नामन्
nāmanक्ली · neut.In 16 kośas: 18 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 46 as a meaning of another word.
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तोऽथाह्वयोऽभिधा ।गोत्रसंज्ञानामधेयाख्याह्वाभिख्याश्च नाम च ॥ २६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः स्यादथाह्वयः ॥ ७ ॥आख्याह्वे अभिधानं च नामधेयं च नाम च ।हूतिराकारणाह्वानं संहूतिर्बहुभिः कृता ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आख्या संज्ञाभिधाह्वानं नामधेयं च नाम च ।आख्यायिका कथाख्यानं प्रह्वलीका प्रहेलिका ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जनश्रुतिः किंवदन्तिर्वार्त्तोदन्तः पुमानयम् ।वृत्तान्तोऽपि प्रवृत्तिः स्त्री नामधेयं च नाम च ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्माष्ठीवद्गुरुदन्तोममहिम्नां नाम पक्ष्मणोः ।धनुषः स्यादिति क्लीबपुंसयोः प्रकृतिस्थिताः ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आख्याभिक्षा(ख्या?)भिधा संज्ञाह्वा गोत्रं नाम चास्त्रियाम् ।शर्माह्वया नामधेयमभिधानं च न स्त्रियाम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नपुंसके नाम-धनान्धकार-वियद्धृषीकाम्बुरुहाम्बु-खानाम् ।रत्नान्त्र-सूक्ताशुभ-पुण्य-दुःख-सुखान्न-गासृक्पिशिताशनानाम् ॥ ७० ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
वातायनं सानु दिनं निपानंप्रस्फोटनं लग्नरसोनशिश्नम् ।स्यात्केतनं नाम च तर्म-कर्म-भूम्ना महिम्ना लसुनं धनं च ॥ ५२ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंक्लीm. n.
विदग्धश्चतुरः धूर्तश्चाटुकृत् कितवः शठः ।क्वापि नागरिको ज्ञेयः गोत्रसंज्ञाङ्कनाम तत् ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऐतिह्यं तु किंवदन्ती जनश्रुतिरुदाहृता ।नामाभिधा गोत्रसंज्ञाख्याह्वाभिख्याह्वया अपि ॥ १८० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ब्रह्म कर्म धनुर्नामाष्ठीवत्पक्ष्मविहायसी ।शिग्रुर्भूममहिम्नी चेत्यादयः पुंनपुंसकाः ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अभिधानं नामधेयं नामाख्या आह्वयोऽभिधा ।गोत्रं संज्ञा च संबुद्धिर्हूतिराकरणं हवः ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामधेयं च नाम स्यादथ सम्बोधनं पदम् ।आन्त्रणमपि ज्ञेयमाह्वानं त्वभिमन्त्रणम् ॥ ३७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वार्ता प्रवृत्तिवृत्तान्त उदन्तः स्यादुदन्तकः ।नामाभिधानमाह्वानं नामधेयञ्च लक्षणम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किंवदन्तिर्वदन्तिश्चोदन्ते वृत्तान्त-वार्तिके ।अभिधायां नामधेयं नामाख्याऽभिख्ययाऽह्वयः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यादाख्याह्वाभिधा संज्ञा नामधेयं च नाम च ।हूतिराकरणाह्वाने संहूतिर्बहुभिः कृता ॥ ९०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संज्ञाऽधिवचनं सद्यःकृतं लक्षणनामनी ।व्यपदेशः प्रसिद्धस्तु टङ्कारोऽथ नवः स्तवः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हक्कारामंत्रणाह्वानं सहूतिर्बहुभिः कृता ।अभिधानं नामधेयं नामाख्याह्वाभिधाह्वयः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आद्यक्षत्त्रियभेदेऽन्त्यमनौ मुख्यमहीपतौ ।वर्षे तु भारते क्लीबं नाम तु क्लीबमम्भसि ॥ ६८५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअम्भस्
