वृत्र
vṛtraपुं · masc.In 14 kośas: 14 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
द्विषः पाकोऽद्रयो वृत्रः पुलोमा नमुचिर्बलः ॥ १७४ ॥जम्भः प्रिया शचीन्द्राणी पौलोमी जयवाहिनी ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दिनात्ययः प्रदोषे स्याद्ध्वान्ते वृत्रो रजोबलम् ॥ १९ ॥रात्रिरागो नीलपङ्को दिनाण्डं दिनकेसरः ।खपरागो निशावर्म वियद्भूतिर्दिगम्बरः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दिक्कण्टको वियद्भूतिः खत्वग्वृत्रोप्यदर्शनः ।निशापर्यायरागार्थो दिनपर्यायकेसरः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृत्रो घनाघनः शक्रः सुनासीरः पुरंदरः ।पुरुहूतः प्रयागश्च वासवो हरिवाहनः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याच्छन्दतिष्यपुष्याणां पाञ्चजन्यनिकाय्ययोः ।सिचयामित्रमित्राणां तद्वद्वृत्रकटत्रयोः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तमो निशाचर्म खचर्म वृत्रो-पकुञ्चकं स्यात्तमसं तमं च ।वृत्रोऽत्र ना ना न तमिस्रमुर्वी-छाया षडस्त्री तिमिरान्धकारौ ॥ ७ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
कृमिर्निकाय्यः कणपश्च तिष्यःस्यात्पाञ्चजन्यः सिचयः कटप्रूः ।गिरिर्गुडेरः क्षुरकेदराराअमित्र-मित्रावपि वृत्र-पुण्ड्रौ ॥ २० ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
तेभ्यो जिद्धोदिकैः शब्दैः नामानि [8] स्युः शचीपतेः ।जम्भपाकपुलोमाद्रिवृत्राश्च नमुचिर्बलः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जनाभिजनफेनाश्च वृत्रमन्त्रौ च देवलः ।खल्लतल्लौ तु कल्लोलपूपापूपकहिङ्गुलाः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलपङ्को निशावर्म दिनाण्डं दिनकेसरः ।सन्तमसं तथा वृत्रोऽवतमसं दिगम्बरः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वृत्रो बलोऽद्रयो जम्भो विख्याता इन्द्र शत्रवः ।इन्द्रस्य तु प्रियेन्द्राणी पौलोमी जयवाहिनी ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नान्तौ सुत्रामा सूत्रामा हर्यश्वो हरिमान् हरिः ।बिडोजाः स्यात् बिडौजाश्च सन्तौ वृत्रश्च वृत्रहा ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दिक्कण्टको वियद्भूतिः खत्वग्वृत्रोऽथ नागभित् ।दृम्भूः स्त्री स्याद्वलूताजगरावथ हलाहलः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बाणो बिन्ध्याबलिपुतस्त्वाष्ट्रो वृत्रोऽप्यहिश्च सः ।दमघोषसुतश्चैद्यश्चेदिराट् शिशुपालकः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पापे वृकस्तु ना सूर्ये चन्द्रे जाठरपावके ।वज्रे वृके देशभेदे पुनर्भूम्नि च नप् पुनः ॥ १२८३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपाप
doubtful
वृत्र as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अहिव्यूहो वृन्देऽप्यहिर्वृत्रेऽप्यग्नीन्द्वर्कास्तमोपहाः ॥ २३९ ॥ Amarakośa 3.3.239
- परमानन्दीयनाममाला अहिअहिः सर्पे रवौ वप्रवृत्रयोः केतुपान्थयोः । अद्रिः शैले रवावन्दूर्निगडे भूषणेऽपि च ॥ १२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.12
- शब्दरत्नावली अहिअहिर्ना भुजगे वृत्रे ईहा वाञ्छितचेष्टयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.3