शक्र
śakraपुं · masc.In 20 kośas: 25 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 42 as a meaning of another word.
इन्द्रो हरिर्दुश्च्यवनोऽच्युताग्रजो वज्री विडौजा मघवान्पुरंदरः ।प्राचीनबर्हिः पुरुहूतवासवौ संक्रन्दनाखण्डलमेघवाहनाः ॥ १७१ ॥सुत्रामवास्तोष्पतिदल्मिशक्रा वृषा शुनासीरसहस्रनेत्रौ ।पर्जन्यहर्यश्वऋभुक्षिबाहुदन्तेयवृद्धश्रवसस्तुराषाट् ॥ १७२ ॥सुरर्षभस्तपस्तक्षो जिष्णुर्वरशतक्रतुः ।कौशिकः पूर्वदिग्देवाप्सरःस्वर्गशचीपतिः ॥ १७३ ॥पृतनाषाडुग्रधन्वा मरुत्वान्मघवास्य तु ।
इन्द्रवंशा
इन्द्रपुंहरिपुंदुश्च्यवनपुंअच्युताग्रजपुंवज्रिन्पुंविडौजस्पुंमघवन्पुंपुरंदरपुंप्राचीनबर्हिस्पुंपुरुहूतपुंवासवपुंसंक्रन्दनपुंआखण्डलपुंमेघवाहनपुंसुत्रामन्पुंवास्तोष्पतिपुंदल्मिपुंशक्रपुंवृषन्पुंशुनासीरपुंसहस्रनेत्रपुंपर्जन्यपुंहर्यश्वपुंऋभुक्षिन्पुंबाहुदन्तेयपुंवृद्धश्रवस्पुंतुराषाह्पुंसुरर्षभपुंतपस्तक्षपुंजिष्णुपुंवरपुंशतक्रतुपुंकौशिकपुंपूर्वदिक्पतिपुंदेवपतिपुंअप्सरःपतिपुंस्वर्गपतिपुंशचीपतिपुंपृतनाषाह्पुंउग्रधन्वन्पुंमरुत्वत्पुं
genderपुंmasc.
इन्द्रो मरुत्वान् मघवा बिडौजाः पाकशासनः ।वृद्धश्रवाः सुनासीरः पुरुहूतः पुरन्दरः ॥ ४१ ॥जिष्णुर्लेखर्षभः शक्रः शतमन्युर्दिवस्पतिः ।सुत्रामा गोत्रभिद्वज्री वासवो वृत्रहा वृषा ॥ ४२ ॥वास्तोष्पतिः सुरपतिर्बलारातिः शचीपतिः ।जम्भभेदी हरिहयः स्वाराण्नमुचिसूदनः ॥ ४३ ॥संक्रन्दनो दुश्च्यवनस्तुराषाण्मेघवाहनः ।आखण्डलः सहस्राक्ष ऋभुक्षास्तस्य तु प्रिया ॥ ४४ ॥पुलोमजा शचीन्द्राणी नगरी त्वमरावती ।
अनुष्टुप्
इन्द्रपुंमरुत्वत्पुंमघवन्पुंबिडौजस्पुंपाकशासनपुंवृद्धश्रवस्पुंसुनासीरपुंपुरुहूतपुंपुरन्दरपुंजिष्णुपुंलेखर्षभपुंशक्रपुंशतमन्युपुंदिवस्पतिपुंसुत्रामन्पुंगोत्रभिद्पुंवज्रिन्पुंवासवपुंवृत्रहन्पुंवृषन्पुंवास्तोष्पतिपुंसुरपतिपुंबलारातिपुंशचीपतिपुंजम्भभेदिन्पुंहरिहयपुंस्वराज्पुंनमुचिसूदनपुंसंक्रन्दनपुंदुश्च्यवनपुंतुराषाह्पुंमेघवाहनपुंआखण्डलपुंसहस्राक्षपुंऋभुक्षिन्पुंपुलोमजास्त्रीशचीस्त्रीइन्द्राणीस्त्रीअमरावतीस्त्री
genderपुंmasc.
