कर्मन्

कर्मन् as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् क्रियाआरम्भो निष्कृतिः शिक्षा पूजनं संप्रधारणम् । उपायः कर्म चेष्टा च चिकित्सा च नव क्रियाः ॥ १५७ ॥ Amarakośa 3.3.157
• धरणिकोश करणकरणं कायकायस्थसाधनेन्द्रियकर्मसु । बन्धे च वालवादौ च करणः शूद्राविशोः सुतः ॥ Dharaṇikośa 14.3.19
• धरणिकोश अत्याहितअत्याहितं महाभीतिः कर्म जीवानपेक्षि च । अन्तर्गतं वदन्त्यार्या मध्यप्राप्तं च विस्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 15.2.82
• धरणिकोश विज्ञानविज्ञानं कर्मणि ज्ञाने प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः । वसनं छादने वस्त्रे रोदनं क्रन्दनेऽश्रुणि ॥ Dharaṇikośa 19.1.12
• धरणिकोश अवदानउपासनं देवसेवा बाणाभ्यास उपासनम् । अवदानमतिवृत्ते कर्मखण्डनयोर्मतम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.78
• धरणिकोश यमयमाः स्युर्यमजध्वाङ्क्षकृतान्ता यमुना यमी । शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः ॥ Dharaṇikośa 24.3.6
• धरणिकोश क्रियाक्रिया कृत्ये चिकित्सायां चेष्टायां कर्म[75]पूजयोः । उपायारम्भशिक्षासु निष्कृतौ संप्रधारणे ॥ Dharaṇikośa 25.3.1
• धरणिकोश पौरुषपौरुषं पुरुषस्योक्तं भावे कर्मणि रेतसि । ऊर्ध्वबाहुद्वयोर्माने पुंसः पौरुषमुच्यते ॥ Dharaṇikośa 30.3.6
• कोषकल्पतरु भूयतेधातुषु द्विपदेषु स्यात्कर्तृभाजि क्रियाफले । आत्मनेपदमाख्यातं परस्मैपदमन्यथा ॥ सत्तायामस्ति भवति विद्यते कर्तरि त्रयम् । भवतक्यस्तकि स्वार्थे भूयते भाव-कर्मणोः ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.4
• कोषकल्पतरु वार्द्धकस्यात्कारकं कर्तरि वाच्यलिङ्गं कर्मादिषूक्तं द्वितयोनमेतत् । स्याद्वार्द्धकं कर्मणि च व्रजे च भावे च वृद्धस्य जघन्यलिङ्गम् ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.48
• कोषकल्पतरु क्रियाकर्मण्युपाये निकृतौ कृतौ च क्रिया त्रयी तु त्रितये त्रिवेद्याम् । बुद्धौ पुरन्ध्र्यामथ वैद्यमाहुः सर्वज्ञरोगप्रतिकारिणोश्च ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.54
• कोषकल्पतरु कर्मफलकर्मणि दैवविपाके कर्मफलं कर्मरङ्गेऽपि । मृत्युफलः किंपाके मृत्युफला स्यात्कदल्यां च ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 6.28.73
• नानार्थार्णवसंक्षेप धीधीस्तु कर्मणि बुद्धौ च धूस्तु यानमुखेऽङ्गुलौ । भारे विकृतगीतौ च गायत्त्राह्वयसामनि ॥ ५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.55
• नानार्थार्णवसंक्षेप शिल्पधने क्षिप्रेऽप्यथो शिल्पं कारुकर्मणि कर्मणि । कर्मान्तराणां निर्माणविज्ञाने शाकटायनः ॥ ६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.64
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्रियाक्रिया स्त्री निष्कृतौ शिक्षाचिकित्सोपायकर्मसु । करणारम्भपूजासु चेष्टायां सम्प्रधारणे ॥ २०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.204
• नानार्थार्णवसंक्षेप कुब्रकुब्रं गृहे कर्मणि च फल्गुसङ्कटयोस्त्रिषु । द्वे गजेऽथास्त्रियां कुष्ठं गन्धद्रव्यौषधान्तरे ॥ २३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.233
• नानार्थार्णवसंक्षेप व्रतक्ली त्वृतौ वत्सरे मासे विष्णावग्नौ धनान्नयोः । भुक्तौ कर्मणि चाथाह विधाने चापि सज्जनः ॥ ११७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1178
• नानार्थार्णवसंक्षेप शमीमुद्गमाषादिसस्यानां बीजकोदयां च कर्मणि(?) । शशस्तु रोमकर्णाख्यमृगे द्वे वा तु भेषजे ॥ १३११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1311
