स्त्री
strīस्त्री · fem.In 24 kośas: 27 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 40 as a meaning of another word.
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
genderस्त्रीfem.
मृगयाक्षः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ॥ ७३८ ॥दण्डपारुष्यमित्येतद्धेयं व्यसनसप्तकम् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
महेला योषिता च स्त्री तरुणी युवतीत्यपि ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिदबला योषा नारी सीमन्तिनी वधूः ।प्रतीपदर्शिनी वामा वनिता महिला तथा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रामा वामा वामनेत्रा पुरन्ध्री,नारी भीरुर्भामिनी कामिनी च ।योषा योषिद्वासिता वर्णिनी स्त्री,स्यात्सीमन्तिन्यङ्गना सुन्दरी च ॥ ४८१ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
स्त्री वधूटी वधू रामा मत्तकाशिनितम्बिनी ।वरारोहा भोगवती कामिनी वामलोचना ॥ ३४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृगारिमृगराट् सिंहो मृगेन्द्रः केसरी हरी ।नारी स्त्री युवती योषित्कन्या च प्रमदाङ्गना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रामाऽबला महेला स्त्री सीमन्तिन्यपि मेहली ।मेहला मेहिला चापि महिली महिलापि च ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन्तिनी स्त्री वनिता च वामानारी वधूः स्यादपि वर्णिनी च ।योषा च जोषा पुरुषी च योषीदशाऽबला स्यान्महिला महेला ॥ ४ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
करो बलिर्भागधेयी द्वयोर्धर्मादितः पुनः ।शौचाशौचपरिज्ञानममात्यानां मतोपधा ॥मायोपेक्षेन्द्रजालानि क्षुद्रोपाया अमी त्रयः ।मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यात्रामात्रादिकान् शब्दान् स्त्रियां स्त्रीलिङ्गे विद्याज्जानीयादित्यर्थः । इयं यात्रा तीर्थादिगमनम् । इयं मात्राऽक्षरावयवस्तोकं च । इयं भस्त्रा लोहधमनी । इयं दंष्ट्रा दशनविशेषः । इयं वरत्रा त्रिगुणीकृता रज्जुः । वरत्रादीनामापि त्रान्तत्वान्नपुंसकत्वे प्राप्ते । ब्रूमः । त्रप्रत्ययाभावात्तद्व्यवस्थाभावादिति । भावान्तं त्र च । भाववाचकाद्धातोस्त्रप्रत्ययः स्यात् । ईच्च ऊच्च ईदूतौ तावन्ते यस्य तदिदं शब्दरूपमीदूदन्त अन्तःशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते इत्युक्तत्वात् । एकोऽच् यस्य तत् एकाच् एकस्वरमित्यर्थः । ईदूदन्तं यच्चैकाच् स्त्रियां तच्छब्दरूपं भवति । इयं स्त्री योषित् । इयं श्रीर्देवताविशेषः प्रभुशक्तिश्च । इयं भ्रूरक्ष्णोरुपरिरेखा । एकाजिति किम् । सेनानीः । ग्रामणीः । शरदादयोऽपि स्त्रियाम् । इयं शरत् ऋतुविशेषः । इयं दरत् ग्रीवास्थानम् । इयं दृषत् शिला । इयं प्रावृट् जलधरसमयः । चकारः समुच्चयार्थः । एवकारोऽवधारणे ।स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तो गृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकता ।सर्वस्याक्षिनाम्नो जलनाम्नश्चैव मुक्त्वापः ॥ १३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
षट्कं कामो मदो मानो मोहोऽमर्षो रुषापि च ।मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता मुग्धा भामिनी भीरुरङ्गना ।ललना कामिनी योषिद् योषा सीमन्तिनीति च ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्यूतं मांसं परस्त्री च सुराचौर्यपणाङ्गनाः ।पापर्धिरथ वा राज्ञां मृगयाक्षाः स्त्रियः पुनः ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी ललना योषा मुग्धा सीमन्तिनी वधूः ।भामिनी वनिता भीरुरङ्गना वामलोचना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता योषा ललना महिलाबला ।कामिनी भामिनी रामा रमणी च नितम्बिनी ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता वामा योषा योषित् च योषिता ।वधूर्वशा वर्णिनी च महेला महिलाऽबला ॥ ७८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृगयाऽक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्याऽर्थदूषणे ।दण्डपारुस्यं चेत्येतद् धेयं व्यसनसप्तकम् ॥ १२०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्यं (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पौरुषं पौरुषेयं च पुरुषाणां कदम्बके ।मानुष्यकं मनुष्याणामथ स्त्री वनिता वधूः ॥ १०३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ।दण्डपारुष्यमित्येतन्महाव्यसनसप्तकम् ॥ १२७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विवाहो नन्दनो वप्ता पतिः स्त्री संततिः सुतः ।कटीरः कटिरारोहः श्रोणिरासा तु सीवनी ॥ १८२७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
थः स्त्री वासी भयानकः शिली शिरसिजस्तथा ।महाग्रन्थिश्च विख्यातो ग्रन्थिग्राहक एव च ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 न (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
क्रोधः कोपः क्षकारश्च आत्मा स्त्री कामरूपकः ।संहारो नारसिंहोऽथ महातेजो युगान्तकः ।क्षयः संवर्तकः प्रोक्तः सर्वज्ञः क्षेत्रपालकः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वधूर्वामेक्षणा योषिदेकाक्षी स्त्री च कामिनी ॥स्त्रीं॥
genderस्त्रीfem.
