रुज्
rujस्त्री · fem.In 15 kośas: 11 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 32 as a meaning of another word.
रोगो रुजा रुगातङ्को मान्द्यं व्याधिरपाटवम् ॥ ४६२ ॥आम आमय आकल्यमुपतापो गदः समाः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री रुग्रुजा चोपतापरोगव्याधिगदामयाः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रोगो रुक् व्याधिराकल्यं गदो मान्द्यमपाटवम् ।आम आमय आतङ्क उपतापो रुजा स्मृता ॥ ६०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अम आमो रुजा रुक् च पीनसः स्यादपीनसः ।प्रतिश्यायः प्रतिश्या च यक्ष्मा जक्ष्मा च कथ्यते ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री ग्लानिरर्त्तिरार्त्तिः स्याद्रुग्रुजा षणपाटवम् ।भयं मान्द्यं च पुंसि स्यादामयोथ महागदः ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आतङ्क-तङ्कावस्त्रीकावम आम-गदामयाः ।श्वयीचिरुपतापश्चामन-रोगौ च रुग्रुजे ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रुग्रुजा व्याधिमान्द्ये चोपतापो गद आमयः ।आम आकल्यमप्युक्तं राजयक्ष्मा क्षयस्तथा ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रुगाऽऽतङ्को रुजा रोगो व्याधिरपाटवं तथा ।आम आमय आकल्यं मान्द्यं तथाऽऽमनं गदः ॥ ७०९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
औषधं भेषजं जायुर्भैषज्यमगदोऽपि च ।उपतापो रुजा रुक् स्त्री रोगव्याध्यामया गदः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्लासो दन्त्य-तालव्यप्रान्तकः कथितो बुधैः ।कफे, व्याधौ रोग-रुजौ रुजाऽप्यामय आमकः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 व्ला (syllables merged)
genderस्त्रीfem.
व्याधिव्याप्यामया माथरोगामा देहमर्दनः ।संतापोऽपाटवं मान्द्यमाकुल्यं रुग्रुजे स्त्रियौ ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अनुज्ञास्पृहयोर्गत्यामुपात्स्मृत्यामुप[210b]द्रवे ।उत्पाते रुजि च प्रादो भेदे विघ्ने प्रधानके ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meanings
रुज् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आतङ्करुक्तापशङ्कास्वातङ्कः स्वल्पेऽपि क्षुल्लकस्त्रिषु ॥ १० ॥ Amarakośa 3.3.10
- नामलिङ्गानुशासनम् गुल्मगुल्मारुक्स्तम्बसेनाश्च जामिः स्वसृकुलस्त्रियोः ॥ १४२ ॥ Amarakośa 3.3.142
- नामलिङ्गानुशासनम् शूलमलोऽस्त्री पापविट्किट्टान्यस्त्री शूलं रुगायुधम् ॥ १९७ ॥ Amarakośa 3.3.197
- कोषकल्पतरु आतङ्क[255b]आतङ्को मुरजनिनादतापशङ्का- रुक्ष्वस्त्री रतिपतिकण्टकेऽप्युदर्कः । संपर्को निधुवनपृक्तिवाचकः स्या- दूहायां पुनरिह संशये वितर्कः ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.7
- कोषकल्पतरु केतुकुमारके देवलके च नाथ केतुः पुमान्केतनरुग्ग्रहेषु । उत्पातलक्ष्मारिषु चाथ सेतुः पुंस्यावलौ स्याद्वरुणेऽपि तद्वत् ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.16
- कोषकल्पतरु सुप्तियमे नरि स्यादथ सुप्तिरुक्ता स्पर्शाज्ञतारुक्स्वपनेऽन्यवत्तु । विश्रम्भघातिन्यथ शीतिरुक्ता- रामे शुभेऽथ त्विषि च स्पृहायाम् ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.61
- कोषकल्पतरु आर्तिवर्तिर्द्वयोर्दीपदशासु वस्त्र- दशासु तन्वा अनुलेपिनीषु । दृगञ्जने भेषजनिर्मितौ स्या- दार्तिर्धनुःकोटिरुजोस्तथार्तिः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.64
- कोषकल्पतरु अंहतिरात्रौ वासनिकेतयोश्च वसतिः स्त्री धातृवाय्वोः पुनः श्रौतेष्वग्निषु चाङ्कतिर्निर्गदितो रुक्त्यागयोस्त्र्यंहतिः । अश्रीदिग्धवयोरुपद्रवहृते स्यान्निर्ऋतिः पुंसि तु स्वाहायां तरणौ घृणौ च चतुरैः प्रोक्तो गभस्तिस्तथा ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.16.30
- कोषकल्पतरु प्रैषमेघध्वनौ स्त्री शतपुष्पिकायां प्रैषो रुजि प्रेषण उन्मितौ च । स्यान्मर्दने प्रेषमुशन्ति तद्व- त्पौषस्तु मासेऽथ रणे महेऽन्त्ये ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.30.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप शीर्णिवल्ल्यां शम्यां तथा शीर्णिस्त्वङ्गे विशरणे रुजि । शुण्डा सलीलहस्तिन्यां मदिराहस्तिहस्तयोः ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.108
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऊषाउत्साहे पुंस्त्रियोरूर्ध्वस्तूपर्यर्थे त्रिषूत्थिते । ऋषिभेदे तु पुंस्यूषा पुनः स्त्री रुजि नप् पुनः ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.108
