कुलीन
kulīnaवि · adj.In 17 kośas: 21 synonym verses, 16 as a meaning of another word.
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
genderविadj.
आजानेयः कुलीनः स्यात्तत्तद्देशास्तु सैन्धवाः ॥ १२३४ ॥वनायुजाः पारसीकाः काम्बोजा बाल्हिकादयः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
genderपुंmasc.
परीक्षकः कारणिको गृह्यः पक्ष उदाहृतः ।अभिजातः कुलीनः स्यात्कुचरः कुटिलाशयः ॥ ३८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आजानेयाः कुलीनाः स्युः पारसीका वनायुजाः ।काम्बोजा वाह्लिकाः प्रोक्ताः सैन्धवाः सिन्धुपारजाः ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुकरो मकुरश्चैवं मङ्कुरश्च समास्त्रयः ।कुलीनकौल्यकौलेया महाकुलमहाकूलौ ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 कू (wrong syllable)
genderविadj.
प्रख्यातनप्तृकश्चापि बीज्यः कुल्यः कुलोद्भवः ।महाकुलः सभ्य आर्यः कुलीनः कुलसम्मतः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनजे तु कुलीनः स्यादुरकेऽपि निगूढकः ।माषो बली बीजवरः कामार्थश्च पुरीषिणः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वंश्यः कौलेयकः कौलः कुलीनो वीज्य - गोत्रजौ ।महाकुलीनस्तु महाकुलो माहाकुलीनवत् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुशद्वीपे कुलीनः स्यात्कुसारनिधिरिष्यते ।कौशिकः कङ्कटीकः स्यात्कणादवसतिः स्मृतः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आजानेयः कुलीनस्तु सैन्धवः सिन्धुदेशजः ।पारसीकास्तु वानायुजाः काम्बोजा अथ वाह्लिकाः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
[67] प्रख्यातवप्तृकः कुल्योऽभिजातमहाकुले ।कौलेयकः कुलीनोऽपि जात्योऽऽमुष्यायणः पुनः ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
अजानेयः कुलीनः स्यात्पारसीकः प्रकीर्तितः ।तेन हीनकुलाः किञ्चित्पश्चिमोत्तरदेशजाः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाकुलः कुलीनश्च कुल्यः कौलेयकस्तथा ।अभिजातश्च जात्यश्च स्यादेवमभिजः पुनः ॥ ७८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
राजवीजी राजवंश्यो द्वितयं राजवंशजे ।महाकूलश्च कुलजः कुलीनश्च महाकुलः ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आजानेयस्त्वजानेयः कुलीनो जात्य एव च ।वाताश्विरपि पञ्चैते प्रकृष्टचतुरङ्गमे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवलोके देवविशा देवविद्वाऽभिजातके ।जात्याभिजौ कुलीनश्च कुल्यकौलेयकौ समौ ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दे (wrong syllable)
genderविadj.