स्त्री वधूर्योषिता रामा मण्डयन्ती वधूजनः ।कन्यकाऽलकनन्दा सा दूषिता धर्मकारिणी ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ।दण्डपारुष्यमित्येतन्महाव्यसनसप्तकम् ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिल्ललना योषा वशा सीमन्तिनी वधूः ।वनिता महिला नारी तद्भेदास्तु नितंबिनी ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लग्नाच्च सप्तमे राशौ लिङ्गभेदे च शब्दगे ।स्रुक् स्रुवे शोषणे गत्यामित्यध्यायः समाप्तवान् ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
स्त्री as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् वासितावासिता स्त्रीकरिण्योश्च वार्ता वृत्तौ जनश्रुतौ ॥ ७५ ॥ Amarakośa 3.3.75
- नामलिङ्गानुशासनम् वधूवधूर्जाया स्नुषा स्त्री च सुधा लेपोऽमृतं स्नुही । Amarakośa 3.3.196
- नामलिङ्गानुशासनम् वशावशा स्त्री करिणी च स्यात्दृग्ज्ञाने ज्ञातरि त्रिषु ॥ २१७ ॥ Amarakośa 3.3.217
- धरणिकोश सिन्दूरतिलकासिन्दूरतिलको हस्ती सिन्दूरतिलकाः स्त्रियः । मातुलपुत्रको धूर्तफ[10]ले मातुलकात्मजे ॥ Dharaṇikośa 1.2.64
- धरणिकोश चिरन्तीचिरन्टी तु सुवासिन्यां द्वितीये वयसि स्त्रियाम् । परीष्टिः परिचर्या स्यात्परीष्टिश्च गवेषणा ॥ Dharaṇikośa 10.2.12
- धरणिकोश कान्ताकान्तौ प्रस्तरलोहकौ प्रियधवौ कान्ते प्रियङ्गुस्त्रियौ केतुश्चिह्नपताकयोश्च करणे केतुश्च शेषग्रहे । अन्तो नाश[स]मीपयोर्निगदितः प्रान्ते स्वरूपेऽप्यसौ द[न्तः] [34] सानुनिकुञ्जयोश्च दशने दन्ती स्मृता चौषधिः ॥ Dharaṇikośa 15.1.12
- धरणिकोश वासितवासिता स्त्री करिणी स्याद्वासितं सुरभीकृतम् । ख्याते ध्वाने ज्ञानमात्रे वासितं वस्त्रवेष्टितम् ॥ Dharaṇikośa 15.3.18
- धरणिकोश कामिनीशोभनो ग्रहयोगेऽपि वपनं मुण्डनेऽपि च । कामिनी स्त्री स्वचित्रा?च वाहिनी सिन्धुसेनयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.18
- धरणिकोश रामरामा स्त्री जामदग्न्यश्च रामो रामौ सितासितौ । रामो दाशरथिश्चासौ पशुभेदे हलायुधे ॥ Dharaṇikośa 24.3.3
- धरणिकोश कन्याकन्ये राश्यौषधीभेदौ कन्ये कुमारिकास्त्रियौ । रथ्यो रथस्य वोढा रथ्या रथौघविशिखयोः ॥ Dharaṇikośa 25.2.1
- धरणिकोश भीरुमारौ मरणकन्दर्पौ मारी चण्ड्यां जनक्षये । भीरुः स्त्री कातरो भीरुर्भीरुश्चापि ? शतावरी ॥ Dharaṇikośa 26.2.9
- कोषकल्पतरु वनिताधीमान्गीर्पतिविज्ञयोरथ भवेद्भास्वान् रवौ भासुरे दोह्यायां गवि सुव्रतापि सुखतः सुष्ठुव्रते त्वन्यवत् । वाच्याभं विवृतं स्फुटे च पिटिकाभेदे भवेत्तत्स्त्रियां कान्तायां वनिता स्त्रियामपि पराभा त्वर्थिते सेविते ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.26
- कोषकल्पतरु वासितसूतायां तु भवेत्स्त्रियां च विकृतेऽन्याभं विजातं कृते खण्डे रुग्भिदि वालुकासु सिकता देशेऽस्त्रियां शार्करे । ध्वाने चाङ्गविलेपनेऽथ परवत्त्वामोदिते वासितं स्त्रीभ्योः स्त्री पिशितं पुनश्च पलले मांस्यां स्त्रियां सम्मतम् ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.28
