सक्थि
sakthiक्ली · neut.In 15 kośas: 19 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
ऊरुसंधिर्वङ्क्षणः स्यात्सक्थ्यूरुस्तस्य पर्व तु ॥ ६१३ ॥जानुर्नलकीलोऽष्ठीवान्पश्चाद्भागोऽस्य मन्दिरः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 की (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
जानुः स्यादष्ठीवान् प्रसृता जङ्घा च घुण्टको गुल्फः ।ऊरुः सक्थि पिचण्डं जठरोदरतुन्दकुक्षिगर्भाः स्युः ॥ ५१५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
ऊर्वोः संधिर्वक्षणः स्यान्मध्यं वंक्षणमुष्कयोः ।विटपं च महावीथ्यस्त्रियामूरुस्तु सक्थि षण् ॥ २१४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अग्रिमस्तु कपोल्यूर्वङ्क्षणं सक्थिचान्तिमे ।मृगसक्थं पूर्वसक्थं * * * * तु पूर्वकम् ॥ ५४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
कुक्षौ कृत्स्नं वाद्यभेदे घनं स्याद्द्युम्नं चिह्नं निम्नमह्ना ललाम ।कुनं(?) रोम स्याद्दृशानं च पर्ववर्त्म प्रोक्तं सक्थि धन्व स्थले च ॥ २ ॥
शालिनीmetre not read in every linenearly शालिनी: pāda 1, syllable 1 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
घु इति । "दाधा घ्वदाबि"ति षण्णां धातूनां घुसञ्ज्ञा विहिता । सह किना वर्त्तत इति सकिः । "उपसर्गे घोः कि"रित्यादिना विहितः किप्रत्ययो गृह्यते । उपसर्गा प्रादयः । उपसर्गाः क्रियायोग इति । उपसर्गः पूर्वो यस्य स एव पुंल्लिङ्गो भवति । यथा अयमादिः[दि] । निधिः प्रणिधिः आधिः सन्निधिः इत्येवमादयः । "अन्योपपदकर्मण्यधिकरणे चे"ति किप्रत्ययः । अयमम्भोधिः जलधिः उदधिः तोयधिः शरधिः इत्येवमादयः । इषुशब्दोपपदे वा स्त्री । इयमिषुधिः । अयमिषुधिः तूणीरम् । येभ्यो धातुभ्यो नञ्प्रत्ययः । तान् पुंस्युक्तान् विद्धि जानीहि । याच्ञशब्दं वर्ज्जयित्वा । यज याच यत विच्छ प्रच्छ । रक्षो नङिति नङ्प्रत्ययः ।अयं यज्ञः यत्नः विष्णुः । प्रश्नः । रक्ष्णः । एवं तर्हि याञ्चशब्दस्यापि नङन्तत्वान्नपुंस्त्वं स्यात् । इत्यत आह । याञ्चां विनेति । स्त्र्यधिकारात्स्त्री याञ्चार्थना ।तनुकायशरीराणि स्त्रीपुन्नपुंसकेषु जानीहि ।दधिसक्थ्यस्थीनि स्युर्नपुंसके स्त्री तु कक्षा स्यात् ॥ २३ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
एतान् शब्दान् यथासङ्ख्यं स्त्रीपुन्नपुंसकेषु विद्धि । इयं तनुः । अयं कायः । इदं शरीरम् । दधिसक्थ्यस्थिशब्दा नपुंसके स्युः । यथा इदं दधि क्षीरविकारः । इदं सक्थि उर्वोर्मध्यम् । इदमस्थि कीकसम् । कक्षाशब्दः स्त्रियां भवेत् यथा इयम् कक्षा बाहुमूलम् । अन्यच्च । "जघनाभरणे स्त्रीणां करीणां मध्यबन्धने । अवस्थासु च हर्म्यानां नित्यं कक्षा व्यवस्थिता ।"सुमनोऽप्सरोविरहितमद्व्यच्कमसन्तन्तु पुंसि स्यात् ।द्व्यच्कं पुनर्नपुंसकप्रकृतादन्यत्र वै जरसः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
वङ्क्षणस्तूरुसन्धिः स्यात्सक्थ्यूरुस्तस्य पर्वणि ।नलकीलस्तथा जानु पश्चाद्भागोऽस्य मन्दिरः ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शलाल्वालुभसद्रोमललामानि पृषत्तथा ।पुरीतत्सक्थिनी यातु स्वादुतुम्बुरुणी अ[7]पि ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अष्ठीवच्चाथ चोरौ तु सक्थीति परिकीर्तितम् ।वङ्क्षणं तूरुसन्धौ स्याद्गुदे पायुरिति स्मृतः ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुंश्चिह्नं मेहनं मेढ्रं शिश्नं शेफ इति स्मृतम् ।अपानं तु गुदं पायुरूरू सक्थि समे उभे ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उरुसन्धिर्वङ्क्षणः स्यादुररुः सक्थिस्तत् पर्व्व तु ॥ ९८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
क्लीबे सक्थि पुमानूरुरूरुसन्धौ तु वङ्घणः ।गुदं तलू हृदः पायुर्मार्गोऽप्यपानमित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अष्ठीवदस्त्री जानूर्वोः पर्वोर्वष्ठीवमित्यदः ।ऊरुश्चाष्ठीवदित्येते सक्थ्यूरुः पुंसि वङ्क्षणः ॥ १०६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाभिर्द्वयोस्तुन्दकूपी तुन्दिस्तुन्दीकरः पुमान् ।अधोमर्मशकृद्द्वारमूरुः सक्थि च जाघनी ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मण्डुकी शकुटा पार्ण्णिस्तलप्रोहश्च सक्थि च ।सन्दानभागः कूर्मश्च प्रदेशाः स्युर्नखावधेः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नलतीरं तूरुपर्व जानुरष्ठीवदस्त्रियौ ।सक्थि क्लीबं पुमान्वोरुरूरुमूलानि वंक्षणाः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऊरौ च शकटाङ्गे च कस्मिंश्चिदथ सद्मवाक् ।गृहे जले च रोदस्योः सद्मनी इत्यथो जले ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
सक्थि as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पर्यङ्कपर्यङ्कः पल्यङ्को द्वौ पर्यङ्के च मञ्चे च । मुन्यासने च सक्थ्या- मथो करङ्कः पुटोदकेऽस्थ्नि स्यात् ॥ Koṣakalpataru 6.1.104