विहग

vihagaपुं · masc.

In 15 kośas: 12 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 29 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.138 · p. 50

विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।

metre not recognised

विहगपुं विहंगमपुं खगपुं पतगपुं विहंगपुं शकुनिपुं शकुन्तिपुं शकुनपुं विपुं वयस्क्ली शकुन्तपुं नभसंगमपुं विकिरपुं पत्त्ररथपुं विहायस्पुं द्विजपुं पक्षिन्पुं विष्किरपुं पतत्रिन्पुं पतत्पुं पतङ्गपुं पित्सत्पुं नीडजपुं अण्डजपुं चञ्चुस्त्री चञ्चूस्त्री सृपाटिकास्त्री त्रोटिस्त्री पत्त्रक्ली पतत्रक्ली पिच्छक्ली वाजपुं तनूरुहक्ली पक्षपुं गरुत्पुं छदपुं पक्षतिस्त्री

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.48

खगे विहङ्गविहगविहङ्गमविहायसः ।शकुन्तिपक्षिशकुनिशकुन्तशकुनद्विजाः ॥ ३२ ॥पतत्रिपत्रिपतगपतत्पत्ररथाण्डजाः ।नगौकोवाजिविकिरविविष्किरपतत्रयः ॥ ३३ ॥नीडोद्भवाः गरुत्मन्तः पित्सन्तो नभसङ्गमाः ।

अनुष्टुप्

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.237 · p. 29

पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री,पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः ।वयो विहायो विहगो विहङ्गो,विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् ॥ २३७ ॥

उपजातिः

पतत्पुं पतङ्गपुं पतगपुं पतत्रिन्पुं पत्त्रिन्पुं शकुन्तिपुं शकुनिपुं शकुन्तपुं वयस्क्ली विहायस्पुं विहगपुं विहङ्गपुं विहङ्गमपुं पत्त्ररथपुं गरुत्मत्पुं

genderपुंmasc.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 157 · p. 67

विहङ्गमो विहङ्गश्च विहगश्च समास्त्रयः ।पक्षः स्यात् पक्षसा साधं चञ्चुश्चञ्चुरुभे समे ॥ १५७ ॥

अनुष्टुप्

विहङ्गमपुं विहङ्गपुं विहगपुं पक्षपुं पक्षस्क्ली चञ्चुस्त्री चञ्चूस्त्री

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.80 · p. 326

अथ पत्ररथः पक्षी द्विजो नीडोद्भवः खगः ।पत्री पतत्री विहगो विहङ्गः पत्रवाहनः ॥ ८० ॥

अनुष्टुप्

पत्ररथपुं पक्षिन्पुं द्विजपुं नीडोद्भवपुं खगपुं पत्रिन्पुं पतत्रिन्पुं विहगपुं विहङ्गपुं पत्रवाहनपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.63 · p. 195

खगो विहंगो विहगो विहंगमःपतन्पतंगः पतगः पतंगमः ।पत्री पतत्री पतसो वि-पत्रिणौपित्सन्गरुत्मान्नभसंगमो द्विजः ॥ ६३ ॥

upajati 12

खगपुं विहंगपुं विहगपुं विहंगमपुं पतत्पुं पतंगपुं पतगपुं पतंगमपुं पत्रिन्पुं पतत्रिन्पुं पतसपुं विपुं पित्सत्पुं गरुत्मत्पुं नभसंगमपुं द्विजपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.217 · p. 79

कृत्रिमं च विषं चारं गरश्चोपविषं च तत् ।विहंगो विहगः पक्षी पतगो विहायाः? खगः ॥ २१७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 हा (wrong syllable)

चारक्ली गरपुं उपविषक्ली विहंगपुं विहगपुं पक्षिन्पुं पतगपुं विहायस्पुं खगपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति व्योमवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.2.98 · p. 11

खगो विहंगमः पक्षी विहंगो विहगो द्विजः ।पत्री पतत्री शकुनिः शकुन्तः शकुनः पतत् ॥ ९८ ॥

अनुष्टुप्

खगपुं विहंगमपुं पक्षिन्पुं विहंगपुं विहगपुं द्विजपुं पत्रिन्पुं पतत्रिन्पुं शकुनिपुं शकुन्तपुं शकुनपुं पतत्पुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2377 · p. 384

विहगो विकिरो वाजी विहङ्गश्च विहङ्गमः ।वारङ्गश्चैव वारङ्गिः विष्किरश्च विविष्किरः ॥ २३७७ ॥

अनुष्टुप्

विहगपुं विकिरपुं वाजिन्पुं विहङ्गपुं विहङ्गमपुं वारङ्गपुं वारङ्गिपुं विष्किरपुं विविष्किरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.344 · p. 246

