अब्ज
abjaपुं · masc.In 19 kośas: 32 synonym verses, 14 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकः शशी ।मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरस्तथा ॥ ४७ ॥श्येनो वज्रं मृगश्छागो नन्द्यावर्तो घटोऽपि च ।कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतां ध्वजाः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चन्द्रमाः कुमुदबान्धवो दशश्वेतवाज्यमृतसूस्तिथिप्रणीः ।कौमुदीकुमुदिनीभदक्षजारोहिणीद्विजनिशौषधीपतिः ॥ १०४ ॥जैवातृकोऽब्जश्च कलाशशैणच्छायाभृदिन्दुर्विधुरत्रिदृग्जः ।राजा निशो रत्नकरौ च चन्द्रः सोमोऽमृतश्वेतहिमद्युतिर्ग्लौः ॥ १०५ ॥
रथोद्धता
चन्द्रमस्पुंकुमुदबान्धवपुंदशश्वेतवाजिन्पुंअमृतसूपुंतिथिप्रणीपुंकौमुदीपतिपुंकुमुदिनीपतिपुंभपतिपुंदक्षजापतिपुंरोहिणीपतिपुंद्विजपतिपुंनिशापतिपुंओषधीपतिपुंजैवातृकपुंअब्जपुंकलाभृत्पुंशशभृत्पुंएणभृत्पुंछायाभृत्पुंइन्दुपुंविधुपुंअत्रिदृग्जपुंराजन्पुंनिशाकरपुंरत्नकरपुंचन्द्रपुंसोमपुंअमृतद्युतिपुंश्वेतद्युतिपुंहिमद्युतिपुंग्लौपुं
genderपुंmasc.
यथोत्तरं दशगुणं भवेदेको दशामुतः ।शतं सहस्रमयुतं लक्षप्रयुतकोटयः ॥ ८७३ ॥अर्बुदमब्जं खर्वं च निखर्वं च महाम्बुजम् ।शङ्कुर्वार्धिरन्त्यं मध्यं परार्धं चेति नामतः ॥ ८७४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र्बु (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
हिमांशुश्चन्द्रमाश्चन्द्र इन्दुः कुमुदबान्धवः ॥ १३ ॥विधुः सुधांशुः शुभ्रांशुरोषधीशो निशापतिः ।अब्जो जैवातृकः सोमो ग्लौर्मृगाङ्कः कलानिधिः ॥ १४ ॥द्विजराजः शशधरो नक्षत्रेशः क्षपाकरः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्दुश्चन्द्रश्चन्द्रमा ओषधीशः,सोमो राजा रोहिणीवल्लभोऽब्जः ।ऋक्षेशः स्यादत्रिनेत्रप्रसूतः,प्रालेयांशुः श्वेतरोचिः शशाङ्कः ॥ ४२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
सहस्रपत्त्रं शत्रपत्त्रमम्बुजंकुशेशयं तामरसं सरोरुहम् ।विसप्रसूनं कमलं महोत्पलं,सरोजमब्जं नलिनं च पुष्करम् ॥ ६७९ ॥
वंशस्थम्metre not read in every linenearly upajati 12: pāda 1, syllable 6 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अब्जः कम्बु च कम्बुश्च शङ्खश्चेति निगद्यते ।शुक्तिर्वराटी खर्वश्च चूर्णाद्यं वृषभूषणम् ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अब्जो राजा शशिश्चन्द्रो मृगाङ्करजनीकरः ।रजनीशो यामिनीशः क्षपाकरो निशाकरः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अब्जं खर्वं निखर्वं च महाब्जं शङ्खवारिधी ।अन्त्यं मध्यं परार्द्धं च परार्द्धद्विगुणं परम् ॥ ४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कलाशशैणच्छायानां पर्यायेभ्यो भृदर्थकः ।जैवातृकोऽब्ज इन्दुर्ग्लौर्विधुश्चन्द्रोऽत्रिनेत्रभूः ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लेदा स्नेहात्रेयकोऽत्र्यक्षिजो ग्लौःतुङ्गीशः सोमैणलक्ष्मा शशाङ्कः ।श्वेताश्वोऽब्जः पर्वकृच्छर्वरीकृत् ।विक्रस्रश्च कौमुदीशो विकुस्रः ॥ ५७ ॥
