अयन
ayanaक्ली · neut.In 14 kośas: 21 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
शरद्घनात्ययोऽयनं शिशिराद्यैस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पदव्येकपदी पद्या पद्धतिर्वर्त्म वर्तनी ।अयनं सरणिर्मार्गोऽध्वा पन्था निगमः सृतिः ॥ ९८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
अयनम्वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः ।सरणिः पद्धतिः पद्या वर्तन्येकपदीति च ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अध्वा पन्थाः पद्धतिरेकपदी वर्त्म वर्तनी सरणिः ।अयनं पदवी मार्गः पद्या च निगद्यते निगमः ॥ २६० ॥
आर्या
genderक्लीneut.
आकूतं स्यादभिप्रायो व्याकूतिर्भङ्गिरुच्यते ।स्थण्डिलं संस्कृता भूमिरयनं स्थानमुच्यते ॥ ७६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पक्षद्वयेन मास स्यात् ऋतुर्मासद्वयेन च ।ऋतुत्रयेणायनः स्यादयनद्वयेन वत्सरः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अयनं वर्त्तनं वर्त्म क्लीबे स्याच्छरणिर्द्वयोः ।अथाचारो वहो माथोऽपथं क्लीबेऽपथोऽपि वा ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुंस्युत्कोच उपाचारोदाहार आमिषं द्वयोः ।ग्राह्यं प्रदानमयनमुपादानं च ढौकनम् ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शिशिराद्यैश्च ऋतुभिरयनं स्यात्स्त्रिभिश्च षण् ।अयने द्वे गतिरुदग्दक्षिणार्कस्य वत्सरः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्के दक्षिणमयनं मकरे तूत्तरमथांशकैः प्राक्चेत् ।संक्रमणं तरणेः स्याच्चलसंक्रम ईरितस्तर्हि ॥ १११ ॥
आर्याmetre not read in every line
genderक्लीneut.
सरणिर्वर्त्मनि-वीथ्यौ शरणिः स्त्री चायनं वर्त्म ।अतिपन्थाश्च सुपन्थाः सत्पथ एते पुमांसः स्युः ॥ ५६ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
ऋतुभिश्च त्रिभिश्चैकमयनं परिकीर्तितम् ।अयने द्वे भवेद्वर्षं वत्सरो हायनः समाः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तमिस्रमन्धतमसं भूछाया तामसं रजः ।क्षणः पलं घटी यामदिनमासर्तवोऽयनम् ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अयनं सरणिः पथ्या रथ्या वीथी च संचरः ।उक्षा गौर्वृषभोऽनड्वान्भद्रः शार्करशर्करौ ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मेघकालः क्षरी प्रावृट् वरिषास्तु घनात्ययः ।शरत् चैवाऽयनं ज्ञेयं शिशिराद्यैस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अयनं चेति नामानि मार्गस्य संभवन्ति वै ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
वर्तन्येकपदी वाटः सरणिर्वत्म वर्तनम् ।अयनं माच-माथौ च विवधो वीवधोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उत्तरं दक्षिणं यानमुष्णांशोरयने उभे ।चैत्रादयः फाल्गुनान्ता मासा द्वादश वत्सराः ॥ २४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ वर्त्मायनं पन्था मार्गोऽध्वा पदवी सृतिः ।सरणिः पद्धतिः पद्या वर्तन्येकपदीति च ॥ ४०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दिश्युत्तरस्या[12b]मपि दक्षिणस्यांरवेर्गतौ वर्त्मनि चायनं स्यात् ।सांग्रामिके संनहने हयादि-यागेऽपि सन्तो यजनं वदन्ति ॥ १० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 र (wrong syllable)
अयनं निलये मार्गे सूर्योदग्दक्षिणागतौ ।स्यात् सांवत्सरिकाद्येषु सत्राख्यक्रतुकर्मसु ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
एषां प्रयोगभेदे च गतिमात्रे च दृश्यते ।अम्बरं वाससि व्योम्नि सुगन्धिद्रव्यकान्तरे ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अयनं पथि चण्डांशोर्दक्षिणोदग्रगतो गतौ ।अञ्जना वानरीभेदे ज्येष्ठीदिग्गजयोः पुमान् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
अभिख्या त्विड्यशोनामस्वयनं नरके पथि ।सूर्योदग्दक्षिणे यानेऽप्यलीकं त्वप्रियानृते ॥ २०४१ ॥
अनुष्टुप्
अयनं निलये मार्गे सूर्योदग्दक्षिणागतौ ।अंशुकं केवले वस्त्रे सूक्ष्मवस्त्रोत्तरीययोः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
अयन as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप रसायनमिथुनत्वं रते चाथ कालशेये रसायनम् । रसस्याप्ययने दीर्घजीवित्वकरभेषजे ॥ ४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.40