समा
samāस्त्री · fem.In 17 kośas: 24 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
स संपर्यनूद्भ्यो वर्षं हायनोऽब्दं समाः शरत् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नू (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
संवत्सरो वत्सरोऽब्दो हायनोऽस्त्री शरत्समाः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हायनाब्दशरद्वर्षसंवत्सरसमाः समाः ।निदाघः कथ्यते ग्रीष्मो वर्षाः प्रावृट् तपात्ययः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वर्षाब्दहायनशरः संवत्सरः समा स्मृतः ।
genderस्त्रीfem.
शरदापि स्त्रियां भूम्नि समा वत्सः पुमानयम् ।पुंसि वा वरिषं वर्षं स्त्रियां भूम्नि समा अपि ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वा बहुत्वे त्वप्सरसः सिकताः सुमनः समाः ।गायत्र्युष्णिक्प्रभृतयश्छन्दोभेदास्तथाष्टकाः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जलौका झिरुका टीका त्रिकादूषा कृपा समा ।धूका च ध्रुवकानीका पादुका च पताकया ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
संवत्सरो वत्सर-काल-पर्व-युगांशकाः शारदमासमासौ ।अब्दोऽत्र वर्षं च न हायनः स्त्रीसमाः स्त्रियां भूम्नि च वा शरदः स्त्री ॥ ९७ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
genderस्त्रीfem.
यमला वेगिनी प्रोक्ता परिणामवती समा ।रोगराजो राजयक्ष्मा यक्ष्मा जक्ष्मा च यक्ष्मवत् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उमा रुमा वमीर्भ्रमिः कृमिः क्षुमोपमा समाः ।जयाभया हलिप्रिया क्रिया क्षिया सह ज्यया ॥ ६२ ॥
पञ्चचामरम्
genderस्त्रीfem.
साकं सार्धं समा सत्रा समं सह समाभिधाः ।प्रशान्समत्वे विस्तारे प्रतान्मान्द्ये पुनः[239a]शनैः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderअindecl.
विषसञ्ज्ञाः पुंसि भवन्ति । हालाहलः कालकूटः ब्रह्मपुत्रः । विषं नपुंसकम् । इदं विषं सर्पशरीरजं च । तिथिशब्दो वा विभाषया स्त्रीलिङ्गे भवति पुंल्लिङ्गश्च । यथा इयं तिथिः । अयं तिथिः । अतिथिशब्दः पुंसि भवति । अयमतिथिरभ्यागतः । शकृदित्यादिनीतरप्रकृतौ नपुंसके भवन्ति । इदं शकृत्पुरीषम् । नीतं घृतम् । शोणितं रुधिरम् ।मुक्त्वा दिनाहनी दिवसनामानि पुंसि स्त्रियां त्विडुडुताराः ।पाणियुगः पुंस्युक्तः स्त्रियां समाश्चैव वर्षाश्च ॥ ४१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
ऋतुभिश्च त्रिभिश्चैकमयनं परिकीर्तितम् ।अयने द्वे भवेद्वर्षं वत्सरो हायनः समाः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
संवत्संवत्सरौ तुल्यौ भूम्न्येव समाः स्त्रियाम् ।अब्दं शरद्भवेत्पैत्रमहोरात्रं तु मासतः ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कर्मिणी पूर्वमीमांसा गहना मोहिनी समा ।वेदान्तशास्त्रे वैद्यं स्यादकर्ता च स्वमोहिनी ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तद्धनुः शीतलः प्रोक्तस्तच्छङ्खश्च विलासकः ।तत्पत्नी तु रती रामा लोलुपा रञ्जनी समा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कालो दिष्टोऽप्यनेहापि समयः सम इत्यपि ।घस्रो दिनः समा वारोऽहः क्लीबे तिथिरित्यपि ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तथाऽनुवत्सरोऽब्दं च हायनः परिवत्सरः ।उद्वत्सरः समाः वत्सः संवत् च कथ्यते बुधैः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
संवत्सरो हायनोऽस्त्री वत्सरः शरदा शरत् ।अब्दो वर्षञ्च वरिषं समाः स्त्री संवदित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वरिषः शारदोपेता शरत् संवदनव्ययम् ।अव्ययं च, समा स्त्रीत्वे वा बहुत्वे च तद्भिदि ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चान्द्रः सौरः सावनश्च नाक्षत्रश्च चतुष्टये ।मासौ चैत्रादिकौ द्वौ द्वावृतुरेते तु षट् समाः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
समाः स्त्रियः शरत्स्त्री स्यादस्त्रियौ वर्षहायनौ ।संवत्सरो वत्सरोऽब्दः कृताद्यं तु चतुर्युगम् ॥ २५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
{लिङ्गादिसङ्ग्रहेऽनुक्तममरेणाऽभिदध्महे ।}स्त्रियामाजिर्दरज्जातिः पूरुभाद्राः समाः शरत् ।सिकताद्या बहुत्वेऽपि विंशत्याद्येकवागपि ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वत्सवायव्यसौर्याश्च वर्षोऽस्त्री स्त्री शरत् समाः ।कृतं सत्ययुगं सौम्यं त्रेताग्नेयी विसर्जिका ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
समा वर्षं समं तुल्यं समं साधु समं सदृक् ।क्षमा तितिक्षा योग्ये च क्षमं शक्ते हिते क्षमम् ॥
अनुष्टुप्
meaningsवर्ष
समा तु वर्षे वृषणे तु सीमास्त्री ब्रह्मशक्तावपि फञ्जिकायाम् ।ब्राह्मी च शाकेऽपि गिरां च देव्यांघाटे स्थितौ क्षेत्रकचेलयोश्च ।क्षुमातसीनालिकयोश्च नाम्निपरत्विषि स्यादथ कान्तिकीर्त्त्योः ॥ ७७ ॥
उपजातिःtwo metres in one verse
meaningsवर्ष
सर्वशब्दस्य पर्यायः सर्वनामसु सा त्वियम् ।स्त्री समा वत्सरे केचित् स्त्रीभूम्न्यर्थेऽत्र मन्वते ॥ १४४२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवत्सर
शुष्मं वीर्ये रवौ पुंसि समा स्याद्वत्सरे स्त्रियाम् ।साधुसर्वसमानेषु समं स्याद्वाच्यलिङ्गकम् ॥
अनुष्टुप्
meaningsवत्सर
समा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु आजिवक्त्रानताङ्गे त्रिषु कुब्जमाहु- र्वृक्षप्रभेदे निगदन्ति पुंसि । आजिः समोर्वीक्षणसंगरेषु राजिस्तु रेखाततिवाचिका स्त्री । लाजास्तु भृष्टेष्वपि शा[268a]लिषु स्युः पुंभूम्नि चार्द्रेष्वपि तन्दुलेषु ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.7.26
- वैजयन्ती समसमा स्त्री वत्सरे साधुसर्वतुल्येषु वाच्यवत् । परमार्थेऽर्थवत्सत्यं षण्डः शपथतथ्ययोः ॥ ९५ ॥ Vaijayantī 6.5.95