दुर्ग
durgaक्ली · neut.In 16 kośas: 29 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
स्वाम्यमात्यः सुहृत्कोशो राष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ७१४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ॥ १७ ॥राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोटो वप्रोऽस्त्रियां सालः प्राकारो वरणः पुमान् ।अस्त्री दुर्गोक्षणं क्लीबे पुनरावेष्टकः पुमान् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मरुदेश्यो रूक्षगन्धा वातघ्नो महिषाक्षकः ।देवेष्टोऽपि च रक्षोहा दित्यो दुर्गः शिवोप्यथ ॥ ४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।सप्तैवाङ्गान्यमूनि स्युरथ पौरास्तु पुंस्यमी ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृषिर्वणिक्पथो दुर्गं सेतुः कुञ्जरबन्धनम् ।खन्याकरबलादानं शून्यानां च निवेशनम् ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्त्रियां कटकं चक्रमनीकं च चमुस्त्रियाम् ।गलोर्गलः कुटः कोटः कोटो दुर्गश्च पुंस्यमी ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्विजानां पूर्द्विजपुरं वेशो वेशाजनाश्रयः ।कोट्टो दुर्गं राजधानी स्कन्धावारश्च सा भवेत् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नक्तंचरः शिवो दुर्गो देवधूप-ज[33b]टायुषौ ।सर्वंसह-मरुद्भाव-महिषाक्ष-जटायवः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
यथार्हवर्णो विश्वस्तस्त्वाप्तः प्रत्ययितस्त्रिषु ।स्वाम्यमात्य-सुहृत्कोश-राष्ट्र-दु*[र्ग]बलानि च ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुग्गुलौ तु पुरो दुर्गो महिषाख्यः पलङ्कषः ।जटायुः कालनिर्यासो वासवोलूकनामकः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विपिनं गहनं कक्षमरण्यं काननं वनम् ।कान्तारमटवी दुर्गम् तच्चरः स्याद्वनेचरः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निगमो निवेशनं च स्थानीयं च निगद्यते ।दुर्गं कोट्टं स्कन्धावारराजधान्यौ महीयसि ॥ २५६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 नि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
दुर्गं कोटो गढो वप्री परिखा गर्त्तमालिका ।अश्मक्षेपणिका गोफ्णा तमिस्रं तिमिरं तमः ॥ २५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वप्रः शालः कोट्टदुर्गौ प्राकारो वरणश्चयः ।प्रतोली विशिखा रथ्या पुरद्वारं च गोपुरम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वाम्यऽमात्यस्तथा सुहृत् कोशो राष्ट्रं दुर्गो बलम् ॥ ११६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
दुर्गं कोट्टश्च नामापि दुर्गस्य मन्यते बुधैः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ग (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्वामात्यश्च राष्ट्रञ्च दुर्गं कोषो बलं सुहृत् ॥
genderक्लीneut.
परस्परोपकारीदं सप्ताङ्ग राज्यमुच्यते ।अमात्यराष्ट्रदुर्गाणि कोषो दण्डश्च पञ्चमः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पौरश्रणी तदङ्गञ्च व्रूवते शब्दवेदिनः ।स्वाम्यमात्यः सुहृत् कोषो राष्ट्रं दुर्गं बलं तथा ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।षाड्गुण्यं षड्गुणाः संधिविग्रहो यानमासनम् ॥ १२७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सेतुर्दुर्गं वनादानं खनिक्षेत्रं वणिक्पथः ।गजबन्धः कृषिः शून्यदेशानां च निवेशनम् ॥ १२७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तलकाराः पुरीवृत्तशोधकाः दण्डपाशिकाः ।दुर्गं पञ्चविधं वानपार्वतैरिणमारवम् ॥ १३०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपरथ्या दर्शनी स्याद् घण्टामार्गे तु निष्करः ।समानौ दुर्गकोटौ द्वाविन्द्रकोशे मतङ्गकः ॥ १८१५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्यांगानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तत्राष्टवर्ग आरंभः कृषिः सेतुर्वणिक्पथः ।खनिस्थानं वनच्छेदो दुर्गं शून्यनिवेशनम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपवर्त्तनमप्यस्मिन्मण्डलं तैः शताधिकैः ।दुष्प्रापं तु पुरं दुर्गं यंत्रशैलजलादिभिः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दुर्गमगम्यं दुर्गोमा रोगः कुष्ठे गदेऽपि च ।त्यागो दाने परित्यागे पूगः क्रमुकवृन्दयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र्ग (wrong syllable)
meaningsअगम्य
खड्गस्तु बुद्धासिषु खड्गिशृङ्गेस्याद्गण्डकेऽथ त्रिषु दुर्गमे स्यात् ।दुर्गः शिवानीलिकयोः स्त्रियां स्या-च्चापेऽपि शार्ङ्गं समुदीरयन्ति ॥ ६ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsदुर्गम
राष्ट्रे तु ना परे त्वाहुर्दुष्प्रापनगरे नरम् ।अन्ये क्ली दुर्गमे तु त्रिः कात्यायन्यां तु सा स्त्रियाम् ॥ ६०७ ॥
अनुष्टुप्
दुर्गमे त्रिषु दंष्ट्री तु शार्दूले मूषिके किटौ ।सदंष्ट्रपन्नगे ग्राहे दानं हस्तिमदेऽपि च ॥ १९४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsदुर्गम
दुर्ग as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु शिखरिन्वृक्षेऽप्यपामार्गतरौ च दुर्गे क्लीबे तु तद्धीरकरत्नवाचि । व्याले विलासी भुजगे सभोगे निशाचरे किं च तरौ पलाशी ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.21.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप इरिणतृणे तु क्ली त्रिषु पुनरिरिणं शून्य ऊषरे । क्लीबं तु केचिन्मन्यन्ते क्लीबं दुर्गे वनेऽपि च ॥ २२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.226
- परमानन्दीयनाममाला ऋणऋतिः स्पर्धाघृणादेवमातृष्वपि गतावृतिः । ऋणं दुर्गे जले देये ऋक्षं नक्षत्रवाचकम् ॥ ७७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.4.77
- परमानन्दीयनाममाला सालस्थूलः पीने जडे सालो दुर्गे वृक्षान्तरे स्मृतः । सिन्धुर्दन्तिमदे नद्यां नदसागरयोरपि ॥ ३६५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.365