अस्त्री तु प्रातिपदिके संज्ञायां चाव्ययं पुनः ।प्राकाश्योपगमादीनामर्थानां द्योतकं विदुः ॥ ६८६ ॥
अनुष्टुप्
नामन् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् संज्ञासंज्ञा स्याच्चेतनानामहस्ताद्यैश्चार्थसूचना ॥ ३३ ॥ Amarakośa 3.3.33
- नामलिङ्गानुशासनम् संविद्स्त्री संविज्ज्ञानसंभाषाक्रियाकाराजिनामसु ॥ ९२ ॥ Amarakośa 3.3.92
- नामलिङ्गानुशासनम् अभिख्यावृषाकपायी श्रीगौर्योरभिख्या नामशोभयोः ॥ १५६ ॥ Amarakośa 3.3.156
- नामलिङ्गानुशासनम् गोत्रमुखाग्रे क्रोडहलयोः पोत्रं गोत्रं तु नाम्नि च । Amarakośa 3.3.341
- नामलिङ्गानुशासनम् प्रादुर्नामप्राकाश्ययोः प्रादुर्मिथोऽन्योन्यं रहस्यपि । Amarakośa 3.3.500
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) गोत्रअनूकमन्वये शीले गोत्रं नाम्नि तथान्वये । पुलाकं भक्तसिक्थे च क्षुद्रधान्ये च कथ्यते ॥ ८२९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.829
- धरणिकोश संज्ञासंज्ञा स्याच्चेतनानाम्नोर्हस्ताद्यैश्चार्थसूचने । संज्ञा सूर्यप्रिया ख्याता स्याच्छायेति प्रकीर्तिता ॥ Dharaṇikośa 9.3.2
- धरणिकोश लक्षणलक्षणं नाम्नि चिह्ने च कोङ्कणः शस्त्रदेशयोः । दुर्वर्णं रूप्येऽसद्वर्णे प्रोक्षणे वधसेचने ॥ Dharaṇikośa 14.1.6
- धरणिकोश संविद्संविदाजौ प्रतिज्ञायामाचारज्ञाननामसु । संभाषणे क्रियाकारे संकेते तोषणेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 17.3.5
- धरणिकोश अभिख्याद्वितीया कथ्यते जाया पूरणी स्याच्च यद्द्वयोः । अभिख्या कीर्तिता कीर्तावभिख्या नामशोभयोः ॥ Dharaṇikośa 25.2.25
- धरणिकोश गोत्रगोत्रा विश्वंभरा ज्ञेया गोत्रा गोनिकुरुम्बकम् । नाम गोत्रं कुलं गोत्रं गोत्रश्च धरणीधरः ॥ Dharaṇikośa 26.3.5
- कोषकल्पतरु व्यप-दिश्व्यपात्परो दिशिर्व्याजे नाम्नि प्रत्याङ्परः पुनः । निराकृतौ समोऽभ्यासे वाचिकेऽथ नितो दिशिः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.55
- कोषकल्पतरु अभिदधातिप्रतेरभिवितो व्याप्तौ चाङस्त्वावपने हुतौ । प्रक्षेपारम्भयोरभ्याङ्युक्तोऽभेर्नाम्नि भाषणे ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 3.5.69
- कोषकल्पतरु ज्ञाअपह्नवेऽपादवतोऽवमाने चेतने समः । हस्तादिनार्थव्यक्तौ च स्मृति-दर्शन-नामसु ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.5
- कोषकल्पतरु संज्ञाअज्ञोऽलसे मन्दमतौ च संज्ञा गायत्रिकाचेतगयोश्च नाम्नि । करादिभिश्चेप्सितसूचनायां सूर्यस्य पत्न्यामपि संप्रदिष्टा ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.9.47
- कोषकल्पतरु संगतिपुमानगस्तिर्मुनिवृक्षभेदे स्यात्संगतिः संगमबुद्धिनाम्नोः । स्त्री संनतिः स्यात्प्रणतौ ध्वनौ च दैवे च धृत्यां नियतिः स्त्रियां स्यात् ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.31
- कोषकल्पतरु संविद्स्याद्योनौ जघनेऽथ संपदुदिता भूतौ च हारान्तरे- ऽप्युत्कर्षेऽपि गुणस्य संविदुदिता ज्ञाने प्रतिज्ञाविधौ । आचारे नियमे च नामनि रणे संभाषणे तोषणे प्रोक्तो दोग्धरि कामदो गवि पुनर्दुग्धप्रदायां[6b]स्त्रियाम् ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.19.40