श्रीपर्णमग्निमन्थः स्यात्कर्णिका गणिकारिका ।जयोऽथ कुटजः शक्रो वत्सको गिरिमल्लिका ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शक्रः स्यादुग्रधन्वा च हरिवान्पाकशासनः ।दिवस्पतिर्विडौजाश्च मरुत्वान्मेघवाहनः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नासावंश-विनायकदन्त-पताका मनांसि शक्रश्च ।अद्वैतवदेकैका एवामी सुकविभिर्वर्ण्याः ॥ २ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
बुधैर्द्वादाश विज्ञेया यत्र नाम भवेद्रविः ।विश्वे त्रयोदशः प्रोक्तः इंद्रशक्रश्वतुर्दशः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाराजिकसाध्याश्च रुद्रा एषां गणाः क्रमात् ।धाता मित्रोर्यमा पूषा शक्रोंशो वरुणो भगः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृत्रो घनाघनः शक्रः सुनासीरः पुरंदरः ।पुरुहूतः प्रयागश्च वासवो हरिवाहनः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रे शक्र-शचीश-देवऋषभ-स्वाराट्-स्वराधीश्वराजम्भाराति-पुलोमजिन्-नमुचिभित्-सुत्राम-गोत्रारयः ।सुत्रामा बलभित् सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्वासवःस्युर्मेघंकर-मेघवाहन-हरि-प्राचीश-संक्रन्दनाः ॥ ९३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
तत्पतिः शक्र इन्द्रश्च शुनासीरः शतक्रतुः ।प्राचीनबर्हिः सुत्रामा वज्री चाखण्डलो हरिः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौशिकः शक्रपर्जन्यहर्यश्वकसुरर्षभाः ।शचीपतिः स्वर्गपतिपुरुहूतपुरंदराः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृत्रहा वासवः शक्रः शतमन्युः सहस्रदृक् ।वास्तोष्पतिर्नाकिपतिर्वृषाजिष्णुर्दिवस्पतिः ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आन्तरिक्षोऽर्द्धदिक् ब्राह्मी पाताली फणिराजदिक् ।शक्रो वह्निर्यमो रक्षः पाशी वायुः शशीश्वरौ ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रः पुरंदरः शक्रो वासवः पाकशासनः ।संक्रन्दनः सहस्राक्षः सुत्रामा मघवा वृषा ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बिडौजा मधवान् शक्रः पुरन्दरश्च वासवः ।आखण्डलः सहस्राक्षः सुत्रामा च सुरर्षभः ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
इन्द्रः सुरपतिः शक्रो मरुत्वान् मेघवाहनः ।शतमन्युः सुनासीरो वज्रपाणिः पुरन्दरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुटजः पाण्डरः शक्रः वत्सको गिरिमल्लिका ।इन्द्रयवं भद्रयवं कालिङ्गं कौटजे फले ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 न्द्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वज्रीन्द्रो मघवा वृषा वलरिपुर्वास्तोष्पतिर्वासवःशक्रो जम्भरिपुः सहस्रनयनः संक्रन्दनो वृत्रहा ।सुत्रामा सुरनायकः शतमखो वृद्धश्रवाः कौशिकःस्वाराड्दुश्च्यवनः शचीसहचरो जिष्णुर्मरुत्वान् हरिः ॥ ६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
