कठिन

कठिन as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् जठरजठरः कठिनेऽपि स्यादधस्तादपि चाधरः । Amarakośa 3.3.356
• नामलिङ्गानुशासनम् क्रूरस्वादुप्रियौ च मधुरौ क्रूरौ कठिननिर्दयौ । Amarakośa 3.3.359
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) जठरनिदानमवसानेऽपि स्वामिन्यपि भवेदिनः । जठरः कठिनेऽप्युक्तः प्राज्ञैः परिणतेऽपि च ॥ ८२५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.825
• धरणिकोश जरठकमठः कच्छपे प्रोक्तः शल्लकीभाण्डभेदयोः । जरठः कठिने ख्यातो जरठी पाण्डुका च गौः ॥ Dharaṇikośa 11.2.6
• धरणिकोश निषधसंनिधिः [52] संनिधाने स्यात्प्रत्यक्षे संनिधिः स्मृतः । निषधः कठिने देशे तद्राजे पर्वतान्तरे ॥ Dharaṇikośa 18.2.13
• धरणिकोश जठरपिठरौ दन्तिकाग्रन्थौ जठरौ कठिनोदरौ । प्रकारौ भेदसादृश्यौ आकाराविङ्गिताकृती ॥ Dharaṇikośa 26.1.14
• धरणिकोश स्थिरतरिः स्यान्नावि भाण्डे च दीपादिस्थितिहेतुके । स्थिरा भूः सालपर्णी च स्थिरौ कठिननिश्चलौ ॥ Dharaṇikośa 26.2.3
• धरणिकोश क्रूरचीरं च व्रतिनां वस्त्रं चीरमापीडरेखयोः । क्रूरं भयंकरं ज्ञेयं क्रूरौ कठिननिर्दयौ ॥ Dharaṇikośa 26.2.12
• कोषकल्पतरु क्रूरद्वारं पुनर्निर्गमनेऽभ्युपाये पूरोऽम्बुवृद्धौ व्रणशोधने च । खाद्यान्तरे स्त्री, कठिने तु घोरे क्रूरो नृशंसेऽपि च वाच्यलिङ्गः ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.17
• कोषकल्पतरु कठोरनन्दितरौ धनदे च कुबेरो ऽथो नकुले द्युपतौ द्युपगोपे । कोटिरमाहुरथो कठिने स्यात् पूर्णगतश्च परत्र कठोरः ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.65
• कोषकल्पतरु कर्कशस्यात्कर्कशोऽस्त्री कठिने दयोने क्रूरे दृढे च त्रिषु पुंसि चेक्षौ । कम्पिल्लके कासकमर्दकेऽथ गिरीश उक्तो धिषणे शिवे च ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.23
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्रूरकूपसाधौ त्रि तु क्रूरो नृशंसे कठिनोष्णयोः । क्रुद्धे दरिद्रे घोरे च गुणमात्रे तु पुंस्ययम् ॥ २५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.259
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्रूरउष्णे च कठिने च स्यात् पूगवृक्षे स्त्रियां तु सा । बदरीकण्टकार्योः क्ली त्वस्थ्नि कूर्मस्तु कच्छपे ॥ २६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.260
• नानार्थार्णवसंक्षेप घनविस्तारे कठिने तु त्रिर्विपुले मूर्तसान्द्रयोः । कफस्थगन्धयुक्ते च क्ली तु वाद्यान्तरे मुखे ॥ ३८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.383
• नानार्थार्णवसंक्षेप वृत्तअतीताधीतकठिनवर्तुलेषु वृतेऽथ नप् । वृन्तं तरूणां प्रसवबन्धने चूचुकेऽथ ना ॥ १२८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1280
• नानार्थार्णवसंक्षेप जठरजठरः कठिने जीर्णे कुक्षौ च ज्वलितं पुनः । दीप्ते च ज्वलिते चाथ डिङ्गरो क्षेप्यगङ्गरौ ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.23
• नानार्थार्णवसंक्षेप कर्कशकठिने प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसप्रिये । ना तु खड्गे तथान्ये च काम्पिल्याख्यमहीरुहे ॥ ३२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.323
• नानार्थार्णवसंक्षेप कक्खटकूर्मास्थनि तु ना क्ली तु भिक्षापात्रेऽथ कक्खटम् । कठिने त्रिः कक्खटी तु शुक्लधातुसमाख्यके ॥ ३९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.393
• नानार्थार्णवसंक्षेप जठरजठरं तूदरे न स्त्री त्रिर्बद्धे कठिनेऽपि च । जनित्रं तु नपि प्रोक्तं सामभेदेषु केषुचित् ॥ ७८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.780