पतन् पित्सन् पतङ्गश्च पतगो विहगो मतः ।विहङ्गमो विहङ्गोऽपि नगौकाश्च नगौकवत् ॥ ३४४ ॥

अनुष्टुप्

पतत्पुं पित्सत्पुं पतङ्गपुं पतगपुं विहगपुं विहङ्गमपुं विहङ्गपुं नगौकस्पुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.786 · p. 100

विहगविहंगमद्विजविविष्किरपक्षिपतद्-विकिरपतत्रिपत्रिपतगाण्डजपत्ररथाः ।शकुनगरुत्मदंशुनभसंगमनीडभवाःशकुनिशकुन्तिवोजितरुधामशकुन्तखगाः ॥ ७८६ ॥

metre not recognised

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.2 · p. 26

विहंगमो विर्विहगो विहंगो नभसंगमः ।नीडोद्भवः शुको नीडी मलूको विप्रुषो भसन् ॥ २ ॥

अनुष्टुप्

विहंगमपुं विपुं विहगपुं विहंगपुं नभसंगमपुं नीडोद्भवपुं शुकपुं नीडिन्पुं मलूकपुं विप्रुष्पुं भसत्पुं

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास गपादः Dharaṇikośa 3.1.6 · p. 22

निःसङ्गौ संहतोत्सृष्टावाशुगो बाणवातयोः ।तुरगो घोटके चित्ते विहगाः पक्षिणो ग्रहाः ॥