शालिनीmetre not read in every linenearly शालिनी: pāda 2, syllable 4 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रक्तपाम्भःसर्पिणी स्याज्जलूकाव्रणवेधिनी ।मुक्तास्फोटोऽब्धिमण्डूकी शुक्तिरब्जोऽम्बुपोदरः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्री कोटिरर्बुदं त्वस्त्री स्यादब्जं खर्वमन्तिमे ।निखर्वं च महापद्मं शङ्कुर्द्वंद्वेऽथ वारिधिः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अष्टाङ्ग आयुर्वेदः स्यादब्जो धन्वन्तरिः स्मृतः ।वैद्यनाथश्चाथ भवेच्चिकित्सा स्त्री चिकित्सितम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्चा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कच्छो निकुञ्जो रज-भूर्ज-कुञ्ज-व्रजाङ्गजाः शङ्खगतस्तथाब्जः ।ध्वजो नटः कर्वटकुक्कुटाट्टाःकुटारकूटावपि कालकूटः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
अत्रिदृग्जौषधीनाथदशवाजिनिशाकराः ।अब्जोडुपतिकुमुदबान्धवाश्च तिथिप्रणीः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नरादन्यत्र वाच्येऽर्थे कंसः स्यात्पुंनपुंसकः ।अब्जः शङ्खे तथा पद्मः संख्यायां कमलेऽपि च ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
लोकेशो लोकनाथश्च लोककर्ता डभीशुगः ।कवली कन्दरोऽब्जश्च मिठाकी मोदकप्रियः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओषधीशो निशानाथ इन्दुः कुमुदिनीपतिः ।अब्जो राजा चोडुपतिः कलानाथो हिमद्युतिः ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पङ्केरुहं सरसिजमब्जं वारिजमम्बुजम् ।नालीकं पङ्कजाम्भोजे कजं चाह्नि विकासभाक् ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृषभो वारणो वाजी कपिः क्रौञ्चाऽब्जस्वस्तिकाः ।चन्द्रमाः मकराङ्कः श्रीवत्सः खड्गी च सैरिभः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ब्ज (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अर्बुदं दशकोटिश्चाऽब्जं खर्वं दशाब्जकम् ।निखर्वं दशखर्वं वै पुनः सङ्ख्यं महाम्बुजम् ॥ १४५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अब्जमभ्रं वारिवाहो घनो मेघः पयोधरः ।अम्भोधरो व्योमधूमो धूमयोनिर्घनाघनः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रो हिमांशुः शुभ्रांशुः सुधांशुर्मृगलाञ्छनः ।मृगाङ्कश्चन्द्रमा इन्दुरब्जः कुमुदबान्धवः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुक्ता स्फोटः स्त्रियां सूक्तिः शुक्तिश्चापि नखी नखः ।अस्त्रियां कम्बुकम्बोनशङ्खाब्जजलजा अपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अब्जमब्जः पुंसि कञ्जं कमलञ्च कुशेशयम् ।शतपत्रं तामरसं नलं नालीकनालिकम् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 ता (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
बाताममपि बादामं पद्मेब्जोऽदन्त-सन्तषण् ।जलात् पङ्कात् सरसोऽपि परे जन्म-ज-रुट्-रुहा ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.doubtful
नासत्यावाश्विनेयौ तौ नासिक्यौ यज्ञवाहकौ ।अब्जो धन्वन्तरिस्त्वष्टा विश्वकर्मा द्युवर्धकिः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अब्जश्चन्द्रो विधुरमृतगुश्चन्द्रमा ओषधीश-स्तारानाथः सरसिजरिपुः शर्वरीशः शशाङ्कः ।ग्लौरेणाङ्कः शिशिरकिरणो रोहिणीबन्धुरिन्दुःसोमो राजा तुहिनकिरणः श्वेतभानुर्द्विजेन्द्रः ॥ १७६ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderपुंmasc.