• नानार्थार्णवसंक्षेप निषधकठिनेऽथ निषादो ना सप्तानां कुत्रचित् स्वरे । स्वराणां द्वे तु मर्त्यानां जातिभेदे तथा विदुः ॥ १०२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1022
• शब्दरत्नावली कूर्चबन्धनेऽपि च शोभायां करिण्याञ्च कचा स्त्रियाम् । काचो मनौ च शिक्ये च नेत्ररुग्मृत्तिकाभिदोः ॥ काञ्चीनगरभेदे च स्त्री कटिमेखलासु च । कूर्चमस्त्री भ्रुवोरन्तः कठिन श्मश्ककैतवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.3
• शब्दरत्नावली जरठअम्बष्ठा यूथिका केशी पाठाम्ललीनिकासु च । कमठः कच्छपे वंशे क्लीबं भाण्डविशेषके ॥ कनिष्टाङ्गुलिभेदेऽतियुवात्यल्पानुजेषु ना । जरठः कठिने पाण्डौ जीर्णे तु वाच्यलिङ्गकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.10
• शब्दरत्नावली मूर्तमौक्तिके तु भवेन्मुक्ता मूर्तिः काठिन्यदेहयोः । मूर्तं त्रिषु स्यात्कठिनमूर्छने मूर्तिमत्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.39
• शब्दरत्नावली निषधनिषधः राजभेदे स्यात् शैले कठिन-देशयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.30
• शब्दरत्नावली क्रूरऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7
• शब्दरत्नावली वज्रवज्रोऽस्त्री कुलिशे हीरे कठिनेऽपि च कुत्रचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.42
• शब्दरत्नावली कर्करकच्छुरा स्त्री शूकशिम्ब्यां शटीदुष्पर्शयोरपि । कवरी स्त्री भवान्यां ना धक्षः पापौषधीषु च (?) ॥ कर्मारः पुंसि वंशे स्याज्जातिभेदेऽपि कीर्त्तितः । कर्करो दर्पणे स्त्री तु मृद्भाण्डे कठिने त्रिषु ॥ कडारः पिङ्गले भृत्ये दानमानविधावपि । कलत्रं नृपातदुर्गस्थानेऽपि श्रौणिभार्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.61
• शब्दरत्नावली निष्ठुरनिकारः स्यात्तिरस्कारे धान्योत्क्षेपणकेऽपि च । निष्ठुरं निर्भरे सारे निर्लज्जे कठिनेऽन्यवत् ॥ प्रवरं गोत्रसन्तत्योः क्लीबं श्रेष्ठेऽभिधेयवत् । प्रखरो वाजिसन्नाहकुक्कुराश्वतरेषु ना ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.81
• शब्दरत्नावली रूक्षरूक्षमप्रेम्णि कठिने रक्षा जतुनि रक्षणे । लक्षं व्याजे शरव्ये च लक्षसंख्यान्तरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.13
• शब्दरत्नाकर घनमुद्गरेऽयोघने मेघे घनः कर्पूरभूरुहे । स एव संहते सान्द्रे संघाते कठिने त्रिषु ॥ १९१४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1914
• शब्दरत्नाकर जरठजगती भुवने भूमौ लताच्छन्दोविशेषयोः । अगलो मोदके मद्ये जरठः कठिनेऽपि च ॥ २०९१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2091
• त्रिकाण्डशेष झूणिजेतरीन्द्रेऽर्जुने जिष्णुर्झूणिः कठिनपूगयोः । तरुणः कुब्जपुष्पेऽपि त्राणं रक्षितरक्षयोः ॥ १२८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.128
• त्रिकाण्डशेष मूर्तमूर्तं स्यात्त्रिषु मूर्च्छाले कठिने मूर्तिमत्यपि । मतिरिच्छाप्थथ यतिः पाठच्छेदे मुनौ पुमान् ॥ १७८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.178
• त्रिकाण्डशेष क्रूरकारे पीडा बन्धशाले क्रूरौ कठिनभीषणौ । जम्बुद्वीपसहाकन्याः कुमार्योऽथास्ववारके ॥ ३३७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.337
• वैजयन्ती क्रूरकटुस्तिक्ताप्रियाकार्यसुरभ्यूषणमत्सरे । क्रूरो भयंकरे क्रुद्धे नृशंसे कठिनोष्णयोः ॥ ४ ॥ Vaijayantī 6.4.4
• वैजयन्ती घनघनाः कठिनसंघातमेघकाठिन्यमुद्गराः । चित्रा सुभद्रा तारा च चित्रमालेख्यमिश्रयोः ॥ ३० ॥ Vaijayantī 6.5.30
• वैजयन्ती निषधद्वार्यापीडे क्वाथरसे निर्यूहो नागदन्तके । निषधोऽद्रौ देशभेदे कठिने तस्य राजनि ॥ ३८ ॥ Vaijayantī 7.1.38
• वैजयन्ती जरठजरठः कठिने जीर्णे तलिनो विरलाल्पयोः । पशुः कालेऽपि निश्शृंगो नरोऽश्मश्रुश्च तूपरौ ॥ १२ ॥ Vaijayantī 7.4.12