ध्यान
dhyānaक्ली · neut.In 15 kośas: 15 synonym verses, 20 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
मोहो मौढ्यं चिन्ता ध्यानममर्षः क्रोधसंभवः ॥ ३२० ॥गुणो जिगीषोत्साहवांस्त्रासस्त्वाकस्मिकं भयम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त्सा (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्या (wrong syllable)
genderक्लीneut.
गजजाति-याम-सेनाङ्ग-दण्डहस्ता महाजने वणिजः ।दशरथपुत्रोपाय-ध्यान-कथा-ऽभिनय-रीति-गोचरणाः ॥ १० ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
ध्यानं तु विषये तस्मिन्नेकप्रत्ययसन्ततिः ।समाधि स्त्री तदेवार्थमात्राभासनरूपकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आध्या ध्यानं पुंसि वा स्यादुत्कण्ठोत्कलिके स्त्रियौ ।हृल्लेखा स्याद्रणरणस्तद्वदायल्लकः पुनः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कौसीद्यं मिद्धमालस्यं चिन्तश्चिन्ता च चिन्तिया ।स्त्रियां स्मृतिः पंसनं(?) स्याद्ध्यानं [न] नरि चिन्तना ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपस्पर्शस्त्वाचमनमथ मौनमभाषणम् ।हृदि साक्षात्कृतिर्ध्यानं धारणा चित्तबन्धनम् ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपवासश्चोपवस्तं व्रतं नियमपालनम् ।समाधिर्धारणा ध्यानं प्रणिधानं च चिन्तनम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्वचिद्ध्येये तु चित्तस्य स्थिरबन्धो हि धारणा ।ध्यानं तद्विषये चैकप्रत्ययसन्ततिर्मतम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मोहो मौढ्यं समानार्थः चिन्ता ध्यानं तथैव च ।अमर्षः क्रोधसञ्जातो जिगोषोत्साहवान् गुणः ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आध्या चिन्ता स्मृतिर्ध्यानमाध्यानमपि चिन्तिते ।उत्कण्ठा स्यादुत्कलिका उत्साहोऽध्यवसायवत् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चिन्तायां चिन्तिया ध्यानं धाम नान्तं नपुंसके ।प्रतिचिकीर्षारूपे तु ध्याने मर्ष आमर्षकः ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
प्रणिधानं प्रसंख्यानं ध्यानं सत्त्वं रजस्तमः ।गुणास्तत्त्वं प्रकृत्याद्यमविद्या स्यादहंमतिः ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात् पृथग्दृष्टिरध्यात्मज्ञानं ध्यानं तु चिन्तनम् ।क्लेशोऽविद्यास्मितादिः स्याद्विपाको भवितव्यता ॥ १७७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ध्यानं तु विषये तस्मिन्नेकप्रत्ययसंततिः ।समाधिर्ना तदेवार्थमात्राभासनरूपकम् ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ध्यान as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् योगयोगः सन्नहनोपायध्यानसङ्गतियुक्तिषु ॥ २२ ॥ Amarakośa 3.3.22
- धरणिकोश योगयोगः स्यात्सदुपायसंनहनयोर्भैषज्यसंयोगयो- र्विष्कम्भादिषु योग आत्ममनसोः संनीलतायामपि । संबन्धेऽपि च कार्मणेऽपि च तथा ध्याने च लाभेऽप्यसौ योगः सद्भिरुदीरितोऽथ वपुषः स्थैर्ये प्रयोगेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 3.3.5
- धरणिकोश समाधिसमाधिर्ध्याननीवाकनियमेषु समर्थने । अगाधमतलस्पर्शमगाधं विवरं विदुः ॥ Dharaṇikośa 18.2.14
