कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कठोर

kaṭhoraवि · adj.

In 14 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1387 · p. 53
निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥
अनुष्टुप्
निष्ठुरविकक्खटविक्रूरविपरुषविकर्कशविखरविदृढविकठोरविकठिनविजरठविकोमलविमृदुलविमृदुविसोमालविसुकुमारविअकर्कशवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.76
खक्खटं कठिनं क्रूरं कठोरं निष्ठुरं दृढम् ।जरठं मूर्तिमन्मूर्तं प्रवृद्धं प्रौढमेधितम् ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
खक्खटविकठिनविक्रूरविकठोरविनिष्ठुरविदृढविजरठविमूर्तिमत्विमूर्तविप्रवृद्धविप्रौढविएधितवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.342 · p. 40
कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।उच्यते बहुलः स्थूलः पीनः पीवा च पीवरः ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
कठोरविकठिनविक्रूरविकक्खटविकर्कशविदृढविबहुलविस्थूलविपीनविपीवन्विपीवरवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.165 · p. 73
स्पार्शनः स्पर्शनः स्पर्शस्त्वङ्मयः स चतुर्विधः ।उष्णः शीतः कठोरश्च मृदुस्तद्वत्त्वमी त्रिषु ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
स्पार्शनपुंस्पर्शनपुंस्पर्शपुंउष्णविशीतविकठोरविमृदुवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.166 · p. 73
क्रूरः खरः कठोरः कर्क्कशमस्त्री कठो जरठः ।कक्खट-खक्खट-परुषा निष्ठुर-कठिनौ च कर्करोऽप्यत्र ॥ १६६ ॥
उद्गीतिः
क्रूरविखरविकठोरविकर्क्कशपुंक्लीकठविजरठविकक्खटविखक्खटविपरुषविनिष्ठुरविकठिनविकर्करवि
genderविadj.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 155 · p. 75
कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
कठोरविकठिनविस्तब्धविकर्कशविपरुषविदृढविअश्लीलविकाहलविफल्गुविकोमलविमृदुविपेशलवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.280 · p. 87
कठोरकठिनौ तुल्यौ दृढे ननु खरः समः ।कोमलं मृदुलं तुल्यं सोमालसुकुमारके ॥ २८० ॥
अनुष्टुप्
कठोरविकठिनविदृढविखरविकोमलविमृदुलविसोमालविसुकुमारवि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.700 · p. 118
प्रवृद्धं मूर्तिमन्मूर्तं कठोरं निष्ठुरं तथा ।नवे त्वभिनवो नव्यो नवीनो नूत्ननूतनो ॥ ७०० ॥
अनुष्टुप्
प्रवृद्धविमूर्तिमत्विमूर्तविकठोरविनिष्ठुरविअभिनवविनव्यविनवीनविनूत्नविनूतनवि
genderविadj.
शब्दचन्द्रिका Śabdacandrikā · वामनभट्टबाण स्वर्गादिलोकपालाधिकारः प्रथमस्सर्गः Śabdacandrikā 1.14 · p. 35
मणिकर्णोऽस्य तनये नलकूबर इत्यपि ।ईशानः पार्वतीकान्तः कठोरस्त्रिपुरान्तकः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
मणिकर्णपुंनलकूबरपुंईशानपुंपार्वतीकान्तपुंकठोरपुंत्रिपुरान्तकपुं
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.94 · p. 43
बृहद्विशालं विस्तीर्णं महच्च विपुलं पृथु ।कठोरः कठिनो रूक्षो निष्ठुरः कर्कशः खरः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
बृहत्विविशालविविस्तीर्णविमहत्विविपुलविपृथुविकठोरविकठिनविरूक्षविनिष्ठुरविकर्कशविखरवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2520 · p. 408
कठोरः कठिनो मूर्तं मूर्तिमत् परुषस्तथा ।जठरो जरठश्चैव जरढश्च खरः पुनः ॥ २५२० ॥
अनुष्टुप्
कठोरविकठिनविमूर्तविमूर्तिमत्विपरुषविजठरविजरठविजरढविखरवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.32 · p. 165
अतिरिक्तः समधिके दृढसन्धौ तु संहतः ।कठोरं कठिनं दृटं कक्खटं जरठं दृढम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 दृ (wrong syllable)
अतिरिक्तविसंहतविकठोरविकठिनविदृढविकक्खटविजरठवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1627 · p. 196
कर्कशे तु घनक्रूरकठोरदृढनिष्ठुराः ।जरठः कठिनो नूत्नो नूतनोऽभिनवो नवः ॥ १६२७ ॥
अनुष्टुप्
कर्कशविघनविक्रूरविकठोरविदृढविनिष्ठुरविजरठविकठिनविनूत्नविनूतनविअभिनवविनववि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गुणाध्यायः Vaijayantī 5.3.5 · p. 196
कठोरनिष्ठुरक्रूरदृढदारुणकक्खटाः ।खरश्च सुकुमारे तु कोमलो मृदुलो मृदुः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
कठोरविनिष्ठुरविक्रूरविदृढविदारुणविकक्खटविखरविकोमलविमृदुलविमृदुवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.65 · p. 327
नन्दितरौ धनदे च कुबेरोऽथो नकुले द्युपतौ द्युपगोपे ।कोटिरमाहुरथो कठिने स्यात्पूर्णगतश्च परत्र कठोरः ॥ ६५ ॥
दोधकम्
meaningsकठिनपूर्ण

कठोर as a meaning in nānārtha verses