अङ्गना
aṅganāस्त्री · fem.In 17 kośas: 19 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
genderस्त्रीfem.
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ॥ ३ ॥पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ।करिण्योऽभ्रमुकपिलापिङ्गलानुपमाः क्रमात् ॥ ४ ॥ताम्रकर्णी शुभ्रदन्ती चाङ्गना चाञ्जनावती ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 भ्र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
विशेषास्त्वङ्गना भीरुः कामिनी वामलोचना ।प्रमदा मानिनी कान्ता ललना च नितम्बिनी ॥ ३ ॥सुन्दरी रमणी रामा कोपना सैव भामिनी ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रामा वामा वामनेत्रा पुरन्ध्री,नारी भीरुर्भामिनी कामिनी च ।योषा योषिद्वासिता वर्णिनी स्त्री,स्यात्सीमन्तिन्यङ्गना सुन्दरी च ॥ ४८१ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
मृगारिमृगराट् सिंहो मृगेन्द्रः केसरी हरी ।नारी स्त्री युवती योषित्कन्या च प्रमदाङ्गना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रमणी कामिनी कान्ता कोपना मत्तकाशिनी ।अङ्गना ललना भीरुर्भामिनी युवतिश्चरी ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तद्विशेषा स्वनामानुरूपार्था भीरुरङ्गना ।कामिनी मानिनी कान्ता ललना वामलोचना ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता मुग्धा भामिनी भीरुरङ्गना ।ललना कामिनी योषिद् योषा सीमन्तिनीति च ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्यूतं मांसं परस्त्री च सुराचौर्यपणाङ्गनाः ।पापर्धिरथ वा राज्ञां मृगयाक्षाः स्त्रियः पुनः ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी ललना योषा मुग्धा सीमन्तिनी वधूः ।भामिनी वनिता भीरुरङ्गना वामलोचना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अङ्गना मानिनी योषिद्वर्णिनी वामलोचना ।बाला सीमन्तिनी भीरुः सुन्दरी युवती वशा ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन्तिनी च सामान्यस्त्रीवाचकाः प्रदर्शिताः ।अङ्गना ललना कान्ता रामा भीरुः नितम्बिनी ॥ ७८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
क्रीडावती च रामा स्यात् रमणी चापि कथ्यते ।क्रीडन्ती ललना प्रोक्ता सुन्दराऽवयवाऽङ्गना ॥ ७८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ताम्रकर्णी-शुभ्रदन्ती चाङ्गना चाञ्जनावती ।मध्येदिशो रूपदिशं विदिशञ्च विदिक् स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन्तिनी महेला च प्रतीपदर्शिनीत्यपि ।नारीविशेषो भीरूः स्यादङ्गना वामलोचना ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
करिण्योऽभ्रमुकपिलापिङ्गलानुपमाः क्रमात् ।ताम्रपर्णी शुभ्रदन्ती चाङ्गना चाञ्जनावती ॥ १५८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 भ्र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अङ्गना योषिदबला नारी वामा नितम्बिनी ।प्रतीपदर्शिनी योषा कामिनी वामलोचना ॥ १०३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विशेषाः कामिनीकान्ताभीरुबिम्बाधराङ्गनाः ॥ १३६ ॥
genderस्त्रीfem.
प्रतीपदर्शिनी वामा प्रमदा भीरुरंगना ।अबला भामिनी कान्ता कामिनी वामलोचना ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
जीवनं जीवने तोये जीवनी चौषधी स्मृता ।अङ्गनं प्राङ्गणे गत्यामङ्गना कामिनी स्मृता ॥
अनुष्टुप्
meaningsकामिनी
क्षौरक्रिये द्योरपि तुण्डनं स्यात्खलेरतौ हिण्डनमामनन्ति ।स्यादङ्गनं प्राङ्गणयानवाचिस्त्रियां स्त्रियां स्यादथ गन्धनं तु ॥ ५२ ॥
उपजातिः
meaningsस्त्री
त्रिस्त्वनङ्गोऽङ्गरहिते क्ली तु व्योम्नि स्मरे तु ना ।अङ्गनाशब्द आख्यातः कल्याणाङ्ग्यां स्त्रिया स्त्रियाम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
असनो वृक्षभेदे स्यादसनं क्षेपणेऽपि च ।अङ्गनाऽपि च कामिन्यां क्लीबं प्राङ्गनयानयोः ॥
अनुष्टुप्
meaningsकामिनी
अङ्गना as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वधूवधूर्नवोढयोषायां स्नुषाभार्याङ्गनासु च । दधि क्षीरोद्भवं वस्तु तारे दधि च वासके ॥ Dharaṇikośa 18.2.3
- कोषकल्पतरु शृधुस्पृक्काशठीसारिविकाङ्गनासु शृधुः पुमान्स्याद्धियि चापि पायौ । Koṣakalpataru 6.20.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप वराङ्गनासा भवेत् पत्रपाश्यायामथापि स्याद्वराङ्गना । मुख्यायामङ्गनायां च तालीसंज्ञमहाद्रुमे ॥ ४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.48
- शब्दरत्नावली त्रिगर्तात्रिगर्ता स्याद्घुर्घुरिका कामुकाङ्गनयोरपि । तृणता स्यात्तृणत्वेऽपि स्त्रियामेव शरासने ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.106