कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

अयस्

ayasक्ली · neut.

In 18 kośas: 15 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 20 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.158 · p. 40
लोहं कालायसं शस्त्रं पिण्डं पारशवं घनम् ॥ १०३७ ॥गिरिसारं शिलासारं तीक्ष्णकृष्णामिषे अयः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वैश्यवर्गः Amarakośa 2.9.98
लोहोऽस्त्री शस्त्रकं तीक्ष्णं पिण्डं कालायसायसी ।अश्मसारोऽथ मण्डूरं सिंहाणमपि तन्मले ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.171 · p. 21
गिरिसारमश्मसारं लोहं कालायसं तथा शस्त्रम् ।तीक्ष्णमयः पारशवं कवयः कथयन्त्यभिन्नार्थम् ॥ १७१ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर षष्ठोपदेशः Bālaprabodhikā 6.104 · p. 75
सौख्यं सुखं शर्मशातमयः शुभफलो विधिः ।संपल्लक्ष्मीश्च संपत्तिर्विपत्तिर्विपदापदौ ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.66 · p. 14
अयः कालायसं… शस्त्राख्यमिषमायसम् ।धीवरं भीमकं लोहं लोहकालदृढानि च ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.560 · p. 194
आयसं निशितं तीव्रं लोहं खरं? च मुण्डनम् ।अयश्चीनोद्भवं धीनं धीवरं कृष्णमामिषम् ॥ ५६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ख (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शैलवर्गः Koṣakalpataru 2.2.68 · p. 132
लोहोऽस्त्री गिरिसारं स्याच्छिलासारमयो घनम् ।शस्त्रं पिण्डं पारशवं तीक्ष्णं कालायसं तथा ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.21 · p. 10
वङ्गं सीसं च योगेष्टं त्रपु स्यान्मुखभूषणम् ।अयः कृष्णायसं लोहं तीक्ष्णं कालायसं मतम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 170 · p. 82
प्रस्तरोपलपाषाणदृषद्धातुः शिला घनः ।तत्र जातमयो लोहं शातकुम्भं नयेत्परम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.317 · p. 44
शस्त्रं पिण्डं शिलासारं गिरिसारमयोऽपि च ।तीक्ष्णकृष्णामिषे पारशवं तत्किट्टके पुनः ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.544 · p. 95
कालायसमयश्चाश्मसारश्चायसि संस्मृतम् ।अयोमयो(ले?) तु मण्डूरं सिंहाणं सिंहणं तथा ॥ ५४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त भूमिभानुः Pañcatattvaprakāśa 2.248 · p. 17
हेमरुक्पित्तलं रीतिः लोहोऽयस्तीक्ष्णमायसम् ।सूतो रसः शम्भुशुक्रं पारदो रसराजकः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1792 · p. 293
कालायसं तथाऽयश्च कृष्णामिषं च भूतले ।नामान्येतानि लोहस्य कथयन्ति हि कोविदाः ॥ १७९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 मि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वैश्यवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.7.189 · p. 150
अस्त्रियौ लौहलोहौ च पिण्डं तीक्ष्नञ्च शास्त्रकम् ।कालायसायसी क्लीबे स्यादश्मसार इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शैलाध्यायः Vaijayantī 3.2.33 · p. 43
अयः कृष्णायसं चीनं शस्त्राख्व्यं विषमायुधम् ।धीवरं धीमकं लोहं लौहकालदृढानि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नपुंसकलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.10 · p. 34
कालायसे सुवर्णे च स्यादाज्यं तु घृते युधि ।श्रीवेष्टाह्वयनिर्यासे स्तोत्रेषु च चतुर्ष्वपि ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.6 · p. 43
अगुरुण्ययसो गुन्द्रे शरस्य मकरे त्वसोः ।पिण्डारे त्ववटोः पाणेर्बर्हिष्ठे मुस्तकेऽप्यपम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.7 · p. 43
धूल्यश्वयोरश्वकन्दे पर्पटे मरिचेऽयसः ।सर्पस्य सीसके नागकेसरे द्विपसर्पयोः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पर्यायसंयोगन्यायप्रदर्शनाध्यायः Vaijayantī 8.6.16 · p. 282
अगरुण्ययसो गुन्द्रे शरस्य मकरे त्वसेः ।शुभस्य फेनिले पुंसि कार्पासे वाससो नरः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पर्यायसंयोगन्यायप्रदर्शनाध्यायः Vaijayantī 8.6.17 · p. 282
धूल्यश्वयोरश्वकन्दे पर्पटे मरिचेऽयसः ।इत्यादीन्यन्यनामानि बोद्धव्यान्यन्यवस्तुषु ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्

अयस् as a meaning in nānārtha verses