कर्कट
karkaṭaपुं · masc.In 15 kośas: 20 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः कङ्कस्तु कमनच्छदः ॥ १३३३ ॥लोहपृष्ठो दीर्घपादः कर्कटः स्कन्धमल्लकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलीरः कर्कटः पिङ्गचक्षुः पार्श्वोदरप्रियः ।द्विधागतिः षोडशांह्रिः कुरचिल्लो बहिश्चरः ॥ १३५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहस्रदंष्ट्रः पाठीनः प्रोष्ठी च शफरी स्मृता ।नलमीनश्चिलिचिमः कुलीरः कर्कटो मतः ॥ ६५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशयश्चरसंज्ञोक्ता मृगाजतुलकर्कटा ॥ १०६ ॥
genderपुंmasc.
गोसिंहाजमृगाद्यर्द्धं धनुरन्त्यं चतुष्पदा ।कीटस्तु कर्कटो राशिर्वृश्चिकोऽपि सरीसृपः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृथुरोमा झषो मत्स्यो निलिम्पोण्डभवोम्बुभूः ।कुलीरः कर्कटस्तीक्ष्णमुखो मकर इत्यपि ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुच्यस्तिक्तफलो गुच्छाफलः कतफलश्च सः ।छेदनीयोऽथ कर्काह्वा क्षुद्रधात्री च कर्कटः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यङ्गः प्लवः शिली भेकी वर्षाभ्वी च डुलिर्डुली ।हरिनेत्रः कुलीरः स्यात् कलीरः कर्ककर्कटौ ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संपत्संवदव्यये द्वे मकरः कर्कटोऽयने ।तुलामेषौ तु विषुवत् विशुवद्द्वे नपुंसके ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कर्कटो जलबिल्वः स्यात्पिङ्गचक्षुर्द्विधागतिः ।तिर्यग्यानः कुलीरश्च कुरुचिल्लोऽपि शेगवः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्कटोऽपत्यमार्गश्च जत्रुर्ना भगमस्त्रियाम् ।स्त्रीपुंसयोस्तु करणे गुह्यं प्रजननं च तत् ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीवासः श्रीफलो हृद्यगन्धो मालूरकर्कटौ ।हरीतक्यां जया पथ्या हैमवत्यभयामृता ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशीनामुदयो लग्नं स च मेषो वृषस्तथा ।मिथुनः कर्कटः सिंहः कन्या तुला च वृश्चिकः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कङ्कः स्याल्लोहपृष्ठश्च कर्कटः कमनच्छदः ॥ २४१९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कुलीरः कुलिरश्चैवं कर्कटः कर्कडः पुनः ।करकटस्तथा पिङ्गचक्षुः पार्श्वोदरप्रियः ॥ २४५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मेषो वृषश्च मिथुनं कर्कटः सिंह एव च ।कन्या तुला वृश्चिकश्च धनुर्मकर इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्दः कर्कटशादौ च पङ्कोऽस्त्री दम इत्यपि ।पूरोढिः पत्रसङ्कारो रायभाटीसमाह्वये ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलीरः कुलिरः कर्कः कर्कटो हरिलोचनः ।श्वदः ग्रहः कुटिचरः माषादो जलशूकरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईषदुष्णे कवोष्णः स्यात् कदुष्णः कोष्ण इत्यपि ।खरे जरठो जठरः करटः कर्कटोऽपि च ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderविadj.
उद्दण्डपालनदलद्रेकराजीवकोत्पलाः ।कुलीरः कर्कटः पृष्ठचक्षुः पार्श्वोदरप्रियः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ना तु राशौ चतुर्थे स्यात् क्वचिच्चावयवान्तरे ।आरोह्यायास्तुलायाः स्यात् कर्कशस्तु त्रिषु स्मृतः ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्
कर्कट as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु आरुमरुर्गिरौ स्यादपि धन्वदेशे [50a]खात्रं खनित्रे सलिलाशये च । आरुर्द्रुभेदे नरि पिङ्गले च स्यात्कर्कटे दंष्ट्रिणि च स्त्रियां तु ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.67
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुटीरतदा स्त्रियां कुसीदायी कुटीरस्तु पुमानयम् । क्षुद्रागारे कर्कटे तु द्वे कुम्भीरस्त्वयं द्वयोः ॥ ५४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.543
- शब्दरत्नावली बहुकबन्धको ना भवेदाधौ पुंश्चलीभ्यश्च बन्धकी । बहुको जलखाते स्यात् दात्यूहे कर्कटे रवौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.111
- शब्दरत्नावली विलेशयआश्रये सदसि स्थाने प्रसिद्धे च प्रतिश्रयः । हुताशने विष्णुशङ्खे पाञ्चजन्यः समीरितः ॥ पुंसा कृते तद्विकारे पौरुषेयो भवेत्त्रिषु । पुंसि बृन्दे वधे चापि पुरुषस्य पदान्तरे ॥ प्रावृज्जे त्रिषु नीपे ना प्रावृषेण्यो निगद्यते । लाभे सुरालये हर्षे भवेत्पुंसि फलोदयः ॥ परमात्मनि तीर्थे च विहारे च महालयः । अपवर्गे चाधिपत्ये कान्यकुब्जे महोदयः ॥ शुद्धौ तु कायशोधे स्यान्मार्जनीयो भवेत्पुमान् । बलरामे बुधे पुंसि रौहिणेयो भवेदिवृ ॥ कर्कटे मूषिके सर्गे पुंलिङ्गे स्याद्विलेशयः । युद्धेऽप्यायदुत्तरे स्यात्सम्परायः पुमानयम् ॥ पशुपक्षियुधि द्यूते चाह्वाने च समाह्वयः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.57
- शब्दरत्नावली आरुआरुर्वराहे पुंसि स्यात्तरुभेदे च कर्कटे । इन्द्रः शक्रे योगभेदे सूर्यभेदेऽन्तरात्माने ॥ इन्द्रा फणिज्झके स्त्री स्यादिन्द्रान्यामपि कुत्रचित् । उग्रस्त्रिषूत्कटे पुंसि क्षत्राच्छूद्रासुते शिवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.5
- शब्दरत्नावली जलबिल्वअनुभावः प्रभावे च निश्चये भावबोधके । भवेदभिषवः स्नाने मद्यसन्धानयज्ञयोः ॥ उपप्लवः स्यादुत्पाते विप्लवे च विधुन्तुदे । जलबिल्वः पञ्चगुप्ते कर्कटे जलचत्वरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.37