पाश
pāśaपुं · masc.In 16 kośas: 27 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
तज्जाः केशास्तीर्थवाकाश्चिकुराः कुन्तलाः कचाः ॥ ५६७ ॥वालाः स्युस्तत्पराः पाशो रचना भार उच्चयः ।हस्तः पक्षः कलापश्च केशभूयस्त्ववाचकाः ॥ ५६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
हस्तः पक्षः पाशः केशेषु बहुत्ववाचकाः शब्दाः ।अलकं कुटिलाः केशा भ्रमरकमुक्तं ललाटस्थम् ॥ ५३१ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
शुल्वा रज्जुर्वराटश्च वटस्तन्त्रीर्गुणः स्मृतः ।पाशः स्याद्बन्धनग्रन्थिर्वागुरा मृगजालिका ॥ ५९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशोङ्कुशो भिन्दिपालः कणपः पट्टिशस्ततः ।भुशुण्डी शङ्खमुसलस्तरुगोफणपत्रणाः ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलिशाकाशकोशानां तथा कणिशकाशयोः ।पाशाङ्कुशोष्णीषवेषाम्बरीषाणां विषस्य च ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तद्वृन्दे कैशिकं कैश्यमथ केशादितः परः ।पाशः पक्षश्च हस्तश्च कलापो भार उच्चयः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशकश्चैव पाशो यस्तथाकर्ष[145b]श्च ईरितः ।आकर्षकस्तत्कुशलः पाश्या स्त्री पाशसंहतौ ॥पाशाकर्षौ बन्ध-वल्गे शुल्ब-शुम्बे बटारकः ।गुणः स्त्रियौ रज्जु-तन्त्र्यौ वटी त्रिष्वथ सा यदि ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
भावारावशरावपल्लवशवक्लीवा अपूर्वं तथानिष्ठीवं च सदैवमर्थविषये स्वं सत्त्वमङ्गिन्यपि ।नल्वः स्याल्लवणे च सैन्धवमधो लोके तथा वाडवःपाशः कर्कशकोशवच्च कुलिशं चाकाश-काशाङ्कुशाः ॥ ७० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंक्लीm. n.
हस्तः पाशः कलापश्च पक्षः केशचयोऽपि च ।कर्करालालकौ तुल्यौ चूर्णकुन्तलखङ्खरौ ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिदिवताण्डवपारशवं पुनःकुलिशकर्कशकोशविषा अपि ।कणिशमङ्कुशपाशकरीषकादिवसरोहिषमेषविशेषकाः ॥ १६१ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderपुंक्लीm. n.
स्यात्तु यः स्वगृहे द्यूतं कारयत्यतिमोहितः ।अक्षे द्यूतः प्रासकश्च पाशः पाशक इत्यपि ॥ ६२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशात्कलापरचनापाशभारचया अपि ।कवरी वेणिका वेणी धम्मिल्ला गुम्फिताः कचाः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
अथ पाशपक्षहस्ताः समूहार्थाः कचात् परे ।शिष्टप्रयोगादन्येऽपि केशवृन्दादयो यथा ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सारिः शारिः सारशारौ पाशा इत्यपि कुत्रचित् ।नयने सर्वमारीणां परिणायस्तु सर्वतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशः पक्षश्च हस्तश्च प्रशंसावाचकास्त्रयः ।केशबन्धविशेषे स्युर्वेणीधम्मिल्लमुख्यकाः ॥ १०९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशो रश्मिर्गुणो बन्धो वराटः प्रग्रहो वटः ।शुल्बं शुल्बाप्यथ व्याधो मृगयुर्लुब्धकश्च सः ॥ १५३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आ-कारो विजयाऽनन्तौ दीर्घच्छायो विनायकः ।क्षीरोदधिः पयोदश्च पाशो दीर्घास्यवृत्तकौ ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
दन्तपाशाङ्कुशाविघ्नपर्शुर्लड्डुकसंज्ञिताः ।बीजपूराह्वया मुद्रा विज्ञेया विघ्नपूजने ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशाङ्कुशवराभीतिखड्गचर्मधनुःशराः ।मौषली मुद्रिका दौर्गी मुद्राः शक्तेः प्रियङ्कराः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुद्गरः पाशवज्राख्या जिह्वा ब्राह्मी तथैव च ।पञ्चमुद्राः समाख्याता ब्रह्मास्त्रजपपूजने ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशाङ्कुशवराभीतिधनुर्बाणाः समीरिताः ।कनिष्ठाऽनामिके बद्ध्वा स्वाङ्गुष्ठेनैव दक्षतः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रज्जुःसा बन्धनी तन्त्री त्वल्पा पाशस्तु कर्णिका ।गुणो वराटो रज्जुः स्त्री न ना शुल्बा वटी त्रयी ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पक्षः पाशश्च हस्तश्च केशार्थेभ्यः परो गणे ।पशूनां गोयुगं युग्मे तत्तदाह्वयपूर्वकम् ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाशः खगादिबन्धे स्यात्केशौधे केशपूर्वकः ।कर्णपूर्वः सुकर्णे च पाशी … ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meaningsखगादिबन्ध
लोध्रे तथा गन्धरसेऽथ दर्शःसूर्येन्दुसङ्गेऽप्यवलोकनेऽपि ।श्रौते च पक्षान्त विधौ तथाथस्पर्शो भवेत्स्पर्शनदानयोश्च ।त्वाचे गुणेऽर्तौ च नृवैश्ययोस्तुनास्त्री प्रवेशे विडिह प्रजायाम् ।मले न ना स्त्री तु खगादिबन्धेकचोत्तरस्थो निकरे च पाशः ।कर्णान्तगः शोभनवाचकः स्या-न्निन्दार्थकश्चात्र परस्थितोऽयम् ।नाशो विनाशानुपलम्भयोः स्यात्पलायनेऽथ क्षवथौ पुमान्स्यात् ॥ ६ ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
मृगपक्ष्यादिबन्धार्थयन्त्रभेदे च तत्कृते ।अन्ये त्वाहुः परः कर्णात् सुकर्णे केशतश्चये ॥ ७५४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पाशः कचान्ते संघार्थः कर्णान्ते शोभनार्थकः ।छात्राद्यन्ते च निन्दार्थः पाशः पक्ष्यादिबन्धने ॥ ४३१ ॥
अनुष्टुप्
पाशो रज्जौ कर्णशब्दात्परः कर्णेऽतिशोभने ।क्रमनिम्नमहीभागकपिप्लुतिखगाः प्लवाः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरज्जु
पाश as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु नागपाशस्यादाश्रयाशस्त्रिषु चाश्रयघ्ने- ऽथो नागपाशः करणे वधूनाम् । पत्युर्जलानां गदितश्च पाशे होम्ये पुरोडाशमुशन्ति पुंसि ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.30.28
- शब्दरत्नावली दलदलं पत्रोत्सेधखण्डपाशशस्त्रिघनेषु च । वलः पोटगले राज्ञि कविभित्पुतृदेवयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.20
- शब्दरत्नाकर वटीकुटी गृहे वटी पाशे घटी नाड्यां पुटी पुटे । यात्रा प्रवर्तने ध्वान्ते तमिस्रा संस्थितिर्मृतौ ॥ १७३० ॥ Śabdaratnākara 3.7.1730