सुग्रीव
sugrīvaपुं · masc.In 16 kośas: 23 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
नाभिश्च जितशत्रुश्च जितारिरथ संवरः ।मेघो धरः प्रतिष्ठश्च महासेननरेश्वरः ॥ ३६ ॥सुग्रीवश्च दृढरथो विष्णुश्च वसुपूज्यराट् ।कृतवर्मा सिंहसेनो भानुश्च विश्वसेनराट् ॥ ३७ ॥सूरः सुदर्शनः कुम्भः सुमित्रो विजयस्तथा ।समुद्रविजयश्चाश्वसेनः सिद्धार्थ एव च ॥ ३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आदित्यसूनुः सुग्रीवो हनुमान्वज्रकङ्कटः ।मारुतिः केसरिसुत आञ्जनेयोऽर्जुनध्वजः ॥ ७०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शङ्खो लक्ष्मीपतेः पाञ्चजन्यश्चक्रं सुदर्शनम् ।कौमोदकी गदा खड्गो नन्दकः कौस्तुभो मणिः ॥चापः शार्ङ्गं मुरारेस्तु श्रीवत्सो लाञ्छनं स्मृतम् ।अश्वाश्च शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ॥सारथिर्दारुको मन्त्री ह्युद्धवश्चानुजो गदः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णुः सुदर्शनः शंभुर्बन्धुर्भानुरितीर्यते ।सुग्रीवो मन्मथः स्वामी विष्णुपुत्रो भवः शिवः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूर्यपर्यायपुत्रार्थः सुग्रीवो वानरेश्वरः ।मारुतिः केसरिसुतो हनूमान्हनुमानपि ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्वाश्च शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ।शुकपिच्छस्वर्णमेघपाण्डुवर्णाः क्रमादमी ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कपिलो मर्कटश्चाथ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ।वाली वालिः शक्रसुतः सुग्रीवस्त्वर्कनन्दनः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
[112a]राजहस्ती च सुग्रीवः प्रभिन्नो गर्जितोऽपि च ।मत्तोऽथ निर्मदोद्वान्तौ विस्तारो मदकारि यत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तच्चक्रं तु सहस्रारं वृत्तं शुभ्रमितीर्यते ।तत्पाञ्चजन्ये सुग्रीवः षोडशावर्त ईर्यते ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णत्रिवृत्समाख्यायां लतायामथ सा स्त्रियाम् ।सू + + + + + + + + + + + + + + + ॥ १९८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
ग्रीवायां शोभनायां स्त्री बहुव्रीहौ तु भेद्यवत् ।सुगन्धिस्तु पुमान् सूक्ष्म + + + + + + + के ॥ १९८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.doubtful
आदित्यपुत्रसुग्रीवौ शक्रजिद्रावणिश्च सः ।मन्दोदरीसुतो मेघनादोऽथ स्याद्युधिष्ठिरः ॥ ३३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महासेनो महाराजा सुग्रीवो वसुधाधिपः ।दृढरथो नृपो विष्णुर्वसुपूज्यः प्रजापतिः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुग्रीवस्तथाऽऽदित्यसूनुर्नाम निगद्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 सु (syllables merged)
genderपुंmasc.
अथ शक्रसुतो वालिः किष्किन्धाधिपवालिनः ।वानरेन्द्रो रामसखः सुग्रीवो रविनन्दनः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 रा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रथाश्वाः सैन्य(शैब्य?)सुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ।सत्यभामा जाम्बवती रुक्मिणी रोहिणी तथा ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
खुरोरःपुच्छकेशास्यैर्वलर्क्षैरष्टमङ्गलः ।सुग्रीवाख्यः स यद्ग्रीवा शक्रकार्मुकसंनिभा ॥ ७२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हनूमानाञ्जनेयश्च हनुमान्मारुतात्मजः ।सुग्रीवः कपिराट् तुल्यौ द्वौ जटायुजटायुषौ ॥ १८३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिवो भृगुः शुचिश्चेति कङ्कटीक इतीर्यते ।सुग्रीवो मन्मथे तु स्यात्सूर्ये राकः प्रकीर्तितः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महानन्दी शुको दण्डी सुग्रीवः कलहो भवः ।दण्डी भाषान्तकोऽजेशो (गर्गो) हंसः पक्षैश्चरो हली ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यन्दनस्तु शतानन्दः सारथिश्चास्य दारुकः ।तुरङ्गाः शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिडिम्बारमणो रामदूतश्चैवार्जुनध्वजः ।ऐन्द्रिस्तु बाली बालिश्च सुग्रीवो रविनन्दनः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असिप्लवोऽम्बुलूकी स्त्री वीरलस्तु महाझषः ।त्रयी तु कंबुः शंखोऽस्त्री सुग्रीवो मधुरस्वनः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निष्पावः पवने च शूर्पपवने स्याद्राजमाषे तथाशिम्ब्यां स्यादपि निर्विकल्पविषये सुग्रीव उक्तः पुनः ।वालिभ्रातरि वाच्यवत्तु गदितोऽसौ शोभनग्रीवकेराजीवस्तु मृगे झषे निगदितः स्याद्रागजीविन्यपि ॥ २८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
वास्तुदेवविशेषे च कोष्ठश्रेणौ हि पश्चिमे ।भारभ्य दक्षिणात् कोष्ठात् तृतीये तत्र यः स्थितः ॥ १९८७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवास्तुदेवविशेष
doubtful
शात्रवः पुंसि शत्रौ स्यात्क्लीबं तद्भावनन्दयोः ।षाडवो गालभेदे स्याद्रसभेदे भवेत्पुमान् ॥सम्भवो मेलके हेतौ जन्मन्यांधेयधारणे ।सुग्रीवो विष्णुतुरगे सुन्दरे च कपीश्वरे ॥
अनुष्टुप्
सुग्रीव as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सुषेणसुग्रीवे करमर्दके भिषजि च श्रीशे सुषेणः पुमा- ************* द्रोषणः कोपने । कुष्ठेऽन्त्ये पशुशृङ्गनागरदयोस्त्रय्यां विषाणं स्त्रियां काकोल्यामजशृङ्गिकास्वथ करेणुः स्याद्गरेणुस्तथा ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.15.35