चक्षुष्य
cakṣuṣyaवि · adj.In 15 kośas: 21 synonym verses, 9 as a nānārtha head word.
चक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ॥ ४४८ ॥निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः ।क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderविadj.
चक्षुष्यः सुभगो ज्ञेयो वल्लभो दयितः प्रियः ।गेहेनर्दी गेहेशूरः पिण्डीशरश्च कथ्यते ॥ ३६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
ताप्यं हेमाह्वयं तारमाक्षिकं स्यादथाञ्जनम् ।नादेयं यामुनं कृष्णं चक्षुष्यं वारिसम्भवम् ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मयूरतुत्थं नीलाश्म मथान्यद्रयकं पुनः ।खर्परी खर्परीतुत्थं चक्षुष्यं रसकं पुनः ॥ ५८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्याच्चक्षुष्यस्तु सुभगः स्यात्प्रणाय्यस्त्वसम्मतः ।स्वस्थानस्थः परान्द्वेष्टि यः सगोष्ठश्च उच्यते ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रपौण्डरीकं पुण्ड्रं च पुण्डर्यं पुण्डरीयकम् ।श्रीपुष्पं च सुपुष्पं च चक्षुष्यं साधुनाम च ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भार्याटिकः स्त्रीजितः स्याच्चक्षुष्यस्तु सुदर्शनः ।सुभगो वल्लभो रुच्यो दयितः प्रिय इत्यपि ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं सत्पुष्पं सानुमानकम् ।जतूकायां तु जतुका जतुकृच्चक्रवर्तनी ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चक्षुष्योऽक्षिगतो ---------- सुभगो बलिमांसलौ ।निर्दिग्धोपचितावंसलः क्षामः कृशदुर्बलौ ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
सुभगे सुन्दरः शाली चक्षुष्यश्चटुलोऽपि च ।वैरङ्गिको विमोदी च विरागार्हे विरागवान् ॥ ६७४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रम्ये तु शुभगं स्वादु चक्षुष्यं मञ्जु मञ्जुलम् ।पालटं(?) साधु रुचिरं सुषमं वल्गु भासुरम् ॥ ६८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
पौण्डरीकं पुण्डरीकं पुण्डरी पुण्डरीयकम् ।प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं पौण्डर्यं तालपुष्पकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आसीन उपविष्टे स्यात् चक्षुष्यः प्रियदर्शने ।विदग्धे नागरोऽणुकः शिथिले प्रश्लथः श्लथः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 णु (wrong syllable)
genderविadj.
मधुच्छदो ध्रुवावृक्षो ग्रन्थिलोऽथ विषाणिनि ।अजावृक्षो मेषशृङ्गश्चक्षुष्यो बहुशृङ्गकः ॥ ४७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वरिवसिते परिवस्यितमुपासितमुपचरितपरिचरिते ।चक्षुष्यसुभगशोभनसाधुमनोज्ञाभिरामरमणीयाः ॥ १५८० ॥
उद्गीतिःmetre not read in every line
genderविadj.
मनःस्मयो मनोज्ञः स्थाच्चक्षुष्यः प्रियदर्शनः ।लडहं भद्रकं न्युङ्खं लगडं चारुबन्धुरः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुराष्ट्रचीनचक्षुष्या हरिमन्थार्धरूपकौ ।कृष्णे प्रवरवासन्तौ हरिमन्थजशिंबिकौ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिण्डिर्ना पिष्टधानादिचूर्णे गौडी तु मर्मरा ।उलुंबं बुंबिका बुंबी चक्षुष्याः सक्तवः कणाः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चक्षुष्यः सुभगः कान्तो दयितो वल्लभः प्रियः ।गेहेनर्दी गृहेशूरः पिण्डीशूरो गृहे प्रभुः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यज्ञियं यज्ञकर्मार्हे चक्षुष्यं चक्षुषे हितम् ।तत्तद्गात्रभवे दन्त्यं हस्त्यमोष्ठ्यमितीदृशाः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तपस्या तपसां चर्या तपस्यो मासि फाल्गुने ।चक्षुष्या शुभगा प्रोक्ता चक्षुष्यमञ्जनादिकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्य (wrong syllable)
meaningsअञ्जनादिक
त्रय्यां स्वतन्त्रे गणिकासु दास्यांस्त्रियामथो केतकवाचके ना ।चक्षुष्य उ[42a]क्तोऽपि च पुण्डरीक-द्रुमे कुलत्थेऽथ भगे द्वयोनम् ॥ ७८ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 4 उ (wrong syllable)
रसाञ्जने नेत्रहितेऽन्यवत्स्या-द्दन्त्यां विशल्याऽग्निशिखागुडूच्योः ।एलागता चाथ यशस्यभिख्यातथाभिधाने छविवाचिका च ॥ ७९ ॥
उपजातिः
doubtful
चक्षुष्यः सुभगे त्रिः स्यात् तथा स्याच्चक्षुषो हिते ।ना पुनः पीतमुद्गे च सक्तुष्वपि तथापरे ॥ ७१७ ॥
अनुष्टुप्
अस्त्री स्त्री वनकुलत्थे चाम्पेयो नागकेसरे ।किञ्जत्के चम्पके पुंसि सुवर्णे पुन्नपुंसकम् ॥ ३५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
meaningsवनकुलत्थ
doubtful
औचित्यं न द्वयोः साम्ये उचितत्वे च सत्यके ।कषायः पुंसि निर्यासे रसभेदे विलेपने ॥अङ्गरागेऽप्यस्त्रियान्तु सुरभौ लोहिते त्रिषु ।कुलायः पक्षिवासायां स्थानमात्रे च पुंस्ययम् ॥क्षेत्रियेऽसाध्यरोगे स्यात्परदाररते पुमान् ।क्लीबं परचिकित्सायां तया क्षेत्रोद्भवे तृणे ॥गाङ्गेयः पुंसि भीष्मे स्यात्क्लीबं स्वर्गे कशेरुके ।चक्षुष्यं पुण्डरीकाक्षाख्यपादये केतकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
कुलत्थिकासुभगयोः स्त्रियाभक्षिहिते त्रिषु ।चाम्पेयश्चम्बकस्वर्णकिञ्जल्ककेशरेषु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable)
meaningsअक्षिहित
doubtful
चैत्यमायतने बुद्धबिम्बोद्देशकवृक्षयोः ।चक्षुष्यं सुभगे चक्षुर्हिते स्त्रीकेतकेऽपि च ॥ ३१२ ॥
अनुष्टुप्