• नानार्थार्णवसंक्षेप शक्तिप्रसिद्धासु प्रभावादिजातासु स्यात् तिसृष्वपि । नैरुक्ताः कर्मणि प्राहुः शस्त्रभेदे तु सा द्विधा ॥ १३२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1323
• नानार्थार्णवसंक्षेप प्रयोगकर्मणा च विधौ चापि प्रयुक्तौ प्रेरणात्मनि । उच्चारितेषु शब्देषु शब्दस्योच्चारणेऽपि च ॥ १४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.140
• नानार्थार्णवसंक्षेप ब्राह्मण्यमत्स्यवेधनयन्त्रे च ब्राह्मण्यं तु द्विजन्मनाम् । समूहे ब्राह्मणानां च जानीयाद्भावकर्मणोः ॥ ५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.59
• नानार्थार्णवसंक्षेप शासनशासनं निग्रहे लेख्ये वेदवाक्येषु कर्मणि । वाङ्नियोगे प्रहरणे शास्त्रे ग्रामे च निष्करे ॥ ७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.78
• नानार्थार्णवसंक्षेप कर्वरकर्वरो नाञ्जलौ देशे पापे च रभसोऽब्रवीत् । द्वयोस्तु रक्षसि व्याघ्रे क्लीबं तु जलकर्मणोः ॥ ३८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.383
• नानार्थार्णवसंक्षेप करणकर्तना कर्तयत्यर्थे स्यादथेदं नपुंसकम् । करणं कारणे काये साधने कर्मणीन्द्रिये ॥ ४११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.411
• नानार्थार्णवसंक्षेप पौरुषप्रोक्षणं तु वधे यज्ञपशोरभ्युक्षणेऽम्भसा । पौरुषं तु नपि प्रोक्तं पुंसः स्याद्भावकर्मणोः ॥ १२१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1216
• नानार्थार्णवसंक्षेप अवदातअवदातं कर्मणि स्यादितिवृत्तेऽवखण्डने । सज्जनस्त्वप्रधानेऽथो अरविन्दं जलेऽम्बुजे ॥ ४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.4
• नानार्थार्णवसंक्षेप मिथुनत्वविद्यादतिविषायां च शकटे तु महानसम् । पाकस्थानेऽप्यथो भावकर्मणोर्मिथुनस्य च ॥ ३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.39
• नानार्थार्णवसंक्षेप अभिषुतकर्मण्यभिषवस्याथो अभिषिक्तपदं द्वयोः । क्षत्त्रियायां समुद्भूते ब्राह्मणाद्व्यभिचारतः ॥ २२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.22
• परमानन्दीयनाममाला क्रियाकोशः पेश्यां वने दिव्ये धनागारे च कुड्मले । क्रिया कर्मणि चेष्टायामारम्भोपाययोरपि ॥ ९४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.94
• परमानन्दीयनाममाला भावभवो रुद्रे च सत्तायां संसारे प्राप्तिजन्मनोः । भावः सत्तास्वभावात्मकर्मचेष्टाशयेष्वथ ॥ ३३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.331
• शब्दरत्नावली विपाकविपाकः पचनस्वेदकर्मादि विसदृक् फले । विवेकः स्यात् पृथग्भावे जलद्रोण्यां विचारणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.141
• शब्दरत्नावली करणकरणं कर्मणि क्षेत्रे हेतौ च साद्वरादिषु । हस्तलेपे नृत्यगीतप्रभेदे साधनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.27
• शब्दरत्नावली प्रतियत्नप्रस्फाटनं ताडने स्यात्सूर्वेऽपि च विकाशने । प्रतिमानं प्रतिच्छायादन्तिदन्तान्तरालयोः ॥ प्रतियत्नस्तु लिप्सोपग्रहसंस्कारकर्मसु । प्रत्यर्थी तु भवच्छत्रौ प्रतिवादिनि वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.117
• शब्दरत्नावली क्रियापुंसि क्लीबन्तु कायं स्यान्मनुष्यतीर्थभिद्यपि । क्रिया कर्मणि पूजायामारम्भे सम्प्रधारणे ॥ उपाये निष्कृतौ शौचे चेष्टायामपि च स्त्रियाम् । कुड्यं विलेपने भित्तौ क्लीबं कौतुहलेऽपि च ॥ कुल्यं सूर्पे कीकशे स्यादामिषे द्रोणभिद्यपि । कुल्या जीवन्तिकौषध्यां प्रणाल्यां सरिति स्त्रियाम् ॥ अमात्ये पुंसि च कुलीद्भवे कुलहिते त्रिषु । कृत्या कर्मणि देवे स्त्री विद्विष्टकार्ययोस्त्रिषु ॥ गयो ना पशुराजर्षिभेदे तीर्थे पुनः स्त्रियाम् । गव्या गोसंहतौ क्लीबं रागद्रव्ये धनुर्गुणे ॥ गोदुग्धादिगोहितयोस्त्रिषु गव्यं निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.11
