प्रकोष्ठ
prakoṣṭhaपुं · masc.In 15 kośas: 15 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
अधस्तस्या मणिबन्धात्प्रकोष्ठः स्यात्कलाचिका ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वातायनो गवाक्षश्च जालकं जालमुच्यते ।कक्षान्तरं प्रकोष्ठं च चन्द्रशाला शिरोगृहम् ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मणिबन्धः पाणिमूलं कफणिः कूर्परः स्मृतः ।तयोर्मध्यं प्रकोष्ठः स्यात्प्रकाण्डः कूर्परांसयोः ॥ ५३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुञ्जवाजाजावटानां तथा पट्टप्रकोष्ठयोः ।कोष्ठाङ्गुष्ठघटानां च प्रगण्डस्य गुडस्य च ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रियां कक्षा प्रको[11a]ष्ठः स्यात्कलाची च निगद्यते ।गृहावग्रहणी देहल्युम्बरोदुम्बराम्बराः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
प्रगण्डः कूर्परांसान्त[85b] उपबाहुश्च सम्मतः ।कलाचिका प्रकोष्ठोऽधोमणिबन्धावधिः स्मृतः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अवटो विटोऽपि * पटोललाटभूषार्थलोध्रान्यः ।कोष्ठो हठः प्रकोष्ठो-ऽङ्गुष्ठो गण्डः प्रगण्डश्च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
भुजामध्ये कफोणिस्तु कूर्परः कफणिः समौ ।मणिबन्धादधोभागे प्रकोष्ठः स्यात्कलाचिका ॥ २५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रगण्डाधोभागदेशे प्रकोष्ठः कोष्ठ इत्यपि ।सर्वाङ्गुलीविशिष्टे तु बाह्वग्रे शय इष्यते ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अधस्तस्याऽऽमणिबन्धादुपबाहु कलाचिका ।प्रकोष्ठः स्यात् प्रगण्डस्तु कूर्परांसान्त उच्यते ॥ ९५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 णि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कफोणेरुपरिस्थानं प्रगण्डः परिकीर्तितः ।प्रकोष्ठो मणिबन्धान्तं स्थानं यत्तु कफण्यधः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रकोष्ठे वर्गद्वितीयः स्यात् कलाचिः कलाचिका ।हस्ते करः करिर्हस्तमूले तु मणिबन्धवत् ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पार्श्वमस्त्री कफोणिस्तु कूर्परस्तस्य तूपरि ।प्रकाण्डस्तदधः पुंसि प्रकोष्ठोऽथ करः शयः ॥ १०७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रवेष्टश्च कफोण्यां तु कूर्परः कफणिर्न षण् ।प्रगण्डः कूर्परादूर्ध्वं प्रकोष्ठः कूर्परादवाक् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रकोष्ठः कूर्पराधः स्यात्प्रकोष्ठं च गृहान्तरम् ।कनिष्ठोऽल्पेऽनुजे यूनि कनिष्ठा काचिदङ्गुली ॥
अनुष्टुप्
गजस्य दन्तमूलाच करीर्याख्यात् परे भवेत् ।प्रदेशेऽथ प्रकोष्ठः स्यादलिन्दे राजसद्मनाम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअलिन्द
कक्ष्यान्तरे च हस्तस्य कफोणिमणिबन्धयोः ।मध्ये चाथ प्रयोगः स्यात् सुरतर्णप्रतानयोः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पर्यस्त्यामपि पर्यंकः प्रकोष्ठोऽलिन्दकेऽपि च ।गजस्कन्धेऽपि पणवः प्रघणौ लोहमुद्गरौ ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअलिन्दक
प्रकोष्ठ as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कक्षाअव्यक्तः परमात्मनि मूर्खे स्पष्टेतरे च निर्दिष्टः । कक्षा गुह्यपिधाने काञ्च्यां गेहे प्रकोष्ठे च ॥ ८४२ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.842
- धरणिकोश अरत्निअरत्निः कफणौ हस्ते प्रकोष्ठे च तताङ्गुलौ । विक्लिन्नो जरया जीर्णे विक्लिन्नमार्द्रकीर्णयोः ॥ Dharaṇikośa 19.2.45
- धरणिकोश कक्ष्याकक्ष्या प्रकोष्ठे हर्म्यामदेः काञ्च्यां मध्येभबन्धने । लक्ष्यं छद्मनि विख्यातं लक्ष्यं संख्याविशेषके ॥ Dharaṇikośa 25.2.4
- कोषकल्पतरु किष्कुकिष्कुः प्रकोष्ठेऽपि करे वितस्तौ द्वयोस्त्रिलिङ्गस्तु स कुत्सिते स्यात् । स्त्री कूपनेमौ वहिः ( ? )पृष्ठवंशा धरे त्रये च त्रिकमामनन्ति ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.12
- कोषकल्पतरु कक्षशुष्के तृणे वीरुधि च प्रकोष्ठे पाश्चात्त्यवस्त्राञ्चलपल्लवे स्त्री । काञ्च्यां तथोद्ग्राहणिकारथाङ्ग- स्पर्धापदे स द्विपरज्जुगश्च ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप पल्लवपल्लवोऽस्त्री किसलये पत्रमात्रप्रकोष्ठयोः । विस्तारे विटपेऽथाह रभसोऽमुं बलेऽपि च ॥ १०५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1054
- शब्दरत्नाकर कक्ष्याकक्ष्या काञ्च्यां वरत्रायां कच्छवेश्मप्रकोष्ठयोः । काष्ठोत्कर्षो हरित् सीमा कान्तिः शोभाभिकामयोः ॥ १९०१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1901
- त्रिकाण्डशेष किष्कुनिर्मोके चोलके वारबाणोऽथ कुशिको मुनौ । शाले किष्कुः प्रकोष्ठेऽपि व्याख्याश्लोकेऽपि कारिका ॥ १४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.14
- त्रिकाण्डशेष कक्षाकक्षा वरत्रा प्रकोष्टस्पर्द्धोद्ग्रहणिकासु च । कुल्माषं काञ्जिके ना तु यवके स्यादथाऽबिले ॥ ४३७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.437
- वैजयन्ती पल्लवपौरुषं पल्लवं त्वस्त्री प्रकोष्ठेऽप्यतिविस्तृतौ । पवित्रोऽग्नौ हरौ पूते क्ली तु ताम्रेऽप्सु गोमये ॥ ५८ ॥ Vaijayantī 7.5.58