- कोषकल्पतरु प्रमदामत्ते च हर्षे प्रमदः स्त्रियां स्त्री व्यक्ते सिते स्याद्विशदोऽथ वैद्ये । स्याज्जीवदो द्विष्यथ वालिसूनौ स्यादङ्गदो बाहुविभूषणेऽन्त्ये ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.19.30
- कोषकल्पतरु अङ्गनाक्षौरक्रिये द्योरपि तुण्डनं स्यात् खलेरतौ हिण्डनमामनन्ति । स्यादङ्गनं प्राङ्गणयानवाचि स्त्रियां स्त्रियां स्यादथ गन्धनं तु ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.52
- कोषकल्पतरु बालामूर्खे पुमान्वारणवाजिपुच्छे करेऽप्युदीच्ये गदितः स्त्रियां न । वाली तु मेधावपि कर्णभूषा- न्तरेऽथ बाला त्रिपुटास्त्रियोः स्यात् ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.64
- कोषकल्पतरु मालुभवेत्तथासौ परमाणुवाची मालुः स्त्रियां पत्रलतास्त्रियोश्च । ना चोरकाख्यौषधके च शालुः कषायवस्तुन्यपि तादृशः स्यात् ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.78
- नानार्थार्णवसंक्षेप विश्परमात्मनि नाथ स्त्री विज्ज्ञाने ज्ञातरि त्रिषु । ना रौहिणेये विट् तु स्त्रीशण्डयोर्गूढवाचि(नि?नी) ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप वधूऊर्मौ च गृहदारौ च वधूः स्त्रीमात्रभार्ययोः । नवोढयोषास्नुषयोः भार्यायां पूर्वजस्य च ॥ ९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.95
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेनाशते रश्मिषु मे(ध्यो?ष्यो)ऽथ मेनो ना पूर्वपार्थिवे । पृषदश्वाह्वये स्त्री तु मेना नार्यां स्त्रियां पुनः ॥ १०२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1029
- नानार्थार्णवसंक्षेप रामाचारुप्रधानयोश्चापि रामा तु स्त्र्यन्तरे स्त्रियाम् । राकशब्दस्तु पुल्लिँङ्गो ज्ञेय आतपसूर्ययोः ॥ १०९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1099
- नानार्थार्णवसंक्षेप वशाह्रीबेरे क्ली वशा तु स्त्री वन्ध्यायां दुहितर्यपि । स्त्रीमात्रे चेति केषाञ्चिन्मतमन्ये तु मन्वते ॥ ११६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1163
- नानार्थार्णवसंक्षेप वर्णिन्स्त्रीमात्रे स्त्रीविशेषे च हरिद्रायां च वर्णिनी । व्रती व्रतवति त्रि स्याद् द्वे त्वश्वे त्रि तु वन्दिवाक् ॥ १२११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1211
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाशितावलभिन्तु पुरीभेदे कूटागारेऽपि कीर्तिता । वाशिता तु करिण्यां च स्त्रियां चाप्यथ वाणिनी ॥ ८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.83
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्गनात्रिस्त्वनङ्गोऽङ्गरहिते क्ली तु व्योम्नि स्मरे तु ना । अङ्गनाशब्द आख्यातः कल्याणाङ्ग्यां स्त्रिया स्त्रियाम् ॥ ५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.59
- नानार्थार्णवसंक्षेप अबलावसाहीने पुनस्त्रिः स्यादबला नु स्त्रियामियम् । तथा चर्वितताम्बूलरसे भार्याग्रजे तु ना ॥ १२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.123