अन्ववायोऽन्वयो वंशः संतानोऽभिजनः कुलम् ।गोत्रं च संततिर्जात्यः कुलीनश्च महाकुलः ॥ ११६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आजानेयाः कुलीनाः स्युः पारसीकादयश्च ते ।पारसीकादिसंज्ञास्तु पारसीकादिदेशजाः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आर्यः कौलेयको जात्यः कुलीनः कुलजोऽभिजः ।जगत्त्रसचरप्राणमिषदिंगच्च जंगमम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुलीन as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) जात्यअवश्यभृशयोर्वाढं दायादस्तुक्सपिण्डयोः । कुलीनश्रेष्ठयोर्जात्यं कोटिरुत्कर्षसंख्ययोः ॥ ८३६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.836
- धरणिकोश अभिजातप्रतिक्षिप्तं प्रहिते च प्रतिक्षिप्तं निराकृते । अभिजातः कुलीने स्यान्न्याय्यपण्डितयोरपि ॥ Dharaṇikośa 15.2.80
- कोषकल्पतरु अभिजातउदास्थितः स्यात्प्रणिधौ चरेऽपि दौवारिकेऽध्यक्षनरेऽपि शस्तः । न्याय्ये कुलीनेऽप्यभिजात आप्ते स्थितौ द्युवृक्षे त्वपि पारिजातः ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.17.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप जात्यजाल्मो नीचे च निर्बुद्धौ स्तब्धेऽनालोच्यकारिणि । जात्यो मुख्ये कुलीने च चारौ ज्यायस्तु पूर्वजे ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुल्यरसभेदे कटोश्चापि कषायस्य च मिश्रणात् । जाते तद्वति तु त्रि स्यात् कुलीनेऽपि नृभूम्नि तु ॥ २३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.239
- नानार्थार्णवसंक्षेप सज्जनसज्जनस्तु पुमान् साधौ कुलीने भेद्यलिङ्गकम् । क्लीबं तु रभसो ब्रूत उपरक्षणघट्टयोः ॥ १९१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1914
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभिजातअभिजातः कुलीने च न्याय्यपण्डितयोरपि । अभिनीतः संस्कृते च न्याय्ये चामर्षवत्यपि ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप कौलेयककौलेयकः शुनि द्वे स्यात् कुलीने त्रिर्द्वयोः पुनः । कौलटेयः कौलटेरः पर्या(ये?यौ) बन्धकीसुते ॥ १९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.196
- परमानन्दीयनाममाला अभिजातसाफल्यत्यागयोश्चाप्यवष्टम्भो हा[14]टके मतः । संरम्भारम्भयोः स्तम्भेऽभिजातो शकुलीनयोः ॥ ४० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.40
- शब्दरत्नावली कौणेयकअदूरप्रेरिताक्षे च दाम्भिके कुटिको भवेत् । कुलीनो सारमेये च पुंसि कौणेयको मतः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.166
- शब्दरत्नावली अभिजातअथावसितमृद्ध स्याज्ज्ञातेऽवसानगे त्रिषु । अर्थपतिर्धनाधीशे भवेन्नरपतौ पुमान् ॥ अवदातो विशुद्धे स्यात्सिते गौरेऽन्यलिङ्गकम् । अवगीतन्तु दृष्टे स्यान्निर्वादे गर्हितेऽपि च ॥ अन्तर्गतं विस्मृते स्यान्मध्यप्राप्तेऽभिधेयवत् । अङ्गारितं स्यात्पलाशकलिकोद्गमदग्धयोः ॥ अपावृतं स्वतन्त्रे स्यात् पिहितेऽप्यभिधेयवत् । अत्याहितं गुरुभये जीवानपेक्षिकर्मसु ॥ अभिनीतः संस्कृते स्यादमर्षिन्याय्ययोस्त्रिषु । अभिजातः पण्डिते स्यात् त्रिषु न्याय्यकुलीनयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.153
- शब्दरत्नावली सज्जनसज्जनं क्लीबलिङ्गं स्यादुपरक्षणघट्टयोः । कुलीने वाच्यलिङ्गं स्यात्कल्पनायामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.92
- त्रिकाण्डशेष कौलेयककुलीने चाथ कनकं धुस्तूरे नागकेशरे । चम्पके किंशुके हेम्नि कृषकौ फालकर्षकौ ॥ ११ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.11
- वैजयन्ती आर्यअन्यौ विभिन्नासदृशावार्यः साधुकुलीनयोः । आद्यमादिभवे भक्ष्येऽप्युत्पत्तिरहितेऽप्यृजुः ॥ २ ॥ Vaijayantī 6.4.2
- वैजयन्ती जात्यज्यायान् ज्येष्ठश्चाग्रजन्मन्यतिवृद्धातिशस्तयोः । जात्यःश्रेष्ठे कुलीने च डिंभो बालिशबालयोः ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.4.7
- वैजयन्ती अभिजातअभिजातः कुलीने च न्याय्यपण्डितयोरपि । अभिनीतः सुयुक्ते स्यादमर्षवति संस्कृते ॥ १ ॥ Vaijayantī 8.4.1