त्रिकण्टकः ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जीवञ्जीवकपिञ्जलचकोरहारीतवञ्जुलकपोताः ।कारण्डवकादम्बक्रकराद्याः पक्षिजातयो ज्ञेयाः ॥ २५४ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
वन्धूरं वन्धुरं तुल्ये पेलवं चापि शोभनम् ।रुच्यं चापि च चोक्षं स्यान्मनोज्ञं मञ्जु वञ्जुलम् ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
समालविटपी चाथ दीर्घपत्रस्तु वञ्जुलः ।वेतसो मञ्जरीनम्रो निचुलो गन्धपुष्पकः ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वासन्त्यमोघा कुम्भीकाऽप्यथाशोकस्तु वञ्जुलः ।मधुपुष्पः केलिकः स्याद्रक्तपर्यायपल्लवः ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदुम्बरममं(यं?)त्वौदुम्बरं तद्विकृतौ त्रिषु ।वेतसो वुगुले(?)शीतो वञ्जुलो व्योमपुष्पकः ।वानीरो गन्धपुष्पश्च सुषेणः कलनो रथः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आरण्यस्तु रथद्रुः स्या[31a]दतिमुक्तश्च वञ्जुलः ।शोभाञ्जनः कृष्णगन्धस्तीक्ष्णगन्धो बहुच्छदः ॥ ७० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
शोकनाशो विचित्रश्च कामुकः कर्णपूरकः ।हेमपुष्पः पिण्डपुष्पो गन्धपुष्पोऽपि वञ्जुलः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अशोके स्त्रीप्रियः शोकनाशनः स्यन्दनोऽलसः ।वञ्जुलो मदनावासः स्त्रीपादाहतिदोहदः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वेतेऽत्र श्वेतमरिचो रक्ते तु मधुशिग्रुकः ।तिनिशे चित्रकृन्नेमिर्वञ्जुलो रथसाधकः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभ्रपुष्पः पत्रमाली वाणी वञ्जुलोऽपि च ।स्यादम्बुवेतसे भीरुर्नादेयी बालभीरुकः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (syllables merged)
genderपुंmasc.
करवीरो हयमारो बदर्यां कुवली स्मृता ।कर्कन्धुः कोलिरप्यत्र वेतसो वञ्जुलो रथः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कङ्केल्लिर्वञ्जुलोऽशोकोऽअशोकवृक्षस्य नाम वै ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेतसो वञ्जुलः शीतो विदुरो विदुलो रथः ।अभ्रपुष्पश्च वानीरश्चेति नामानि सन्ति वै ॥ २००३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तिनिशः स्यन्दनो नेमी नेमिस्तथाऽतिमुक्तकः ।रथद्रुमो रथद्रुश्च वञ्जुलश्चापि चित्रकृत् ॥ २०२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वेतसः शीत-वानीर-वञ्जुला विदुलो रथः ।अभ्रपुष्पो गन्धपुष्पो रथाभ्रो वेतसीत्यपि ॥परिव्याधश्च विदुलो नादेयी जलवेतसे ।शोभाञ्जनः शिग्रूतीक्ष्नौ गन्धगन्धकमोचकाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वरलब्धः सिधुगन्धो मुकुरो मुकुलोऽपि च ।वञ्जुलोऽशोक-कङ्काल्लि-नट-कान्ताङ्घ्रिदोहदाः ।दाडिमः पिण्डपुष्पोऽपि दाडिम्बः शुकवल्लभः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मर्कटी पुंसि षड्ग्रन्थो गोजिह्वादार्विके समे ।शम्याकः कृतमालदीर्घकलिका वारेवतः प्रग्रहोराजद्रुश्चतुरङ्गलोऽपि च सुवर्णश्च स्युरारग्वधे ।नादेयी विदुलो रथाभ्रकुसुमौ वानीरशीतौ परि-व्याधो वञ्जुलवेतसौ च विदलश्चामी समाना नव ॥ ५०२ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
कपिञ्जलो वञ्जुलः स्यात् पिङ्गला ऋषिरित्यपि ।स्यात् साकेतमयोध्यायां काशी वाराणसी समे ॥ १८१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पात्रं तु कुण्डृणाची स्त्री कण्ठपालस्तु वण्ञ्जुलः ।काकपुष्टस्त्वन्यभृतस्ताम्राक्षः कोकिलः पिकः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्त्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
शीतेऽभ्रपुष्पो वानीरो वञ्जुलो वेतसो रथः ।विदुले प्रिय आम्राते द्वौ पीतनकपीतनौ ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रोहिते रौहिषो रोही रक्तो रौहितकोऽपि च ।स्त्रीप्रिये वञ्जुलोऽशोकः कंकेलिः कर्णपूरकः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अक्षोङः कर्परालश्च नेमीये त्वतिमुक्तकः ।चित्रकृत् तिमिशो नेमी वञ्जुलोऽथायुगच्छदे ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वञ्जुल as a meaning in nānārtha verses
- परमानन्दीयनाममाला अशोकअशोको वीतशोके स्यात्कङ्केल्लौ वञ्जुलेऽपि च । अशोका कटुरोहिण्यामभितः पार्श्वशीघ्रयोः ॥ १८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.18
- शिवकोष अशोकअशोको वञ्जुले मानद्रुमेऽशोकं तु पारदे ॥ १३ ॥ Śivakoṣa 1.3.13
- शब्दरत्नावली पिण्डपुष्पपिण्डपुष्पं सरोजे स्याज्जवातगरवञ्जुले । बहुरूपी(?) स्मरे विष्णौ शिवे च केशबुद्धयोः ॥ मेघपुष्पः शक्रह्ये क्लीबं पिण्डाभ्रवारिणोः । विप्रलापोऽपार्थवाक्ये विरोधवचनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.22