• शब्दरत्नावली दूत्यभेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् । दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥ दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति । दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥ दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु । दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥ दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः । दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥ धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु । धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥ धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः । नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः । नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥ पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु । पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥ पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.18
• शब्दरत्नावली पौरुषपीयूषममृते सप्तदिवसावधिदुग्धके । पुरुषः सांख्यतत्त्वज्ञे पुन्नागभूरुहात्मनोः । पौरुषं पुरुषस्यैव प्रभावे कर्मभावयोः । ऊर्द्धविस्तृत …मारिषी दक्षमातरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.22
• शब्दरत्नाकर अवदानविरिब्धस्तु स्वरे क्षुब्धो मन्थे नेत्रं मथो गुणे । अवदानं कर्म वृत्तं निर्भर्त्सनमलक्तम् ॥ १७२१ ॥ Śabdaratnākara 3.7.1721
• शब्दरत्नाकर क्रियाकिष्कुर्द्वयोर्वितस्तौ स्यात् सप्रकोष्ठकरे नरि । क्रिया कर्मणि पूजायां करणे संप्रधारणे ॥ १९०४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1904
• शब्दरत्नाकर विधिवीर्यं पराक्रमे शुक्ले वृत्तिर्वर्तनजीवने । विधिर्ब्रह्मणि दैवे च विधाने कर्मकल्पयोः ॥ १९९७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1997
• शब्दरत्नाकर करणनाट्यभेदेन्द्रियध्यानस्पृष्टाद्युञ्चारणेषु च । गीतके कर्मणि ज्ञाने करणं द्वादशस्वपि ॥ २०७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2072
• शब्दरत्नाकर निर्वेशनिगमो निर्णये वेदे पुरे मार्गे वणिक्पथे । कर्म भृत्युपभोगेषु निर्वेशो मूर्च्छनेऽपि च ॥ २१०९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2109
• शब्दरत्नाकर शासनवाङ्नियोगे प्रकरणे लेख्ये नियमकर्मणोः । श्वशुर्यो देवरे स्याले शकुन्तो भासपक्षिणोः ॥ २१७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2175
• शब्दरत्नाकर अवदानअधिवासो निवासे स्याद्गन्धमाल्यादिसंस्कृतौ । अवदानं कर्म वृत्तं खण्डनं गुणकीर्तनम् ॥ २१९३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2193
• त्रिकाण्डशेष अवदानअतिवृत्तेऽवदानं स्यात्कर्मखण्डनयोरपि । अग्रजन्माऽग्रजे विप्रे स्यादन्नं भक्तभुक्तयोः ॥ २२६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.226
• वैजयन्ती हेतुवारिपर्णी च हेतुस्तु कारणे कर्मजन्मनोः । हीरः सर्पे हरे सिंहे हेलिरालिंगने रवौ ॥ ६९ ॥ Vaijayantī 6.1.69
• वैजयन्ती क्रियाक्रिया तु निष्कृतौ शिक्षाचिकित्सोपायकर्मसु । करणारंभपूजासु चेष्टायां संप्रधारणे ॥ ९ ॥ Vaijayantī 6.2.9
• वैजयन्ती भाग्यभाग्यं कर्मण्यन्यजन्मकर्मण्यपि शुभाशुभे । भर्गसी रेतआलोकौ महसी तेजउत्सवौ ॥ २४ ॥ Vaijayantī 6.3.24
• वैजयन्ती करणरतबन्धे नाट्यभेदे गीतके कर्मणीन्द्रिये । कौतुकं विषयाभोगे हस्तसूत्रे कुतूहले ॥ १० ॥ Vaijayantī 7.3.10
• वैजयन्ती शासनशासनं निग्रहे लेख्ये वेदवाक्येषु कर्मणि । वाङ्नियोगे प्रहरणे शास्त्रे ग्रामे च निष्करे ॥ ३५ ॥ Vaijayantī 7.3.35