अनुष्टुप्

meaningsपक्षिन्ग्रह

विहग as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् खगआशुगौ वायुविशिखौ शरार्कविहगाः खगाः ॥ १९ ॥ Amarakośa 3.3.19
धरणिकोश गरुत्मत्गरुत्मान्विहगे तार्क्षे विवस्वांस्त्रिदशेश्वरे । भगवांस्त्वागते पूज्ये संख्यावान्पण्डिते मिते ॥ Dharaṇikośa 15.1.27
धरणिकोश द्विजन्मन्ह्रादिनी वज्रतडितोर्वर्तिनी वृत्तिमार्गयोः । द्विजन्मा विहगे विप्रे भूतात्मा धातृदेहयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.19
धरणिकोश शकुनमदनः पादपे कामे मधूच्छिष्टवसन्तयोः । शकुनो विहगे ज्ञेयः शकुनः शुभशंसकः ॥ Dharaṇikośa 19.2.32
धरणिकोश पुष्करपुष्कराणि विदुरोषधीतीर्थ- द्वीपनागविहगोरगभेदान् । पद्मवारिगगनानि च भेरी खड्गकाण्डमिभमुण्डमुखं च ॥ Dharaṇikośa 26.3.39
धरणिकोश सारससारसो विहगे चन्द्रे सारसं सरसीरुहम् । कीकसाः कृमयः सूक्ष्मा अस्थि कीकसमिष्यते ॥ Dharaṇikośa 31.2.12
धरणिकोश तिर्यच्तिर्यक् तिरोऽर्थे वक्रे च विहगादौ त्वनव्ययम् ॥ Dharaṇikośa 34.4.2
कोषकल्पतरु रोध्रसीसेऽस्त्रियां पक्षिभिदीह गृध्रो विशेष्यवत्स्याद्धनलुब्धके च । रोध्रो भवेच्छाबरके च षण्ढे पापे च मन्तौ[48b] विहगेऽपि जिव्रिः ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.49
नानार्थार्णवसंक्षेप विद्यामन्त्रेषु चाप्यथासत्यां विहगे च विहाध्वनिम् । धनञ्जयो जगादाथ विद्युत् स्यात् क्षणरोचिषि ॥ ९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.97
नानार्थार्णवसंक्षेप पित्सपितृसाध्वादिके चाथ पत्तुं पतितुमेष्टरि । पित्सं त्रिर्विहगे तु द्वे पीतस्तु नरि गन्धके ॥ ७७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.776
नानार्थार्णवसंक्षेप पीतुपीतुर्ना भास्करे बालघृतपानार्थभाजने । चक्षुषि द्वे तु विहगे पीलुस्तु नरि पादपे ॥ ७८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.780
नानार्थार्णवसंक्षेप गरुत्मत्एवं रभसनिर्दिष्टं स्याद्गरुत्मांस्तु पुंस्ययम् । गरुडे विहगे तु द्वे गन्धवत् तु त्रिषु स्मृतम् ॥ ६६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.662
नानार्थार्णवसंक्षेप विहायस्विहाया वियति द्वे तु विहगे महति त्रिषु । स्तेने च ना तु वीरोज्झो योऽग्निहोत्रं स्वयं नहि ॥ १७३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1736
नानार्थार्णवसंक्षेप कलहंसपारावते कलरवो द्वे समासादि पूर्ववत् । कलहंसस्तु कादम्बसंज्ञके विहगे द्वयोः ॥ १३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.136
शब्दरत्नावली विहङ्गविसर्गस्तागदानादौ विसृष्टे मलनिर्गमे । विहङ्गो विहगे बाणे जलदे चन्द्रसूर्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.48
शब्दरत्नावली शकुन्तवेल्लितञ्च गतौ क्लीबं विधूत कुटिले त्रिषु । शकुन्तो विहगे भासपक्षिकीटभिदोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.141
शब्दरत्नावली जायानुजीविन्जायानुजीवी विहगे नटे वेश्यापतिष्वपि । सहस्रवेधि तु क्लीबं रामठे पुंसि वेतसे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.141
शब्दरत्नावली जरायुजरायुस्तत्र विहगे भवेद्गर्भाशये पुमान् । तपस्यः फाल्गुणे पुंसि व्रतचर्यास्वपि स्त्रियाम् ॥ द्वितीया तिथिपत्न्योः स्त्री पूरणे तु द्वयोस्त्रिषु । देवयुर्ना सुरे धर्मशीलेऽभिमातृके(?)ऽन्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.42
शब्दरत्नावली प्लवतर्कनिश्चितयोः क्लीबं नित्यनिश्चलयोस्त्रिषु । स्त्रियान्तु शालपर्ण्यां स्यात्तथा साध्वी स्त्रियामपि ॥ गीतभेदे च स्रुग्भेदे त्रिलिङ्ग्यामाह माधवः । नवस्त्रिषु नूतने स्यात्स्तुतिमात्रे पुमानयम् ॥ नीवी परिपणे स्त्री तु स्त्रीकट्यंशुकबन्धने । पक्वं विनाशाभिमुखे तथा परिणते त्रिषु ॥ प्लवो ना विहगे भेके निषादे भेलके कपौ । शलके प्रेरणे शत्रौ श्वपचे प्लवनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.13
शब्दरत्नावली लट्वालवः श्रीरामतनये लेशच्छेदनयोरपि । लट्वा वाद्ये करञ्जे च तुलिकाविहगेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.18
शब्दरत्नावली पक्षप्लक्षोऽश्वत्थे गर्दभाण्डे जटीद्वीपविशेषयोः । पक्षः सहाये सुहृदि पार्श्वे मासार्द्धराजयोः ॥ विहगे वलये साध्ये विरोधे गृहशुद्धयोः । चुल्लीरन्ध्रे हस्तिपार्श्वे केशादिपरती व्रजे ॥ प्रेक्षा नृत्ये क्षणे वुद्धौ शिक्षायामपि च स्त्रियाम् । प्रैषः क्लेशे मर्दने च प्रेषणोन्मादयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.10
शब्दरत्नावली भासभासः प्रभाते विहगे भाः प्रभावमयूखयोः । माश्चन्द्रमासयोः पुंसि मासो ना कालमानयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.6
शब्दरत्नावली वयस्लालसो लालसा तृष्णायाचनौत्सुक्यगाढयोः । वयो योवनबाल्याद्योः क्लीबं स्याद्विहगेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.31
शब्दरत्नाकर खगखगोऽर्के विहगे वायौ तारके सुरमेघयोः । गर्दभे रक्षसि खरः खरुः पुंसि स्मरे हरे ॥ १९०६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1906
शब्दरत्नाकर हंससत्रं यज्ञे सदा दाने वनेऽन्नार्पणवेश्मनि । हंसोऽर्के विहगे विष्णौ जीवे श्वेतवृषे स्मरे ॥ २०२७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2027
शब्दरत्नाकर गरुत्मत्गरुत्मान् विहगे तार्क्ष्ये घटिका नाडिका घटः । चञ्चलो वाच्यलिङ्गे स्यात्तरले तडिति स्त्रियाम् ॥ २०८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2088
वैजयन्ती अविअविनौ विहगाध्वर्यू अरत्नी हस्तकूर्परौ । अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रे मरणे दण्डदोषयोः ॥ १ ॥ Vaijayantī 7.1.1
वैजयन्ती गरुत्मत्अन्तराभवसत्त्वे स्याद्गन्धर्वो गायने हये । गरुत्मान्विहगे तार्क्ष्ये वृषार्केन्द्रेषु गोपतिः ॥ २४ ॥ Vaijayantī 7.1.24
वैजयन्ती सारससिद्धान्ते शपथे काले स्वाध्यायो जपवेदयोः । सारसो विहगे चन्द्रे हिमारिः पावके रवौ ॥ ८३ ॥ Vaijayantī 7.1.83