भाषा
bhāṣāस्त्री · fem.In 15 kośas: 17 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
वाग्ब्राह्मी भारती गौर्गीर्वाणी भाषा सरस्वती ।श्रुतदेवी वचनं तु व्याहारो भाषितं वचः ॥ २४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
ब्राह्मी तु भारती भाषा गीर्वाग्वाणी सरस्वती ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वाग्वाणी भारती भाषा गौर्गीर्ब्राह्मी सरस्वती ।ओङ्कारः प्रणवः प्रोक्तस्त्रयो वेदास्त्रयी स्मृताः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ब्राह्मी तु भारती भाषा गीर्वाग्वाणी सरस्वती ।ब्रह्मकैवर्तनी वाक्या वाकोवाक्यस्वरूपिणी ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सम्भाषी भाषणा भाषा विवादे तु विभाषणम् ।उत्प्रासः स्यादुपालम्भः परिवादो पिणीति च ।स्तवः स्तोत्रं स्तुतिश्चापि यशः कीर्तिर्गुणावलिः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कला वाणी महाविद्या मन्त्ररूपा महेश्वरी ।ब्राह्मी तु भारती भाषा गीर्वाग्वाणी सरस्वती ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लिड्गीर्भाषा वाणिगाथे जिह्वा वाणी द्वयोः पुमान् ।घोषः स्वरः स्वनोऽपि स्याद्गणो धेनाऽपि कारिका ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ब्राह्मी भाषा ब्राह्मणी गौर्गिरा गीर्-वाणी वाचा वाक्सरस्वत्यपीडा ।भारत्युक्ता शारदा शब्ददेवीभेद्याधीनं वाङ्मयं तद्विकारे ॥ ५५ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
सरस्वती श्रुतदेवी ब्राह्मी गौर्गीश्च भारती ।भाषा वाणी तु वाग्वाक्यं व्याहारवचने वचः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वेदगर्भो ललाटाङ्कलेखकः पूर्वजोग्रजः ।ब्राह्मी वराङ्गना भाषा वाग्देवी विश्वमातृका ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
देवी सरस्वती ब्राह्मी श्रुतदेवी च भारती ।वाग्गीर्वाणी तथा गौश्च भाषा च वचनं तु वै ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
इरा सरस्वती ब्राह्मी भाषा वाणी च शारदा ।गिरा गीश्च गिरांदेवी गीर्देवी भारतीश्वरी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ब्राह्मी गौर्भारती भाषा वाग्वाणी गीः सरस्वती ।मरीचिरङ्गिरा दक्षः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कूटसाक्षी मृषासाक्षी प्रतिभूलग्नकौ समौ ।अर्थिनो वचनं भाषा तत्प्रत्यर्थिन उत्तरम् ॥ १४०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वः खड्गीशः स्वायुयुतो(एव) वज्रस्फिक् मुखमेव हि ।वरुणः सागरश्चैव जगद्भाषा शुचिस्तथा ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पद्मभूः प्राणदो वेधा द्रुघणो नाभिजो विधिः ।वाग्वाणी भारती भाषा गौर्गीर्ब्राह्मी सरस्वती ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अर्थिनो वचनं भाषा स्यात्प्रत्यर्थिन उत्तरम् ।कारणन्त्वभ्यवस्कन्दः प्रत्यवस्कन्द इत्यपि ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भङ्गिर्भङ्गेऽप्याकृतौ च विच्छित्तौ चाथ भाषणे ।भाषा लौकिकवाक्ये चाभियोगवचने गिरि ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
भाषा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वाच्चोचेऽथ नीचनिम्न- कार्त्स्नेषु न्यग्विशेष्यनिघ्नः स्यात् । भारत्यां भाषायां वचने प्रोक्ता स्त्रियां वाक् च ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.5.9
- कोषकल्पतरु समयआचारे शपथे मतौ च समयः सिद्धान्तनिर्देशयोः भाषायां कृतिकारके निगदितः सङ्केतवाची तथा । काले योषिति [40a]नाथ लक्षगृहयोरेकार्थमाजिव्रजे स्यादेकीकरणे च संहतिमतां तद्वत्परात्मन्यपि ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.26.62
- कोषकल्पतरु रासचेट्यां च[87b]रासस्तु रवे च भाषा- सच्छृङ्खलाभीरकखेलयोश्च । कोलाहलेऽथोऽयुजि भाप्रभावे तथा मयूखे च पुमांस्तु माः स्यात् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.31.77
- नानार्थार्णवसंक्षेप समयक्रियाकारे चाजयस्तु ब्रूते निर्देशसम्पदोः । भाषायां च वयं त्वेनं ब्रूमहे सङ्गमे नरि ॥ १८७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1872
- शब्दरत्नावली वाणीफाणिः करम्भे गुडे च वाणी भारतीभाषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.11
- शब्दरत्नावली आख्यातआपातश्च तदात्वे स्यात्पतने पातनेऽपि च । आघ्रातं शिङ्घिते क्रान्ते आख्यातं त्यादिभाषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.81
- शब्दरत्नावली गिर्गात्रं गजाग्रजङ्घादिभागे देहाङ्गयोरपि । गीः स्त्रियामेव भाषायां सरस्वत्यां यशस्यपि । गुरुर्निषेकादिकरे पित्रादौ गीष्पतौ पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.9
- शब्दरत्नावली कासूकासूः शक्त्यायुधे दीप्तौ भाषा विकलवाक्ययोः । गुत्सो हारभिदि स्तम्बे स्तबके ग्रन्थिपर्णयोः ॥ गोसो वोले च प्रत्यूषे चास इक्षुविहङ्गयोः । त्रासो भीतौ मणेर्दोषे दासी झिण्ठीभुजिष्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.3