शातकुम्भ
śātakumbhaक्ली · neut.In 18 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
रुक्मं कार्तस्वरं स्वर्णं कल्याणं भर्म कर्बुरम् ।धामीकरं जातरूपं वसु स्याच्छातकुम्भवत् ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
शातकौम्भं शातकुम्भं भर्मं भर्म मणिर्मणी ।लोहो लौहोऽभ्रकं चाभ्रं समौ पारदपारतौ ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुरुभस्म महाभस्म वेधार्हं वादजीवितम् ।अग्नीन्द्रियं शातकुम्भं तपनीयं महोदयम् ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रमष्टापदं जाम्बूनदमेते नवास्त्रियाम् ।तपनीयं शातकुम्भं च द्वयोर्हिमहेमनी ॥ ५३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कार्तस्वरं शातकुम्भं भूत्तमं भूषणोत्तमम् ।गारुडं गैरिकं पारग्गाङ्गेयं पुरटार्जुने ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करवीरः शतप्रासः प्रतीहासोऽश्वमारकः ।मीनकाक्षः शातकुम्भः स बीजकुसुमोद्भवः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शतवर्णे शातकुम्भं मेरु साहस्रवर्णके ।रूप्ये तु रजतं शुभ्रं दुर्वर्णं कलधौतकम् ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रस्तरोपलपाषाणदृषद्धातुः शिला घनः ।तत्र जातमयो लोहं शातकुम्भं नयेत्परम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कार्तस्वरं जातरूपं गाङ्गेयं भूरिभर्मणी ।स्वर्णं चन्द्रो हेमशातकुम्भे रजतभूत्तमे ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जीविका वेतनं वृत्तिः द्रव्यं द्युम्नं धनं वसु ।कार्त्तस्वरम् शातकुम्भं हिरण्यं हेमहाटकम् ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शातकुम्भं श्रीमत्कुम्भं शातकौम्भं शिलोद्भवम् ।गारुडं भूत्तमं भर्म लोहोत्तमञ्च लोभनम् ॥ १८०७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्री (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त्त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रजतं हेम हेमोऽस्त्री रुक्मं रुग्मं च रुक्मलम् ।शातकुम्भं शातकौम्भं हिरण्यं हिरणं तथा ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्युम्नं हिरण्यमथ हाटकशातकुम्भ-गाङ्गेयचन्द्रकलधौतशिलोद्भवानि ।कल्याणरुक्मतपनीयहिरण्यहेमकार्तस्वरं कनककाञ्चनकर्बुराणि ॥ १४० ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
अग्निबीजं रत्नवरं गैरिकं हेम कर्बुरम् ।जाम्बूनदं शातकुम्भं हाटकं भूरिरस्त्रियौ ॥ २० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अनुष्टुप्छन्दसि भेदे सरस्वत्यामपि स्त्रियाम् ।अवष्टम्भः काञ्चने स्यात्प्रारम्भस्तम्भयोरपि ॥शातकुम्भोऽश्वमात्रे स्यात्काञ्चने तु नपुंसकम् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सि (wrong syllable)
meaningsअश्वमात्र
शातकुम्भ as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कलधौतकुञ्जरकरेऽपि शुण्डा ग्रावा शैले भवश्च संसारे । बालेऽपि बालिशः स्यात्कलधौतं शातकुम्भेऽपि ॥ ८०६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.806
- शिवकोष महारजनमहारजनमुद्दिष्टं शातकुम्भकुसुम्भयोः । स्याद्रक्तचन्दनं रक्तकाष्टे लोहितचन्दने ॥ २८५ ॥ Śivakoṣa 16.3.285
- शब्दरत्नावली कलधौततटष्यप्रोक्ता शतावर्यामबला शूकशिखयोः । ऐरावतो दिग्गजे स्यान्नारङ्गे लकुचद्रुमे ॥ नागान्तरे च पुंसि स्यात् स्त्रियां तडिति तद्भिदि । क्लीबं महेन्द्रकोदण्डे नटजुदीर्घे निगद्यते ॥ कलधौतं शातकुम्भे रजते च नपुंसकम् । कुमुद्वान् वाच्यलिङ्गः स्यात्कुमुदप्रायदेशके ॥ कुमुद्वनी कुमुदिनीकुशपर्ण्योरपि स्त्रियाम् । भवेत्कुहरितं क्लीबं रतशब्दे पिकध्वनौ ॥ कृष्णवृन्ता माषपर्ण्यां पाटलायामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.160
- शब्दरत्नावली काञ्चनधुस्तूरे डुम्बुरे पुंसि हरिद्रायान्तु काञ्चनी । काञ्चनं शातकुम्भे च स्यात्पद्मकेशरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.43
- शब्दरत्नावली महारजनशातकुम्भे कुसुम्भे च महारजनमुच्यते । श्रीफले द्रोणकाके च त्र्यम्बके मृत्युवञ्चनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.135
- शब्दरत्नावली हिरण्यसामर्थ्यं क्लीबलिङ्गं स्याद्योग्यतायां बलेऽपि च । सौरभ्यमपि चारुत्बे सौगन्ध्ये गुणगौरवे ॥ हिरण्यं शातकुम्भे स्यादक्षये मणिभेदके । रजते रजसि द्रव्ये धनेऽपि च नपुंसकम् ॥ हृदयं स्यादुरोवुक्कमानसेषु च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.52
- शब्दरत्नावली भद्रपुंसि क्लीबं शातकुम्भे तथा मङ्गलमुस्तयोः । स्त्रियां कृष्णा व्योमगङ्गारास्नाप्रसारिणीषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.26