अङ्गिरस्
aṅgirasपुं · masc.In 10 kośas: 13 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
चित्राङ्गदश्चित्ररथश्चित्रसेनोऽङ्गिराः कलिः ।ऊर्णायुरग्रजः सोम उग्रसेनो हहा हुहुः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।भृगुर्दक्षः प्रचेताश्च वसिष्ठो नारदस्तथा ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोपामुद्रा तु वरदा सा स्त्री कौपा[शा?]तकी मता ।मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वात्स्यायनो मल्लिनागः कणादः कश्यपो मतः ।याज्ञवल्क्यो यज्ञरात्रिर्योगीशो ब्रह्मवित्तमः ॥यास्को निरुक्तकारी स्यात्कृशाश्वो नटसूत्रकृत् ।शालिहोत्रोऽश्विनीजन्मा तद्भेदा अङ्गिरा भृगुः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥
metre not recognisedimpossible sibilant cluster: जरस्शब्दस्यापि
अङ्गिरस्पुंचन्द्रमस्पुंस्थूलशिरस्पुंपुरूरवस्पुंउच्चैःश्रवस्पुंदुर्वासस्पुंपृथुयशस्पुंसुमनस्स्त्रीअप्सरस्स्त्रीओजस्क्लीतेजस्क्लीवर्चस्क्लीशिरस्क्लीयशस्क्लीछन्दस्क्लीस्रोतस्क्लीचेतस्क्लीपयस्क्लीतपस्क्लीअम्भस्क्लीजरस्स्त्रीजरास्त्रीक्षुरपुंखुरपुंबिन्दुपुंइक्षुपुंपायुपुंमणिपुंकीलपुंकेलिपुंबलिपुंनिघपुंसङ्घपुंउद्घपुंउपघ्नपुंओघपुंविघ्नपुंघर्मपुंअर्घपुंवर्णपुं
genderपुंmasc.
सप्तर्षिजः सुराचार्यो गीष्पतिः फल्गुनीभवः ।वाचस्पतिरुतथ्यानुजोऽङ्गिरा बृहतीपतिः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बुधस्तु सौम्यो ज्ञश्चान्द्रिर्गुरुर्जीवो बृहस्पतिः ।वाचस्पतिः सुराचार्यो गीष्पतिर्धिषणोऽङ्गिराः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सप्तर्षीणां तु नामानि मरीचिरत्रिरङ्गिराः ।पुलस्त्यश्च महातेजाः ऋतुः वशिष्ठ नामवान् ॥ ११६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 चि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उपप्लवश्च विकचः शिखावांश्च शिखीत्यपि ।मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।वशिष्ठश्चेति विख्याता इमे सप्तर्षयः क्रमात् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मी गौर्भारती भाषा वाग्वाणी गीः सरस्वती ।मरीचिरङ्गिरा दक्षः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृग्वङ्गिरोऽत्रिजमदग्निवसिष्ठवत्स-वत्सारकाश्यपबृहस्पतिकण्वगर्गाः ।और्वाजगृत्समदगौतमवीतिहव्य-वाधूलकुण्डिनपराशरदेवराताः ॥ २०४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
पराशरव्यासशङ्खलिखितोशनसोऽङ्गिराः ।कात्यायनो याज्ञवलक्यः शातातपबृहस्पती ॥ ९२१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 4 तप (syllable split)
genderपुंmasc.
आदित्याः पितरो विश्वे साध्याश्च वसवोऽपि च ।भृगवोऽङ्गिरसश्चेति स्वर्लोकस्य परिच्छदाः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बृहस्पतावङ्गिरस प्रोक्तवानथ कथ्यते ।अनेहा काल इन्द्रे चाप्यनेधास्त्वग्निवातयोः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsबृहस्पति
अङ्गिरस् as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप वराहश्रेष्ठे नपुंसकं त्वन्ये वराहस्तु पुमान् गिरौ । मेघेऽङ्गिरःसु प्रवरेऽप्यहनि द्वे तु सूकरे ॥ १६११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1611