एकः पङ्क्तिर्दश शतं सहस्रमयुतं तथा ।नियुतं प्रयुतं कोटिरर्बुदं न्यर्बुदाब्जके ॥ १२६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निहीनास्त्वब्जलारट्टशंभला दोषिणः परे ।तत्र शृंगी शृंगपदे मांसबुद्बुदवान् हयः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शृं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सरसीजं सरसिजं सारसं सरसीरुहम् ।सरोजमब्जमप्पुष्पमरविन्दम्महोत्पलम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तयडा मयडा तद्वदिति स्त्रीक्लीबयोरथ ।पुंक्लीबयोरब्जसंख्ये तद्वत्पद्मोऽब्जसंख्ययोः ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसंख्या
धन्वन्तरौ चाजयस्तु शङ्खेऽमुं क्लीबमभ्यधात् ।नाप्तः स लिङ्गे त्रिषु तु जलसम्भूतवस्तुनि ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पद्मधन्वन्तरी चाऽब्जावण्डजः खगमीनयोः ।निचुलेऽप्यम्बुजोऽजस्तु ब्रह्मविष्णुस्मरेष्वपि ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अब्ज as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु नीरजसहजः शीले पुंसि त्रितये सहजन्मनि प्रोक्तः । नीरजमब्जे कुष्ठे जलजः शङ्खे सरोरुहे क्लीबे ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.7.32
- कोषकल्पतरु भूरिभूरिः पुमान्विष्णुहराब्जभूषु हेम्न्यन्तिमे प्राज्यगतोऽन्यलिङ्गः । गिरिस्तु ना पक्षधराक्षिरुक्षु गुडेरके स्त्री तु स गीर्णिवाची ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.27.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्करखेऽब्जे दिव्यसिधारायां तीर्थभेषजभेदयोः । पटहे मुरवे त्वन्ये पुमांस्त्वौर्वे च मारुते ॥ ११९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1192
- परमानन्दीयनाममाला केशकल्यं मद्ये प्रभातेऽपि सावधाने निरामये । केशोऽब्जे वरुणे वाले काशः स्यात्तृणरोगयोः ॥ ९२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.92
- शिवकोष विटवटो वराटे न्यग्रोधे यष्टी क्लीतकपद्मयोः । रिष्टः कुष्टे फेनिले च विटोऽब्जे लवणे रिमे ॥ १२२ ॥ Śivakoṣa 8.1.122
- त्रिकाण्डशेष पुण्डरीकचामरे ग्रन्थभेदे च विस्तरेऽपि प्रकीर्णकम् । सितच्छत्राब्जयोः पुण्डरीकं पुंसि तु दिग्गजे ॥ ३२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.32
- त्रिकाण्डशेष कुमुदस्त्री गभ्भार्यां क्लीबमब्जे दिङ्नागे कुमुदः कपौ । पुष्पे क्लीबं भ्रमौकुन्दः क्षोदो रजसि पेषणे ॥ २०५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.205
- त्रिकाण्डशेष पद्मयन्त्रणाबन्धयोश्चाऽथ पञ्चमः स्वरसङ्ख्ययोः । पद्मोऽस्त्री बिन्दुजालेऽब्जे व्यूहे सङ्ख्यान्तरे निधौ ॥ २९९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.299
- वैजयन्ती पद्मपद्मोऽस्त्र्यब्जेष्टकायां क्ली संख्यायां गजबिंदुषु । ना तु नागे निधौ व्यूहे पंकोऽस्त्री कर्दमैनसोः ॥ ४८ ॥ Vaijayantī 6.5.48
- वैजयन्ती नलिनीचापे तृणत्वे तृणता दारिद्येऽपि च दुर्गतिः । पद्माकरेऽब्जे नलिनी स्वास्थ्ये नाशे च निर्वृतिः ॥ १० ॥ Vaijayantī 7.2.10
- वैजयन्ती कुरीरकुरीरं ग्राम्यधर्मेऽब्जे कुन्नानं कुण्डशिक्ययोः । कैतवं कपटे द्यूते कृपीटमुदरे जले ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.3.8
- वैजयन्ती पुष्करखेऽब्जे दिव्यसिधारायां तीर्थभेषजभेदयोः । ब्राह्मण्यं ब्राह्मणत्वे स्याद्विप्रौघे विप्रकर्मणि ॥ २५ ॥ Vaijayantī 7.3.25
- वैजयन्ती कमलरक्ताब्जेऽब्जेऽप्सु च श्रीस्तु कमला कमलो मृगः । अक्ली कोल्यां क्रोष्टुकोल्यां कर्कन्धूः स्त्री तु संयुगे ॥ २७ ॥ Vaijayantī 7.5.27
- वैजयन्ती नालीकनिधनोऽस्त्री कुले नाशे निस्त्रिंशः क्रूरखड्गयोः । नालीकमब्जे बाणे ना निशान्तं गृहशान्तयोः ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 7.5.51
- वैजयन्ती शारदशरत्पक्वादिशालीनौ प्रत्यग्रोऽब्जञ्च शारदः । गंभार्यां कट्फले श्रीपर्ण्यग्निमन्थाब्जयोर्नपुम् ॥ ८६ ॥ Vaijayantī 7.5.86
- वैजयन्ती धन्वन्तरिअग्न्युत्पातौ धूमकेतू धन्वन्तरिरिनाब्जयोः । पर्परीकौ वह्निभक्ष्यौ शौर्योद्योगौ पराक्रमौ ॥ २५ ॥ Vaijayantī 8.1.25