- कोषकल्पतरु लाञ्छनस्त्रियामुषायां करतोयिकायां स्यात्कुट्टिनीनामसु गोविशेषे । तृणेऽन्तिमे नेत्रगदान्तरेऽथ स्याल्लाञ्छनं लक्षणनामवाचि ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.62
- कोषकल्पतरु क्षुमासमा तु वर्षे वृषणे तु सीमा स्त्री ब्रह्मशक्तावपि फञ्जिकायाम् । ब्राह्मी च शाकेऽपि गिरां च देव्यां घाटे स्थितौ क्षेत्रकचेलयोश्च । क्षुमातसीनालिकयोश्च नाम्नि परत्विषि स्यादथ कान्तिकीर्त्त्योः ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.25.77
- कोषकल्पतरु गोत्रगोत्रो धरे स्याद्भुवि गोसमूहे स्त्रियामथान्त्ये कुलनामहृत्सु । क्षे[46b]त्रे वने वर्त्मनि तद्वदेव संभावनीयस्य च बोधनेऽपि ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.25
- कोषकल्पतरु गर्गरस्त्री मन्थनी नामनि घर्घरस्तु चलज्जलध्वाननदान्तरेषु । घूके तुरंगे तुषपावकेऽर्के स्यान्निर्नरो मुर्मर आदिलिङ्गः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप कम्अजयस्तु शरीरेऽपि पुंस्येवैनमभाषत । कं नाम्न्यप्सु सुखे मूर्ध्नि गूर्ना यत्ने गुदे स्त्रियाम् ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप आह्वाप्रतिज्ञायत्नतात्पर्यगोष्ठीषु स्यादथापरे । आह्वा कण्ठे कथायां चेत्याहुराह्वा तु नामनि ॥ ७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.7
- नानार्थार्णवसंक्षेप संविद्चतुर्विंशतिरात्रे द्वे तयोः पूर्वत्र संसदः । संविद्युद्धे प्रतिज्ञायां सङ्केताचारनामसु ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.115
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोत्रअङ्गयोरुभयोः स्यात् तु त्रिषु रङ्गोपजीविनि । गोत्रो ना भूधरे मेघे क्ली तु नाम्नि कुले बले ॥ ३६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.368
- नानार्थार्णवसंक्षेप लक्षणजानीयात् कार्षिके चिह्ने नाम्नि मुद्राङ्गसम्पदोः । क्लीबं स्याल्लक्षणा तु स्त्री भक्त्यां स्यादपुमान् पुनः ॥ १५५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1551
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभिधानकृताभिषेके तु त्रि स्यादभिधानं तु पुन्नपोः । नाम्नि क्लीबं तु वचने बन्धने च स्त्रियां पुनः ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप समाह्वयसमाघातस्तु ना युद्धे वधेऽप्यर्थादि पूर्ववत् । समाह्वयस्तु ना प्राणिद्यूते नाम्नि च यादवः ॥ ६२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.625
- परमानन्दीयनाममाला गोत्रगोत्रो भूध्रेऽथ गोत्रं स्याच्छत्रेऽरण्ये च वर्त्मनि । नाम्नि क्षेत्रेऽन्वये गोत्रा भूमौ गोनिचये पुनः ॥ १५६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.156
- शब्दरत्नावली संज्ञासंज्ञा सूर्यस्त्रियां नाम्नि गायत्यां चेतनासु च । हस्ताद्यर्थसूचनायां मनीषायाञ्च योषिति ॥ Śabdaratnāvalī 7.10.3
- शब्दरत्नावली लक्षणनदीभेदे च दीप्तौ च स्त्रियां तत्संयुते त्रिषु । लक्षणः स्याद्दाशरथौ लक्षणं नामचिह्णयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.59
- शब्दरत्नावली भभूर्भूमौ स्थानमात्रे च भमृक्षगृहनामसु । Śabdaratnāvalī 7.24.2