- कोषकल्पतरु समादधातिसंविभ्यामुत्तरः प्रोक्तः स आकारस्य गोपने । स[187b]माङः स्यात्कृतौ ज्ञान-मौन-नीवाक-सिद्धिषु । ध्यानावधान-निक्षेप-नियमेषु समर्थने ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.72
- कोषकल्पतरु अवधिउपसूर्यकेऽपि तद्वत्स्यादथ काले बिले सीम्नि । अवधानेऽप्यवधिर्ना ध्या[9b]ने नियमे च नीवाके ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.20.76
- कोषकल्पतरु भावनाअर्शोघ्नोऽथ करञ्जशस्त्रकभिदोः स्याद्वृश्चिकाल्यां शत- घ्नी चावृद्धबधूपुरप्रसृमरप्रेष्या त्वसिक्नी ध्वनो(?) । दृष्टौ च व्यस(ध)ने वधेऽप्यभिनये संसूचने सूचना ध्याने लेपन(?)वेदना मतिगता दुःखे तथा भावना ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.99
- नानार्थार्णवसंक्षेप योगरागद्रव्ये च योगस्तु ध्यानयोजनकर्मणि । भेषजे सङ्गतौ प्राप्तौ जवे विस्रब्धघातिनि ॥ १०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.100
- नानार्थार्णवसंक्षेप समाधिक्ली त्वारण्यकसाम्नि स्यात् स्वादोरित्थेत्यृचि स्थिते । समाधिस्तु पुमान् ध्याने नीवाके च समर्थने ॥ १९२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1929
- नानार्थार्णवसंक्षेप पारायणचतुर्मासोपवासे च साकल्यासङ्गयोरपि । अथ पारायणं ध्याने तत्परेऽधीष्ट आश्रये ॥ ३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.34
- परमानन्दीयनाममाला डडः शब्दभर्गयोर्ध्याने ढो ढक्काध्वविशेषयोः । णस्तु निःश्रेयसे स्पष्टे निष्कलेऽपि समर्थितः ॥ २१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.21
- शब्दरत्नावली उत्कारध्यानादूर्ध्वप्रेरणादौ स्यादुत्कारो निकारवत् । निगारोऽभ्यवहारे स्यादुद्गारो वमने स्वने ॥ Śabdaratnāvalī 6.65
- शब्दरत्नावली योगबृद्धिनामौषधेऽपि स्याद् युग्मे हस्तचतुष्टये । योगोऽपूर्वार्थसंप्राप्तौ विष्कम्भादिषु भेषजे । देहस्थैर्यप्रयोगे च सङ्गतिध्यानयुक्तिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.19
- शब्दरत्नावली समाधिसंसिद्धिः स्त्रीमदोग्रायां सिद्धौ च प्रकृतावपि । समाधिर्नियमे ध्याने तथा काव्यगुणान्तरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.36
- शब्दरत्नावली भावनाभावना स्यान्न ना ध्यानपर्यालोचाधिवासने । भुवनं गगणे नीरे पिष्टपे च जनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.66
- शब्दरत्नाकर योगयतिर्यतिनि पुंसि स्यात् कारसंयमयोः स्त्रियाम् । ध्यानसंनहनोपाययुक्तिविस्रब्धघातिषु ॥ १९८३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1983
- शब्दरत्नाकर करणनाट्यभेदेन्द्रियध्यानस्पृष्टाद्युञ्चारणेषु च । गीतके कर्मणि ज्ञाने करणं द्वादशस्वपि ॥ २०७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2072
- त्रिकाण्डशेष योगयोगश्चारेऽपूर्वलाभे सूत्रे विश्रब्धघातिनि । उपाये सङ्गतौ ध्यानौषधसन्नाहयुक्तिषु ॥ ६७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.67
- वैजयन्ती योगययुरश्वेऽश्वमेधाश्वे योगो विस्रब्धघातिनि । प्राप्तौ सन्नहनोपायध्यानसंगतियुक्तिषु ॥ ४८ ॥ Vaijayantī 6.1.48
- वैजयन्ती समाधिस्थापत्येऽधिपतौ तक्ष्णि बृहस्पतिसवी च यः । समाधिर्ध्याननीवाकप्रतिज्ञासु समर्थने ॥ ८१ ॥ Vaijayantī 7.1.81
- वैजयन्ती करणकरणं कारणे काये साधने बवकादिषु । स्पृष्टाद्युच्चारणाभेदध्यानपद्मासनादिषु ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.3.9