इन्द्रद्रः कुटजो वत्सः शक्रश्च गिरिमल्लिका ।यवक्षारः कलिङ्गेन्द्रयवभद्रयवानि च ॥ ४९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ॡ-र्हरो वामगण्डश्च मायावी शक्र-स्वस्तिकौ ।शान्तिकृत् शुद्ध-रुद्रौ च नीलपादोपलोनुपः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 क्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भट्टारो भगवान्पूज्यः शक्रप्रतिबलौ समौ ।पटुः पाटविको धूर्तः स्थगस्तीक्ष्णस्तु राजघः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जातकानि पुनर्व्याघ्री शितिः श्रेष्ठी शशो विशम् ।हंसो विश्वन्तरः शक्रो मैत्रीबलसुपारगौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्र शक्रो वामपार्श्वे दण्डाख्यो दण्डनायकः ।वह्निस्तु दक्षिणे पार्श्वे पिङ्गलो वामनश्च सः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुटजे कुटचो वत्सः शक्राख्यो गिरिमल्लिका ।एतस्यैवास्त्रियाविन्द्रयवभद्रयवौ फले ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अद्रयो द्रुमशैलार्का गृध्रोऽतिलुब्धपक्षिणोः ।शक्रं स्यात्कुटजे नस्त्री व्यग्रो व्यासक्त आकुलः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ति (wrong syllable)
meaningsकुटज
न स्त्री तु मासान्तरपावकार्थोरूप्येऽक्षिरोगे चरमे च धातौ ।द्वन्द्वे न शक्रस्तु शचीपतौ स्या-त्तथार्जुनद्रौ कुटजे च दिष्टः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
शक्र as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् घनाघनशक्रो घातुकमत्तेभो वर्षुकाब्दो घनाघनः । Amarakośa 3.3.209
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) घनाघनकाले कल्पेऽपि विधिर्घनाघनः शक्रवर्षुकाम्बुदयोः । अत्ययशब्दः प्राज्ञैः कृच्छ्रे चातिक्रमे च निर्दिष्टः ॥ ८२६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.826
- धरणिकोश जिष्णुपार्ष्णिः कुन्त्यां समाख्याता सेनापृष्टाङ्घ्रिपार्श्वयोः । जिष्णुश्च जित्वरे शक्रे तथा मध्यमपाण्डवे ॥ Dharaṇikośa 14.2.4
- धरणिकोश वज्रिन्स्वामिनौ गुरुभर्तारौ कृतिनौ योग्यपण्डितौ । वज्री च सुगते शक्रे हलिनौ बलकर्षकौ ॥ Dharaṇikośa 19.1.9
- धरणिकोश राजन्राजा नृपे प्रभौ शक्रे राजा क्षत्रियचन्द्रयोः । ग्रावा च प्रस्तरे शैले ग्रावा मेघे च कीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 19.2.10
- धरणिकोश घनाघनघनाघनो वर्षुकाब्दे शक्रे च मत्तहस्तिनि । अन्योन्यघटने चैव घातके च घनाघनः ॥ Dharaṇikośa 19.3.27
- धरणिकोश इन्द्रइन्द्रः शक्रे च योगे च कुटजादित्यरात्रिषु । वक्रः शनैश्चरो ज्ञेयो वक्रमनृजुदुष्टयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.14
- कोषकल्पतरु राजन्शक्रे च यक्षे भुजगे च वर्णे द्युवा रवौ चाभिगमे च पुंसि । स्युर्वाजिनो बाणविहंगमाश्वाः प्रेत्वा तु वायावपि वासवे च ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.84
- कोषकल्पतरु वृत्रमासेऽद्रिभेदे च पुमानथ स्याद् वृत्रो रिपौ दानवशक्रयोश्च । ध्वान्ते घने पर्वतवाचकोऽथ सत्रं वने वाससि कैतवे च ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.27.30
- कोषकल्पतरु विश्वंभरस्त्रियां तुवर्यामथ भैरवेऽद्रौ कालिञ्जरो योगसुचक्रमेले । विश्वंभरः केशवश[61b]क्रयोः स्यात् स्त्री भुव्यथ स्त्री न दु[रोद]रः स्यात् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.27.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप वृषन्वृषा तु वृषभे शक्रे श्रेष्ठे पुंसि तुरङ्गमे । छन्दोभेदे निदानोक्तेऽप्यष्टपञ्चाशदक्षरे ॥ ११४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.114