- शब्दरत्नावली अभिख्याअनयो व्यसने दैवे विपत्त्यशुभयोरपि ॥ अत्ययोऽतिक्रमे दोषे विनाशे दण्डकृच्छ्रयोः । अवध्यमवधार्हे स्यादनर्थकवचस्यपि ॥ अव्ययो ना हरौ शब्दभेदेऽस्त्री निर्व्यये त्रिषु । अहार्यः पुंसि शैले स्यादहर्त्तव्येऽभिधेयवत् ॥ अभिख्यानाम्नि शोभायां यशस्याख्यान इत्यपि । अभया स्त्री हरितक्यां वीरणेऽपि च न द्वयोः ॥ निर्भये वाच्यलिङ्गं स्यात्प्रसादेऽपि च कुत्रचित् । अगस्त्यो वङ्गसेनाख्यतरौ कुम्भोद्भवेऽपि च ॥ आशयः स्यादभिप्रायाधारयोः पनसेऽपि च । आत्रेयो ना मुनौ पुष्पवतीनद्योरपि स्त्रियाम् ॥ आम्नायः पुंसि वेदे स्यादुपदेशे कुलक्रमे । उदयस्तून्नतौ दीप्तौ मङ्गले पूर्वपर्वते ॥ उपायः स्यादुपपन्तौ सामभेदादिके पुमान् । ऊर्णायुः क्षणभङ्गे ना मेषे च मेषकम्बले ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.38
- शब्दरत्नावली गृहगृहं नाम्नि कलत्रे च गेहे पुंभूम्नि च क्वचित् । गुहः पुंसि महासेने भृशवेगितरङ्गयोः (?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.6
- शब्दरत्नाकर गुणगुणो मौर्व्यामप्रधाने नाम्नि सत्त्वादिशौर्ययोः । शब्दार्थवृत्तिमाल्येषु तन्तुरश्मीन्द्रियेषु च ॥ १९०७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1907
- शब्दरत्नाकर गोत्रअभ्यन्तरेऽपवरके सुते केशान्तरस्रजि । गोत्रं नाम्नि कुले पुंसि शैले स्त्री भुवि गोगणे ॥ १९१० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1910
- शब्दरत्नाकर संविद्मृतिव्यवस्थयोः संस्था सभा तु द्यूतसंसदोः । संवित् संकेतसमयप्रतिज्ञाचारनामसु ॥ २०२४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2024
- शब्दरत्नाकर संज्ञाप्रतिज्ञानेऽवधौ संधा ज्ञानमर्यादयोः स्थितिः । संज्ञा नाम्न्यर्कभार्यायां ज्ञाने हस्तादिसूचने ॥ २०२६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2026
- शब्दरत्नाकर अभिख्याअभिख्या त्विड्यशोनामस्वयनं नरके पथि । सूर्योदग्दक्षिणे यानेऽप्यलीकं त्वप्रियानृते ॥ २०४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2041
- त्रिकाण्डशेष लाञ्छनयोषिज्जिह्वा च ललना लाञ्छनं नामचिह्नयोः । रक्ते वितानमुल्लोचे विलग्नं मध्यलग्नयोः ॥ २५८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.258
- त्रिकाण्डशेष गोत्रगोत्रं नाम्नि कुले पुंसि शैले भूगव्ययोः स्त्रियाम् । स्वरे रणे च गान्धारो गृध्रः स्याल्लोभिपक्षिणोः ॥ ३४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.348
- वैजयन्ती संविद्शय्या तल्पे ग्रन्थगुंफे शंसा तु स्तववाक्ययोः । संविद्युद्धे प्रतिज्ञायां संकेताचारनामसु ॥ ४१ ॥ Vaijayantī 6.2.41
- वैजयन्ती गोत्रमात्रादौ स्त्री बृहत्ख्यातदुर्भरालघुषु त्रिषु । गोत्रा गोनिचये भूम्यां गोत्रं नाम्नि कुलेऽचले ॥ २८ ॥ Vaijayantī 6.5.28
- वैजयन्ती अभिख्याअभिख्या त्विड्यशोनामस्वंबिका मातुलान्युमा । अमतिर्मरणे मोहेऽप्याकारे देह आकृतिः ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.2.2
- वैजयन्ती लक्षणयापनं स्यान्निरसने नृत्ते प्रस्थापनेऽपि च । लक्षणं कार्षिके चिह्ने नाम्नि मुद्रांगसंपदोः ॥ २८ ॥ Vaijayantī 7.3.28
- वैजयन्ती समाह्वयसमाहारस्तु संक्षेप एकत्र करणेऽपि च । समाह्वयस्तु पक्ष्याद्यैर्द्यूते नामनि संयुगे ॥ ४७ ॥ Vaijayantī 8.1.47