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षुणसरघायां च ना त्वेष उत्सवेऽथ क्षुणः पुमान् । क्षोमे क्रोधे रुजि त्रिस्तु स्यादुन्मत्तेऽथ कुन्दवाक् ॥ २४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.243
- नानार्थार्णवसंक्षेप गण्डकगण्डको रुजि विद्यायां खड्गे पदचतुष्टये । गञ्जा तु स्त्री सुरागेह आकरेऽन्यस्त्ववोचत ॥ ३३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.330
- नानार्थार्णवसंक्षेप गदकोशेऽपि स्यात् तु पुंस्येष भाण्डागारेऽथ गर्जवाक् । द्वे गजे गर्जने त्वक्ली गर्जा ना तु गदो रुजि ॥ ३३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.331
- नानार्थार्णवसंक्षेप किल्बिषत्रि तु तद्वर्णयुक्ते स्याद् विष्ठायां तु नपुंसकम् । किल्बिषं क्ली पापरुजोर्वेश्यायां किल्बिषी स्त्रियाम् ॥ ४७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.479
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुरण्डअपेतसारे स्तम्बे तु ना कठिञ्जरसंज्ञके । कुरण्डो द्वे झषे ना तु वृद्धिसंज्ञे रुजान्तरे ॥ ५५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.554
- परमानन्दीयनाममाला रुच्रक्षणादित्ययो रीस्तु भ्रमे रूग्रुचिवाञ्छयोः । घृणिरुग्व्यथयोश्चपि रे हूतावव्ययं स्मृतम् ॥ ३७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.37
- शिवकोष वाट्यबलायामपि वाट्यां तु रुग्भृष्टयवपुष्करे । वृष्या तु स्वादुकन्दायां धात्र्यां क्लीबं तु शाद्वले ॥ ३४७ ॥ Śivakoṣa 21.1.347
- शब्दरत्नावली वर्त्तिवार्त्ता वातिङ्गने कृष्यां वृत्तान्ते वर्चनेऽपि च । निःसारारोग्ययोर्वार्तं वर्त्तिर्मल्लीरुजे स्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.52
- शब्दरत्नावली कीलकीला कफोणिघाते स्यात् कीलं रुग्मुष्टिघातयोः । कुलं गोत्रे जनपदे सजातीयगणे गृहे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.8
- शब्दरत्नावली किल्विषउत्प्रेक्षाऽवधारणे स्यात्काव्यालङ्कारभिद्यपि । कल्माषो राक्षसे पुंसि कृष्णे च कृष्णपाण्डरे ॥ कलुषं चाविले पापे किल्विषन्तु रुगागयोः । कुल्माषः काञ्जिकायान्तु यावके रुग्विशेषके ॥ गण्डूषा हस्तिहस्ताग्रे पुंसि वा मुखपूरणे । प्रसृतोन्मितनीरादौ क्लीबलिङ्गञ्च कुत्रचित् ॥ गवाक्षी शक्तवारुण्यां गवाक्षो जालके कपौ । गोरक्षके नागरङ्गे पिच भवेत्पुमान् । जिगीषा स्त्री जयेच्छायां व्यवसायप्रकर्षके ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.19
- शब्दरत्नाकर गदव्यूहे स्तम्बे गदे गुल्मो गदः कृष्णानुजे रुजि । गण्डः कपोले पाषाणे गुहः स्कन्दे गुहा दरी ॥ १९१३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1913
- शब्दरत्नाकर अङ्गजब्रह्मण्यव्यक्तमस्पष्टे त्रिषु स्यात् सौम्यमन्दयोः । अलसोऽथाङ्गजः कामे प्राणादौ तनये रुजि ॥ २०४० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2040
- शब्दरत्नाकर आतङ्कआतङ्को भीतिरुक्तापेष्वामोदो मुत्सुगन्धयोः । श्रोण्यां चारोह आवापो न्यास आवालभूषयोः ॥ २०४८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2048
- शब्दरत्नाकर प्रदरप्रदरा बाणरुग्भङ्गाः प्रतापौ पौरुषातपौ । प्रत्ययः ख्यातिविश्वासशपथज्ञानहेतुषु ॥ २१२६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2126
- त्रिकाण्डशेष अर्बुदअर्बुदो रुजि सङ्ख्यायामामोदो गन्धहर्षयोः । रहस्ये स्यादुपनिषत्समीपसदनेऽपि च ॥ २०३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.203
- वैजयन्ती रुजापुंश्चल्यां मौक्तिके मुक्ता कारासंयमयोर्यतिः । गमने जीवने यात्रा रुजा रुग्भङ्गमृत्यवः ॥ २९ ॥ Vaijayantī 6.2.29
- वैजयन्ती आमअस्त्र आस्रश्च पुंलिंगौ क्लेशे क्ली रुधिरेऽश्रुणि । आद्यो मुख्ये धातृपूर्वेष्वामोऽपक्वेऽपि रुज्यपि ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.5.7
- वैजयन्ती कुष्ठक्रोडं क्ली कर्ष उत्सङ्गे सूकरे ना न नोरसि । औषधे रुजि कुष्ठोऽस्त्री कुञ्जोऽस्त्री गह्वरे हनौ ॥ २३ ॥ Vaijayantī 6.5.23
- वैजयन्ती शूलशुभ्रिर्नार्केऽर्थवत्सौम्ये शूरौ विक्रान्तकुक्कुटौ । शूलोऽस्त्री रुजि शस्त्रे च श्वेतं धवलरूप्ययोः ॥ ९२ ॥ Vaijayantī 6.5.92
- वैजयन्ती आतङ्करुग्भीतितापेष्वातङ्क आशुगोऽर्के शरेऽनिले । तदात्वे पात आपात आकरो निकरे खनौ ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.1.9
- वैजयन्ती प्रदररुग्भङ्गबाणाः प्रदराः श्रेष्ठोक्षाणौ तु पुङ्गवौ । पिशाचौ सत्त्वमार्जारौ पिचण्डः कुक्षिशय्ययोः ॥ ५७ ॥ Vaijayantī 7.1.57