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीरतडिति त्रिषु तु ज्ञेयं दीप्रे विष्टप् पुनः स्त्रियाम् । दिवि पुंसि तु सूर्येऽथ वीरो ना शर्वशक्रयोः ॥ १२६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1262
- नानार्थार्णवसंक्षेप वैकुण्ठवैकुण्ठः केशवे शक्रे शपथस्तु सुतादिभिः । शपने कार आक्रोगे शमथः पुनरप्सु च ॥ २०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.208
- नानार्थार्णवसंक्षेप अहिजित्तत्र जाते पुमांस्तु स्यादहिजिद्विष्णुशक्रयोः । अहेस्तु जेतरि त्रि स्यादरुन्धत् त्वभिधेयवत् ॥ १६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.162
- नानार्थार्णवसंक्षेप अहिद्विष्अहिद्विड्गरुडे पुंसि शक्रे च नकुले पुनः । द्वे मयूरे त्रिषु पुनरहेर्द्वेषस्य कारिणि ॥ १६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.165
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रहराजग्रहराजस्तु विज्ञेयो भास्करे चन्द्रा?स्यपि । शक्रे धातुकमत्तेभे वर्षुकाब्दे घनाघनः ॥ ५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप धनञ्जयधनञ्जयस्तु शक्रेऽग्नौ तथा मध्यमपाण्डवे । शारीरवायुभेदे च काद्रवेये च भागुरिः ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप पराशरएकाहाहीनसत्राख्ययज्ञक्रतुषु चाप्यथ । पराशरो व्यासताते शक्रे चाथ प्रभाकरः ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप युधिष्ठिरधर्मपुत्रेऽपि शक्रेऽथ रत्नाकर इति ध्वनिः । रत्नानामाकरेऽम्भोधौ रञ्जसानस्तु वारिदे ॥ १०२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.102
- नानार्थार्णवसंक्षेप विश्वगोप्तृशक्रेऽप्यथो विश्वकर्मा देववर्धकिसूर्ययोः । अब्जजे वैजयन्त्याह विरिञ्चोऽब्जज उच्यते ॥ ११३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.113
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेघवाहनप्राचीनबर्हिः शम्भौ तु शक्रे स्यान्मेघवाहनः । यक्षकर्दम इत्येष यक्षाणामपि कर्दमे ॥ १३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप सितकुञ्जरसटे सिंहस्य पुल्लिँङ्गः पुनः स्यात् सितकुञ्जरः । शक्रे समासभेदेषु त्वर्थो लिङ्गं च पूर्ववत् ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.108
- परमानन्दीयनाममाला ललोऽमृते चलने शक्रे ला दाने लीस्तु कङ्कणे । श्लेषबन्धनयोः श्रीश्च सरलद्रवसम्पदोः ॥ ३८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.38
- परमानन्दीयनाममाला अर्कअर्कः शक्रे रवौ वृक्षान्तरे स्फटिकताम्रयोः । अंशुर्दिवाकरे रश्मावङ्कश्चिह्नसमीपयोः ॥ ६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.6
- परमानन्दीयनाममाला सोमदिव्यौषध्यां कपौ विष्णौ शक्रसूर्यशिवेषु च । सिद्धिर्मोक्षे च योगस्य निष्पत्तावपि कथ्यते ॥ ३६७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.367
- शब्दरत्नावली उलूकईक्ष्वाकुः स्त्री कटुतुम्व्यां सूर्यवंशाधिपे पुमान् । उलूकः पेचके शक्रे तथा भारतयोद्धरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.35
