स्तोक
stokaवि · adj.In 15 kośas: 17 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
स्तोकं क्षुल्लं तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनानि च ॥ १४२६ ॥तनु क्षुद्रं कृशं सूक्ष्मं पुनः श्लक्ष्णं च पेलवम् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्तोकाल्पक्षुल्लकाः सूक्ष्मं श्लक्ष्णं दभ्रं कृशं तनु ॥ ६१ ॥स्त्रियां मात्रा त्रुटिः पुंसि लवलेशकणाणवः ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
सूक्ष्मलेशलवश्लक्ष्णक्षुद्रदभ्रकणाणवः ।किञ्चिन्मात्रतनुस्तोकह्रस्वाल्पत्रुटयः समाः ॥ ६८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूषस्तु बिन्दुः पृषतस्तोकोद्र … धूसरः ।अनावृष्टिरवग्राहो मेघछन्नेऽह्नि दुर्दिनम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्तोकः स्तोक्यश्च हरिते द्विविधोऽपि प्रकीर्तितः ।शूकमुण्डोऽशूकमुण्डो गोधूमः स च वंशजः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पीवपीवरभूरिष्ठपुष्टे स्थूलानि भूरि च ।स्तोकं पत्रमुत्तमल्पं क्षुल्लकं खुल्लकं पुनः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्र (wrong syllable)
genderविadj.
घनारवश्च वापीहः सारङ्गो मेघजीवनः ।वर्षप्रियस्त्रिशंखः स्यात्स्तोको बभ्रुर्हरीतकः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बंहिष्ठं चापि बंहीयो भावे भूमा न च स्त्रियाम् ।स्फेमा च बंहिमा चाथ स्तोकमल्पं कृशं तनु ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सारसः पुष्कराख्यः स्यात्कुरंकरकलक्ष्मणौ ।क्रौञ्चे क्रुङ् चातको बप्पीहः स्तोकः स्यान्नभोऽम्बुपः ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षुल्लस्तोके तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनं तनु ।कृशं सूक्ष्मं तथा क्षुद्रं पेशले श्लक्ष्णमित्यपि ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
संडीनोड्डानकोड्डीना उड्डियानं खगेरिताम् ।स्तोकसङ्घातनिकरव्रातव्यूहसमूहकाः ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विश्वं कृत्स्नं तथाशेषं खण्डेऽर्धं शकलं दलम् ।स्तोकं तुच्छं दभ्रमल्पं मात्रा लेशः कणो लवः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अल्पं तुच्छं तनु स्तोकं क्षुद्रं क्षुल्लं तथा कृशम् ।अणु च तलिनं दभ्रं दश नामानि सन्ति वै ॥ २५९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 च (wrong syllable)
genderविadj.
अल्पे स्तोकक्षुल्लसूक्ष्मं क्षुल्लकञ्च कृशं तनु ।दभ्रं क्षुल्वं क्षुल्वकञ्च स्त्रियां मात्रा त्रूटी कणा ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 5 त्रू (wrong syllable)
genderविadj.
महान् भद्रश्च विपुलपीव्नी तु स्थूलपीवरे ।दभ्रमल्पं कृशं सूक्ष्मं स्तोकं च क्षुल्लकं तनु ॥ १५९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विप्रुट् स्त्री पृषतो बिन्दुः स्तोको द्रप्सः पृषन्न पुम् ।अनावृष्टिरवग्राहो मेघच्छन्नेऽह्नि दुर्दिनम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अल्पं सूक्ष्ममणु स्तोकं दह्रं दहरमर्हकम् ।किञ्चिन्मात्रम्मितं दभ्रं श्लक्ष्णं तनु च पेलवम् ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शोकः[248b]प्रलापे हृदयस्य दौःस्थ्येरोकं तु नौका-क्रयभिद्बिलेषु ।कान्त्यां पुमान्स्यादथ चातके नास्तोकोऽल्पके त्वे[ष] विशेष्यलिङ्गः ॥ २० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
meaningsअल्पक
स्तोक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् तलिनतलिनं विरले स्तोके वाच्यलिङ्गं तथोत्तरे । Amarakośa 3.3.240
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ईषत्अयि प्रश्ने सानुनये सत्ये शीघ्रे तथाञ्जसा । ईषत्किञ्चिन्मनाक् प्रोक्ताः किञ्चनस्तोकवाचकाः ॥ ८८२ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.882
- धरणिकोश तलिन[54] सेवनं सीवनोपास्त्योर्वर्जनं त्यागहिंसयोः । तलिनं विरले स्तोके सदनं भवने जले ॥ Dharaṇikośa 19.1.14
- धरणिकोश मनाक्घिङ् निर्भर्त्सनं निन्दा [च] मनाक् स्यात्स्तोकमन्दयोः । Dharaṇikośa 34.2.1
- कोषकल्पतरु दरम्नवरं केवले प्रोक्तं वरं युक्तं दरं पुनः । स्तोकेऽथ सारं श्रेष्ठे स्याद्विभक्तिप्रतिरूपकम् ॥ ८८ ॥ Koṣakalpataru 5.1.88
- नानार्थार्णवसंक्षेप टुण्डुकटुण्डुकस्तु पुमान् वृक्षभेदे शोणकसंज्ञके । स्तोकार्थे तु पठत्येनं रभसो भेद्यलिङ्गकम् ॥ ८१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.817
- परमानन्दीयनाममाला अणुअंह्रिः पादे तरोर्मूलेऽणुः स्तोकव्रीहिभेदयोः । अब्दो मेघे गिरौ वर्षमुस्तयोर्वास्तवेऽपि च ॥ ११ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.11
- शब्दरत्नावली तलिनजननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः । जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥ जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च । जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥ ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् । जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥ जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके । तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥ तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् । तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥ तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु । त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥ तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् । तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥ तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.56