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रमदाप्रदोषस्तु पुमान् दोषे रात्रे प्रथमयामके । त्रिस्तु प्रकृष्टदोषादौ प्रमदा तु स्त्रिया स्त्रियाम् ॥ ११०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1108
- नानार्थार्णवसंक्षेप वामलोचनास्त्री स्त्रीभेदे त्रि तु बहुव्रीहौ क्ली कर्मधारये । विलेपनीया स्त्रीलिङ्गा चारुभूषणयोषिति ॥ ९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.91
- परमानन्दीयनाममाला कान्ताप्लवे दिगम्बरे कीशः कीलः शङ्क्वग्नितेजसोः । कान्ता स्त्रियां प्रियङ्गौ च काली कीटे नवाम्बुदे ॥ ९७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.97
- परमानन्दीयनाममाला मृगीमोघाथ पटलावृक्षे मोधं निष्फलदीनयोः । मृगो नक्षत्रभेदे स्यात्कुरङ्गेऽथ मृगी स्त्रियाम् ॥ ३३९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.339
- शिवकोष फलिनीपूतना तु शिवामांस्योः फलिनी हलिनी स्त्रियोः । वाणिनी रजनीदार्वीमञ्जिष्टानीलिकासु च ॥ २५९ ॥ Śivakoṣa 16.1.259
- शब्दरत्नावली क्षण्णकक्षण्णकः स्त्रीषु नीचेऽल्पे कुशिको मुनिसर्जयोः । कुषाकुर्वानरेर्केऽऽग्नौ परोत्तापिनि तु त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.54
- शब्दरत्नावली धनिकधनिकः साधुधन्यके धनिषु स्त्रीषु च स्त्रियाम् । धेनुको दैत्यभेदे ना करिण्यां गवि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.90
- शब्दरत्नावली भगभगं स्त्रीज्ञानवैराग्ययोनिमाहात्म्यकीर्तिषु । ऐश्वर्यधर्मकामेषु मोक्षे यत्नेऽथ ना रवौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.13
- शब्दरत्नावली व्यसनवसनं छादने वस्त्रे निवासे चापि कुत्रचित् । वर्द्धनं वृद्धिषुच्छेदे खय्यान्तु वर्द्धनी स्त्रियाम् ॥ व्यञ्जनं स्याद्धिने चिह्ने श्मश्रुण्यवयवेऽपि च । व्यसनन्तु विपत्तौ स्यात्पापे च निष्फलोद्यमे ॥ पानस्त्रीमृगयासङ्गाशुभदैवादिभूषने (?) । वर्त्तनं वर्त्तने पुंसि ह्रस्वे स्त्री पथि पेषणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.71
- शब्दरत्नावली परिग्रहतमोपहो हिमकरे चण्डभानुजिनाग्रिषु । प्रतिग्रहो ग्रहभिदि स्वीकारसैन्यपृष्ठयोः ॥ पतद्ग्रहग्रहणयोर्विधिदावव्यवस्तुनि । परिग्रहः स्त्रीस्वजनादानेषु मूलशापथोः ॥ परीवहो जलोच्छ्वासक्षितिभिद्योग्यवस्तुनीः ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.32
- शब्दरत्नाकर इडाइडेले सर्ग-नाडी-गो-बुध-स्त्री-वाक्ष्वपीरिते । द्यावाभूम्योस्तु रोदस्यौ रोदसी रोदसी तथा ॥ ५ ॥ Śabdaratnākara 4.5
- शब्दरत्नाकर महिषीमरीचिर्ना मुनी रश्मिर्वा स्त्री स्त्री मृगतष्णिका । मोहनं सुरते मद्ये महिषी पशुराट्स्त्रियोः ॥ २१४७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2147
- तन्त्राभिधान डयाम्यजानुस्थितो दण्डो दारुको वत्सलो नरः । डामरी व्याघ्रपादश्च शूली स्त्री डा-र्णकः स्मृतः ॥ ३० ॥ Tantrābhidhāna 6.30
- वैजयन्ती वाशिताविपणिस्तु निषद्यापि वालुकोर्मिश्च वालुका । वडबा स्त्रीविशेषेऽपि वाशिता करिणीस्त्रियोः ॥ २२ ॥ Vaijayantī 7.2.22