सभ्य
sabhyaपुं · masc.In 16 kośas: 27 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ॥ ४८० ॥सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः ।पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ॥ ४८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आयुष्मानपि दीर्घायुः कथ्यतेऽथ परीक्षकः ।स्यादाक्षपाटलिकोऽपि पारिषद्योऽपि सभ्यवत् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 लि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
genderपुंmasc.
प्रख्यातनप्तृकश्चापि बीज्यः कुल्यः कुलोद्भवः ।महाकुलः सभ्य आर्यः कुलीनः कुलसम्मतः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सामाजिकाः प्राश्निकाश्च सभ्याः पारिषदा अपि ।परिषद्वलाः परिषदाः पर्षद्याः परिषद्वलाः ॥ ७२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दक्षिणाग्निर्गार्हपत्याहवनीयाश्च तेऽर्द्धकाः ।पञ्च सभ्यावसथ्याभ्यां पूर्णाधानं तदुच्यते ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दोषैकदृक् पुरोभागी साधुसभ्यार्यसज्जनाः ।तत्परे प्रसितासक्ता विष्टार्थोद्युक्त उत्सुकः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सभ्य-साधू सज्जनार्यौ समौ पार्षद्य-पार्षदौ ।पारिषद्यः पारिषदो भवेद्दुष्कुलजः पुनः ॥ ३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderविadj.
पर्षद्वलाः सभासूराः सदस्या विधिदर्शिनः ।सभासदः सभास्ताराः सभ्याः सामाजिकाश्च ते ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पारिषद्यो बुधः सभ्यः सदः संसत्सभोचितः ।परिषत्सभाऽस्थानपती राजसूयो नृपक्रतुः ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सभ्यसज्जनसाध्वार्या दुर्जनः पिशुनः समः ।खले नीचो द्विजिह्वोऽपि मत्सरी सूचकस्तथा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सदस्यास्तु सभास्ताराः सभ्याः पार्षद्यनामकाः ।सामाजिकास्तथा प्रोक्ताः परिषत्सदसी समे ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीज्यः सभ्यः सज्जनश्च सत्कुलोत्पन्न इष्यते ।द्विजातिर्ब्राह्मणे प्रोक्तः षट्कर्मा तद्युते स्मृतः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सामाजिकाः सभास्ताराः सभ्याः स्युश्च सभासदः ।स्याद्यूपकटके पुंसि चषालश्चष इत्यपि ॥ २१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सभा समज्या परिषत्संसच्च समितिः सदः ।गोष्ठ्यास्थानी समाजश्च पर्षत्सभ्याः समाजिकाः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गुणवानुत्तमः श्रेष्ठो योग्यः पूज्यो महान्गुणी ।श्रेयाञ्शिष्टः सदाचारः साधुसभ्यार्यसज्जनाः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अथाऽऽर्यश्चापि साधुः स्यात् सभ्यश्च सज्जनस्तथा ।दोषैकदृक् पुरोभागी विद्वद्भिः कथ्यते किल ॥ ५६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पार्षदाः पारिषद्याश्च सभ्याश्चापि सभासदः ।सभास्ताराः सदस्याश्च सामाजिकाः स्मृताः समे ॥ ७४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 जि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विधिदर्शी सदस्यस्तु विधिदेशक इत्यपि ।अथ सभ्यः सभास्तारः सभासत् परिषद्बलः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हव्यवाहनशंस्याहवनीयाः पूर्वपावके ।सभ्यावसथ्यौ तत्पूर्वावग्नी त्रेतानलत्रये ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ते तु सभ्याः सभास्तारा अमृतं यज्ञशेषके ।चौलं तु भद्राकरणं वपनं परिवापणम् ॥ १२३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नैयायिकस्त्वाक्षपादो बार्हस्पत्यस्तु नास्तिकः ।पारिषद्याः पार्षदाः स्युः सभ्या याज्ञात्ववायसी ॥ १८३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
होत्रं हविष्यं सान्नाय्यं पाठको धर्मभाणकः ।सभ्यस्तु प्राश्निका देवद्रोणी यात्रा दिवौकसाम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सभ्यावसथ्यौ तत्पूर्वावायुः स्यात् पाशुबंधिकः ।पथिकृद्वर्त्महोमेषु पदहोमेष्वनीकवान् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सदस्या देशिकाः स्थेयाः सभास्ताराः सभासदः ।सभ्याः सामाजिकाश्चाथ गोष्ठ्यास्था परिषत् सभा ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सभ्य as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सभासभा संसदि सभ्ये च त्रिष्वध्यक्षेऽपि वल्लभः ॥ १३७ ॥ Amarakośa 3.3.137
- धरणिकोश सभानाभी प्राण्यङ्गराजन्यौ चक्रान्तचक्रवर्तिनौ । सभा सभ्याः सभा गोष्ठी सभा द्यूतं सभा गृहम् ॥ Dharaṇikośa 23.2.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुल्महृदयग्रन्थिसंज्ञे स्याद् व्याधिभेदेऽपि वीरुधि । बलानां सज्जने सैन्यभेदे सभ्येऽपि केचन ॥ ३५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.351
- नानार्थार्णवसंक्षेप सभासभा सभ्येषु सङ्घाते द्यूते सदसि मन्दिरे । स्त्री त्रिस्तु तत्र यद्वस्तु व्योमाद्यं भेन संयुतम् ॥ १४४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1443
- नानार्थार्णवसंक्षेप सदस्यन्याय्ये शक्ते सदस्यस्तु यज्ञानां विधिदर्शिनि । सभ्ये च संस्थितस्तु स्यात् समाप्ते च मृतेऽपि च ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.58
- त्रिकाण्डशेष नियामकनरको निरये दैत्यै नौवाहै स्यान्नियामकः । सभ्ये गुरौ च नवफलिका नवरजस्यपि ॥ २८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.28