- शब्दरत्नावली सोढृवोढा ना भारिके मूढे परिनेतरि कुत्रचित् । सोढा शक्रे भिन्नलिङ्गस्तितिक्षासंयुतेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.4
- शब्दरत्नावली प्रेमन्क्लीबलिङ्गं पुमानयं भवेदाम्रातके मतः । पूतना दानवीपथ्यारोगभेदेषु च स्त्रियाम् ॥ पृतना तु स्त्रियां सेनामात्रे सेनाविशेषके । प्रेमाऽस्त्री नर्मणि स्नेहे प्रेमा ना रतिशक्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.61
- शब्दरत्नावली इन्द्रआरुर्वराहे पुंसि स्यात्तरुभेदे च कर्कटे । इन्द्रः शक्रे योगभेदे सूर्यभेदेऽन्तरात्माने ॥ इन्द्रा फणिज्झके स्त्री स्यादिन्द्रान्यामपि कुत्रचित् । उग्रस्त्रिषूत्कटे पुंसि क्षत्राच्छूद्रासुते शिवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.5
- शब्दरत्नावली अहिद्विष्अहिद्विड्गरुडे शक्ते मयूरे नकुलेऽपि च । अलम्बुषः प्रहस्ते स्याच्छर्दने तालरक्षसोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.29
- शब्दरत्नाकर वीरकीर्तौ स्तवेऽक्षरे त्वस्त्री प्रकारालेपभाःसु च । वीरोऽग्नौ तनये शूरे शक्रे स्कन्दकुबेरयोः ॥ १९९९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1999
- शब्दरत्नाकर कौशिकगुग्गुलूलूकशक्रर्षिव्यालग्राहिषु कौशिकः । कृतान्तो दैवसिद्धान्तयमाकुशलकर्मसु ॥ २०६१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2061
- शब्दरत्नाकर असुरारातिविष्णौ शक्रेऽसुरारातिर्ब्राह्मणेऽप्यमृताशनः । आशुशुक्षणिरर्केऽपि यज्वन्यप्यासुतीवलः ॥ २२३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2232
- तन्त्राभिधान ॡका(शा)न्तिकृत् स्वस्तिका शक्रो मायावी लोलुपो वियत् । दशमी सुस्थिरो माता नीलपीतो गजाननः ॥ ३३ ॥ Tantrābhidhāna 2.11.33
- त्रिकाण्डशेष अर्कशक्रार्कपर्णयोश्चार्कोऽभीकस्त्वभयकामिनोः । रूपकान्तिकयोश्चाङ्कोऽलिमकौ भेककोकिलौ ॥ २ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.2
- त्रिकाण्डशेष शतधृतिब्रह्मशक्रौ शतधृती वार्तायां श्रवणे श्रुतिः । दुर्बले निशिते स्यातां शितशातावथो वचः ॥ १८८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.188
- त्रिकाण्डशेष महेन्द्रमहेन्द्रो भूधरे शक्रे मन्दे वक्रे च मन्थरः । विघ्नमन्मथयोर्मारो मकरो राशिथादसोः ॥ ३६८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.368
- वैजयन्ती इन्द्रइंद्रो विषात्मशक्रार्केष्वीश्वरे नामतः परः । इष्वोऽभिलाष आचार्य ऊमो व्योम्नि पुरेऽपि च ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.1.8
- वैजयन्ती वीरवीरो राहौ हरे शक्रे शूरे स्कन्दकुबेरयोः । गजग्रहणभूमौ स्त्री वारिः स्यात्सलिले नपुम् ॥ ८२ ॥ Vaijayantī 6.5.82
- वैजयन्ती कौशिककौशिको गुल्गुलूलूकशक्रर्षिष्वाहितुण्डिके । कलंकोंऽकेऽपवादे च कलहो द्वन्द्वयुद्धयोः ॥ १७ ॥ Vaijayantī 7.1.17
- वैजयन्ती पर्जन्यपरागः पुष्परेणौ च स्नानीयादौ रजस्यपि । पर्जन्यो गर्जदभ्रेऽभ्रध्वाने शक्रेऽस्त्रयन्त्रके ॥ ४२ ॥ Vaijayantī 7.1.42
- वैजयन्ती विश्वगोप्तृवाडबेयोऽश्विनोर्विप्रे वासुदेवो हये हरौ । विश्वगोप्ता हरौ शक्रे चन्द्रेऽर्केऽग्नौ विभावसुः ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 8.1.39